Càng đến thời điểm giáp Tết Nguyên đán năm 2007, tình trạng vận chuyển buôn bán mặt hàng pháo lậu có nguồn gốc từ bên kia biên giới vào nội địa để tiêu thụ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh càng diễn biến phức tạp.
Pháo lậu được vận chuyển bằng nhiều hình thức như bằng đường bộ qua các cửa khẩu khu vực biên giới, trên tuyến biển, thậm chí dùng cả phương tiện xe ô tô, mô tô để vận chuyển qua từng cung đoạn với số lượng lớn. Thực trạng này đòi hỏi các cấp chính quyền địa phương và các ngành chức năng của tỉnh cần có những giải pháp mạnh, quyết liệt để có hiệu quả hơn trong việc phòng chống, ngăn chặn nạn buôn bán, vận chuyển, tàng trữ pháo lậu để giữ cho một cái Tết bình yên, thực hiện nghiêm Chỉ thị số 406/CT-TTg và Nghị quyết số 05/CP của Chính phủ.
*Những cung đường pháo lậu
Qua hơn 10 năm thực hiện Chỉ thị và Nghị quyết của Chính phủ về việc "Cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt pháo". Các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã có nhiều cố gắng, tích cực phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể triển khai thực hiện đồng bộ các biện pháp và đã đạt được kết quả tốt, được đông đảo nhân dân ủng hộ. Tuy nhiên trong những ngày gần đây, nhất là vào thời giáp Tết Nguyên đán, tình hình buôn bán, vận chuyển và đốt pháo có nhiều diễn biến phức tạp. Một số cá nhân vì hám lợi bất chấp pháp luật cố tình buôn bán, vận chuyển tàng trữ pháo trái phép. Một số gia đình thiếu quan tâm quản lý, giáo dục trẻ em để đốt pháo tràn lan gây mất trật tự xã hội để lại nhiều hậu quả phức tạp.
Theo báo cáo của cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh: từ đầu năm 2006, tỉnh đã bắt giữ được 61 vụ với 66 đối tượng vận chuyển, buôn bán pháo trái phép, thu giữ 4.427 kg pháo các loại, 607 hộp pháo, 84 bánh pháo, 90.844 quả pháo, 1.352 cây pháo hoa và 2.746 khẩu súng nhựa, 182 kg đạn súng nhựa đồ chơi do Trung Quốc sản xuất. Lập hồ sơ đề nghị truy tố 16 vụ với 24 đối tượng, xử lý hành chính 42 đối tượng khác, phạt trên 12 triệu đồng. Trên địa bàn của 11/14 huyện, thị xã, thành phố có hoạt động vận chuyển, buôn bán pháo trái phép. Các địa phương có có số vụ việc xẩy ra nhiều và nghiêm trọng là thị xã Móng Cái, Cẩm Phả, huyện Bình Liêu và thành phố Hạ Long. Vì lợi nhuận, các đối tượng vận chuyển buôn bán pháo trái phép đã không từ thủ đoạn nào để đạt được mục đích của mình. Pháo lậu vận chuyển qua biên giới được xé lẻ, chia nhỏ và theo các lối mòn hai bên cánh gà cửa khẩu, đường tắt qua trạm kiểm soát liên ngành rồi tập hợp tại các điểm bí mật và đưa sâu vào nội địa tiêu thụ. Tại các huyện giáp biên giới như Bình Liêu, Hải Hà và thị xã Móng Cái, các đối tượng làm nghề cửu vạn, vận chuyển, bốc vác thuê cho các chủ đầu lậu dùng các phương tiện như xe đạp, xe máy... vận chuyển hàng lậu, pháo lậu qua biên giới, khi bị phát hiện sẵn sàng vất tài sản để "bỏ của chạy lấy người". Chỉ tính riêng trong 3 tháng chiến dịch "chống pháo lậu" từ tháng 10 đến 31/12, các lực lượng chức năng của tỉnh đã liên tục bắt giữ 45 vụ vận chuyển pháo với 53 đối tượng (có 10 vụ vô chủ), đã khởi tố 6 vụ và 14 bị can, thu 3.145,4 kg pháo các loại gồm: 1.195 cây pháo hoa các loại, 13.394 quả pháo, 93 khẩu súng nhựa, 3,5 kg dây cháy chậm, 20,6 kg phụ kiện để đốt pháo...