Quảng Ninh là tỉnh ven biển có bờ biển dài khoảng 250km, diện tích mặt biển rộng trên 6.000km2, trên 40.000ha bãi triều, 20.000ha eo vịnh và 2.727 hòn đảo lớn, nhỏ, có nhiều tiềm năng lợi thế phát triển kinh tế công nghiệp, cảng biển, dịch vụ và du lịch…, nhiều tiềm năng, lợi thế về phát triển kinh tế biển, đảo.
Tỉnh có 10/14 huyện, thị xã, thành phố tiếp giáp với biển, trong đó có 2 huyện đảo là Vân Đồn và Cô Tô. Tổng diện tích các địa phương ven biển và vùng biển đảo chiếm tới 72% diện tích, 72,5% dân số và hơn 75% GDP của tỉnh. Từ nhiều năm qua tỉnh Quảng Ninh đã quan tâm phát triển kinh tế biển, đảo, nhất là từ khi triển khai Nghị quyết T.Ư 4 (khoá X) của Đảng về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, BCH Đảng bộ tỉnh khoá XII đã xây dựng Chương trình hành động cụ thể. Trong đó, trọng tâm là chỉ đạo các ngành, các địa phương tập trung phát huy, khai thác có hiệu quả mọi tiềm năng, thế mạnh của biển, ven biển, vùng biển đảo để phát triển mạnh các ngành kinh tế hàng hải, cảng biển và dịch vụ khai thác cảng biển, vận tải biển, đóng và sửa chữa tàu thuyền, phát triển nhanh và đa dạng các loại hình du lịch biển, ven biển, du lịch trên đảo; khai thác, nuôi trồng, chế biến thuỷ sản; hình thành các trung tâm kinh tế phát triển hướng ra biển như Vân Đồn, Hải Hà, làm động lực thúc đẩy sự phát triển của vùng và toàn tỉnh; xây dựng huyện đảo Cô Tô thành trung tâm dịch vụ hậu cần đánh bắt hải sản xa bờ; tiến hành thăm dò, khai thác tài nguyên khoáng sản ở biển, kết hợp chặt chẽ với bảo vệ tài nguyên biển, môi trường sinh thái biển, ven biển; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với giữ vững an ninh - quốc phòng và bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia trên vùng biển, đảo, đồng thời mở rộng quan hệ hợp tác cùng phát triển với các tỉnh lân cận trong nước; chủ động hội nhập, quan hệ hợp tác hữu nghị với các nước trong khu vực... Để những chủ trương đó trở thành hiện thực, những năm qua, tỉnh đã tập trung mọi nguồn lực đầu tư, xây dựng nhiều dự án, công trình mang tính chiến lược, nhằm khai thác các tiềm năng của biển đảo, tạo ra những bước tiến mới trong đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân trên tuyến biển, đảo. Thực hiện Quyết định 965/QĐ-TTg ngày 21-7-2008 và Quyết định số 289/QĐ-TTg ngày 18-3-2008 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh đã triển khai hỗ trợ ngư dân mua sắm, nâng cấp phương tiện đánh bắt hải sản; đã có hàng trăm tàu thuyền khai thác và làm dịch vụ nghề cá của ngư dân được nâng cấp, sửa chữa, tạo điều kiện cho nhiều hộ ngư dân duy trì hoạt động đánh bắt xa bờ; hỗ trợ mua dầu và mua bảo hiểm cho ngư dân trong 2 năm 2008-2009 là 213,9 tỷ đồng. Cùng với đó, tỉnh đã triển khai hỗ trợ ngân sách đầu tư xây dựng một số công trình cơ sở hạ tầng phục vụ nuôi trồng thuỷ sản ở các xã nghèo, xã ven biển và xã đảo, tạo tiền đề vững chắc để phát triển lĩnh vực này. Xác định phát triển đánh bắt xa bờ cần phải xây dựng hệ thống cảng cá, các trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá, các khu neo đậu tàu thuyền tránh, trú bão cho ngư dân tại các huyện, thị ven biển và huyện đảo; tỉnh đã chỉ đạo nghiên cứu và trình trung ương phê duyệt xây dựng các khu neo đậu tàu thuyền tránh, trú bão, các trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá