Bún lòng già - món ăn có vẻ lạ và không sẵn. Có thể là thế. Không biết có nhiều quán bán món quà sáng như thế này không, song ở thị trấn Quảng Yên (huyện Yên Hưng), cái ngõ giáp với trụ sở Công an huyện, có một quán chắc đã có từ lâu, do bà già bán, đông đúc khách ăn và có vẻ đều là khách quen, thân thiện nhau, hay gặp nhau ở quán.
Số là hồi ấy làm phóng viên báo Quảng Ninh chuyên theo dõi về văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao, tôi có nhiều dịp đi Yên Hưng. Nhà khách uỷ ban, huyện uỷ đều có. Có lúc tôi về đó nghỉ, nhưng đa phần là lang thang với những người làm công tác văn thể của huyện, bạ đâu ăn nghỉ ở đó. Lúc thì ở nhà họ, lúc nằm lăn lóc giữa lễ hội, lúc thức thâu đêm cùng họ để làm một công việc mà nay cũng chẳng nhớ là việc gì.
Một lần như thế, tôi ở cùng với hoạ sĩ Phong Thu. Anh đang kẻ vẽ pa nô, áp phích gì đó, hay là sao chép lại tranh Chiến thắng Bạch Đằng cho to ra chuẩn bị treo nơi bến phà Rừng cho ngày lễ hội gần kề. Anh ăn ngủ tại chỗ làm việc. Một cái phòng ở giáp với sân khấu biểu diễn nho nhỏ cạnh sân đá bóng trước mặt UBND huyện. Phòng chật các khung đã căng vải toan to nhỏ, cái cũ cái mới, la liệt các hộp bột màu hay sơn. Một cái chiếu một trải dưới nền nhà xi măng, cái điếu cày hút thuốc lào dựng cạnh đó. Tôi ngồi chiếu, hút thuốc lào và xem hoạ sĩ hí hoáy vẽ, nghe anh rì rầm kể chuyện, nay cũng không nhớ là chuyện gì, chuyện nọ xọ chuyện kia, thỉnh thoảng anh lại cười khà khà. Cái cười nghe thật là hiền. Chán thì tôi lăn ra ngủ. Lúc hoạ sĩ đánh thức, xung quanh đã tối đen cả. 7 giờ tối, hoạ sĩ bảo dậy chuẩn bị đi ăn. Chúng tôi đến một cái quán quen của anh mà chủ quán cũng là một ''nghệ sĩ''. Quán vắng khách, chủ quán đem rượu ra. Cả ba chúng tôi uống rượu với lạc rang. Sau là chân gà luộc. Truyện trò đông tây, lai rai mãi đến 2 giờ sáng mới tàn cuộc, uống không biết bao nhiêu rượu và tôi cũng không nhớ rõ hoạ sĩ Phong Thu dìu tôi về bằng cách nào.
6 giờ sáng thức giấc, thấy hoạ sĩ đã đang ngồi hút thuốc lào. Đêm qua anh nhường tôi cái chiếu, còn anh hạ một tấm toan pa nô xuống làm giường. Thấy tôi mở mắt, anh cười hiền từ. Tôi bảo anh, hôm qua uống nhiều rượu, lại chỉ lạc rang, gặm chút chân gà, không có tý ngũ cốc nào, nay thấy bụng đói và xót. Bây giờ có món gì vừa rã được rượu, vừa bổ sung chút ngũ cốc vào người thì tốt. Hoạ sĩ bảo, gần đây có quán bán món bún lòng già có thể đáp ứng được yêu cầu đó, ''Nam đã ăn bao giờ chưa?''- Anh hỏi vậy.
Nghe món bún-lòng-già, với tôi, thấy lạ. Đến ăn lại thêm phần lạ. Tại quán đã có một nhóm các vị cùng chật tuổi hoạ sĩ đang ngồi. Họ bắt tay chào hỏi nhau rõ ra là quen thân nhau từ lâu lắm, rồi gọi bún và gọi... rượu. Chỉ có điều, rượu rót luôn vào cốc, mỗi người một cốc vại rượu trắng, loại cốc màu xanh hay thấy ở quán bia hơi. Dễ đến gần nửa lít một cốc. Tôi hết cả hồn. Nhưng ''đây là tiêu chuẩn một bữa sáng'' - một anh bảo vậy. Hoạ sĩ bảo tôi, hôm qua rượu nhiều, hôm nay không uống được nhiều thì cũng cứ nhấp thử lại, uống thêm chút đỉnh, lấy độc trị độc, sẽ bớt say hơn. Tôi làm theo, rồi húp chút nước trong bát bún. Ôi chao! Ngon đến lạ cái thần kỳ! Nước bún nóng giòn, chua dôn dốt, ngọt và ngậy. Ngạc nhiên, tôi chọn miếng lòng già và thử nhai. Thật tuyệt! Chúng mềm, béo, thơm vị thơm của lòng và vị chua của khế, tịnh không có chút mùi hôi. Ăn, húp, xuýt xoa, miếng nào thấy người như tỉnh lại miếng ấy, ruột gan mát lại, ấm lại. Những người bạn của hoạ sĩ đang chén chú chén anh, vừa tợp rượu, vừa và bún. Những miếng lòng già (khá nhiều) nơi bát bún là chất đưa cay...
Có thể là hôm trước tôi uống nhiều rượu, bát bún lòng già buổi sáng hôm ấy có tính rã rượu, giảm háo, giảm xót lòng nên tôi thấy ngon, thấy tuyệt vời? Không ít người sẽ cho là vậy. Nhưng lý giải thế nào về những vị khách ăn sáng đông đúc kia, già có, trẻ có, thân thiện với nhau, tỏ ra quen thuộc nhau, rõ ràng là hay gặp nhau tại quán này? Và đặc biệt, có các vị khách đã dùng món bún lòng già để đưa cay. Điều đó chứng tỏ hẳn món bún này là món khoái khẩu với không ít người.
Bây giờ hoạ sĩ Phong Thu đã đi xa. Song tôi mãi biết ơn hoạ sĩ đã cho tôi thưởng thức món bún lòng già buổi sáng hôm ấy. Một món ăn dân dã, ngon, lạ, khó quên.
Và rẻ nữa! Một bát bún lòng già nóng hổi, đầy đặn, cộng với một cốc rượu to mà chỉ có 5 ngàn...