Điển hình như ngày 4/12, Công an thị xã Móng Cái đã bắt quả tang Trần Mạnh Hùng, SN 1965, trú tại tổ 8 Quán Sỏi-Dư Hàng Kênh, quận Lê Chân (Hải Phòng) lái xe ô tô biển kiểm soát 16 H-0578 vận chuyển 103 kg pháo nổ và 260 chiếc quần áo; ngày 7/12, Công an huyện Tiên Yên bắt giữ xe ô tô 14 M-2652, do Nguyễn Hữu Quyển, SN 1952, trú tại phường Hồng Hải thành phố Hạ Long vận chuyển 850 hộp pháo diêm từ Móng Cái về Tiên Yên; 23 giờ ngày 24/12, Công an huyện Bình Liêu tuần tra tại thôn Bản Cặm, xã Hoành Mô phát hiện 2 đối tượng đang buộc 2 bao hàng trên xe mô tô BKS 14F6-5039 và 1 xe không có BKS, khi phát hiện thấy công an, 2 đối tượng đã vứt lại 2 xe mô tô và số hàng có số lượng là 75kg pháo...
Hầu hết pháo nhập lậu được vận chuyển trên tuyến đường bộ từ khu vực biên giới tỉnh Quảng Ninh vào nội địa tiêu thụ, đều dấu trong các xe khách và trên xe tải nhỏ và được nguỵ trang rất kín đáo. Chỉ tính từ trung tuần tháng 11 đến hết 31/12/2006, lực lượng CSGT đường bộ, đường sắt, các Phòng nghiệp vụ và Công an các địa phương đã phát hiện và bắt giữ 17 vụ vận chuyển, buôn bán pháo trái phép, trong đó có nhiều đối tượng đã vận chuyển nhiều lần với số lượng lớn, như trường hợp của Dương Văn Đức SN 1972 trú tại xã Tân Tiến, Yên Dũng, Bắc Giang là lái xe cho công ty TNHH vận tải An Thái, Kiến An, Hải Phòng đã vận chuyển trái phép 656 kg pháo và 18 kg phụ kiện đốt pháo. Tại cơ quan điều tra, tên Đức khai nhận trong tháng 10 và 11/2006 đã cùng bạn hàng vận chuyển 4 vụ với gần 1.000 kg pháo Trung Quốc từ huyện Bình Liêu về Hải Phòng để tiêu thụ. Còn trên tuyến đường biển tỉnh Quảng Ninh, do địa bàn ở đây có nhiều đảo, núi nên khá thuận lợi cho việc vận chuyển pháo lậu. Các đối tượng buôn bán vận chuyển pháo lậu hoạt động khá ráo riết với quy mô tính chất nghiêm trọng hơn. Ngày 6/11/2006, Công an thị xã Cẩm Phả đã phát hiện và bắt giữ Nguyễn Tiến Đản, SN 1960 tại Trực Ninh, Trực Thuận, Nam Định vận chuyển 750 kg pháo các loại pháo trên tàu thuỷ số NĐ 0370 cho chủ hàng Trần Văn Lợi, SN 1970 trú tại tổ 43 phường Cẩm Đông, Cẩm Phả. Trong các ngày 19 và 22/12/2006, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Vạn Gia (thị xã Móng Cái) đã liên tiếp bắt giữ 2 vụ với 10 đối tượng buôn bán hàng lậu và pháo lậu với số lượng trên 360 kg pháo các loại. Đặc biệt vụ việc nghiêm trọng xảy ra mới gần đây nhất là ngày 10/1/2007, tại khu vực phía Nam đảo Trần thuộc huyện đảo Cô Tô (Quảng Ninh) lực lượng tuần tra của Hải đội II Bộ đội Biên phòng tỉnh đã bắt giữ tàu vỏ gỗ không biển số do Ngô Doãn Cường, SN 1977 và Vũ Văn Hiếu, SN 1986, cả hai đều có hộ khẩu thường trú tại xã Yên Hải, huyện Yên Hưng (Quảng Ninh) trên tầu vận chuyển 1.445 kg pháo lậu các loại...