tại các huyện, thị ven biển Móng Cái, Yên Hưng, Tiên Yên, Hải Hà và huyện đảo Cô Tô. Việc tổ chức đưa dân ra một số đảo lớn đã được tỉnh triển khai khá bài bản, đồng thời thực hiện tốt chính sách hỗ trợ hộ chính sách, hộ nghèo về nhà ở, đáp ứng được nguyện vọng của đông đảo nhân dân sinh sống trên các tuyến đảo. Đặc biệt là, những năm qua, thông qua nguồn vốn từ một số chương trình, mục tiêu của trung ương, nhất là từ Chương trình Biển Đông - Hải đảo, kết hợp với huy động vốn của địa phương, tỉnh đã đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng trên các huyện đảo, xã đảo với tổng kinh phí hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Chỉ tính riêng năm 2007-2008, tổng mức đầu tư dành cho phát triển kinh tế - xã hội khu vực ven biển và các hải đảo của tỉnh đã lên tới trên 1.800 tỷ đồng; năm 2009, tỉnh tiếp tục đầu tư 847 tỷ đồng cho khu vực này và sử dụng có hiệu quả hơn nguồn vốn Biển Đông - Hải đảo. Các công trình được đầu tư đã và đang đáp ứng tốt nhu cầu ổn định dân sinh, nâng cao dân trí trên vùng biển, đảo và ven biển, bảo đảm gắn kết chặt chẽ chiến lược phát triển kinh tế với chiến lược quốc phòng - an ninh trong tình hình mới, tạo nền tảng vững chắc để thu hút các dự án đầu tư vào khu vực này. Trong quá trình triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn nói chung, khu vực biển, đảo nói riêng, tỉnh Quảng Ninh đặc biệt chú trọng quy hoạch theo hướng hình thành các vùng đô thị gắn với khu công nghiệp (KCN) ven biển, quy hoạch ngành, địa phương nhằm phát triển đồng bộ, phù hợp hơn với đặc thù của từng vùng, miền cả về kinh tế - xã hội với quốc phòng - an ninh. Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 11 KCN được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt với tổng diện tích hơn 10.000ha. Trong đó, tại vùng biển và biển đảo của tỉnh có 9 KCN, trong đó có 3 KCN đang hoạt động là Cái Lân, Việt Hưng và Hải Yên và 6 KCN đang trong giai đoạn xây dựng và chuẩn bị xây dựng là KCN Cảng - biển Hải Hà, Đông Mai, Hoành Bồ, KCN - Dịch vụ Đầm Nhà Mạc, Tiên Yên và KCN phụ trợ ngành Than. Thực hiện Nghị định số 29/2008/NĐ-CP và một số chính sách ưu đãi đầu tư khác của địa phương, thời gian qua, các KCN trong vùng ven biển, hải đảo của tỉnh đã thu hút được một số dự án đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước. Chỉ tính riêng năm 2009, tỉnh đã cấp giấy chứng nhận đầu tư cho 5 dự án đầu tư nước ngoài với tổng số vốn 19 triệu USD; 4 dự án đầu tư trong nước với tổng số vốn 101 tỷ đồng; điều chỉnh 6 dự án; tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong các KCN đạt 3.536 tỷ đồng, bằng 105,8% so với cùng kỳ...
Bến cập tàu Tân Lập đầu tư từ nguồn vốn chương trình Biển Đông hải đảo vừa mới hoàn thành, góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH hai xã Quan Lạn, Bản Sen (Vân Đồn).
Ảnh: Trần Minh
Mở rộng mô hình nuôi trồng thuỷ - hải sản, một trong những thành công trong phát triển kinh tế vùng biển, đảo trên địa bàn tỉnh.
Với sự vận dụng sáng tạo tinh thần phát triển tối đa các nguồn lực, đã thực sự tạo ra bước đột phá trong phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội, củng cố quốc phòng trên tuyến biển, đảo của tỉnh, thiết thực rút ngắn khoảng cách giầu nghèo giữa các khu vực, không ngừng nâng cao chất lượng sống về mọi mặt của nhân dân.