* Cần phải có giải mạnh ngăn chặn pháo lậu
Trước những diễn biến phức tạp của tình trạng vận chuyển, buôn bán, tàng trữ pháo lậu trong thời điểm giáp Tết Nguyên đán Đinh Hợi, để chủ động phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả với pháo lậu, ngày 27/11/2006, UBND tỉnh Quảng Ninh đã có chỉ thị số 26 về việc cấm sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ và đốt pháo trên địa bàn. Theo đó tỉnh đã chỉ thị cho thủ trưởng các sở, ban, ngành; Chủ tịch nhân dân các huyện, thị xã và thành phố Hạ Long phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể, các cơ quan thông tin đại chúng tuyên truyền vận động sâu rộng chỉ thị 406/CT-TTg, Nghị quyết 05/CP của Chính phủ đến mọi tầng lớp nhân dân trong tỉnh để thực hiện. Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân các cấp phối hợp với Chính quyền và cơ quan chức năng phát động mạnh mẽ phong trào quần chúng nhân dân đấu tranh lên án những trường hợp buôn bán, vận chuyện, tàng trữ, đốt pháo trái phép; tổ chức cho các cơ quan, đơn vị, trường học, phường xã, thị trấn, thôn, khe, bản, tổ dân phố từng hộ gia đình tiếp tục ký cam kết thực hiện nghiêm túc chỉ thị 406/CT-TTG, nghị quyết 05/CP của Chính phủ, đồng thời có ý thức tự giác giao nộp, phát hiện, đấu tranh tố giác những trường hợp cố tình vi phạm cho cơ quan chức năng để xử lý. Các ngành chức năng như Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Bộ đội Biên phòng, Cục Hải quan, Sở Thương mại (Chi cục quản lý thị trường), Cục thuế tỉnh tổ chức lực lượng phối hợp tăng cường tuần tra kiểm soát các cửa khẩu biên giới, chợ đường biên, đường mòn qua biên giới, các tuyến giao thông thuỷ, bộ, địa bàn trọng điểm để kịp thời phát hiện các trường hợp vi phạm buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, đốt pháo trái phép. Đặc biệt ngăn chặn việc nhập lậu pháo từ nước ngoài vào địa bàn tỉnh Quảng Ninh trên các phương tiện vận chuyển đường biển. Các ngành trong khối nội chính chủ động phối hợp ngay từ đầu để xử lý nghiêm, kịp thời tất cả những vụ vi phạm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt pháo theo đúng quy định của pháp luật và thông tư số 01/TT-LB ngày 25/01/1996 của liên ngành Bộ nội vụ - Viện kiểm sát nhân dân - Toà án nhân dân tối cao và Nghị định số 150/2005/NĐ-CP ngày12/12/2005 của Chính phủ, về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự và an toàn xã hội. Đồng thời thông báo và tuyên truyền kịp thời công khai số vụ, đối tượng bị bắt giữ xử lý trên các phượng tiện thông tin đại chúng để phục vụ phòng ngừa, răn đe tội phạm. Tỉnh Quảng Ninh cũng giao cho Ban thi đua khen thưởng phối hợp với Công an tỉnh theo dõi những cá nhân, đơn vị, địa phương thực hiện tốt việc phòng chống, ngăn chặn việc sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt pháo trên địa bàn để kịp thời động viên khen thưởng. Những địa phương, ngành cơ quan, đơn vị nào để xảy ra hiện tượng đốt pháo thì Chủ tịch UBND huyện, thị xã, thành phố và thủ trưởng các đơn vị đó phải chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh.
