Theo khuyến cáo của Viện Tài nguyên Môi trường biển, vùng nước Vịnh Hạ Long có nguy cơ ô nhiễm dầu do nước thải lẫn dầu - mỡ khoáng (nước thải la canh) không được xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường của các loại tàu thuyền đang hoạt động và neo đậu trên Vịnh hàng ngày xả ra. Trong khi đó, công tác tổ chức thu gom, xử lý nước thải la canh của các tàu trên Vịnh chưa được triển khai triệt để và hầu hết các chủ tàu du lịch tham gia hoạt động trên Vịnh Hạ Long cũng chưa có ý thức trong công tác này.
Theo quy định tại Thông tư 70/2011/TT-BGTV của Bộ GT-VT, các tàu có tổng công suất máy từ 220KW trở lên phải lắp thiết bị phân ly dầu nước. Hiện nay, trên Vịnh Hạ Long đã có 29 tàu thuộc đối tượng quy định hoàn thành lắp đặt thiết bị đảm bảo và 9 tàu không thuộc diện trên nhưng đã tự nguyện lắp thiết bị phân ly. Ngoài ra, hơn 500 tàu du lịch hoạt động trên Vịnh Hạ Long đều đã có hợp đồng thu gom nước thải lẫn dầu với một số đơn vị có giấy phép quản lý chất thải nguy hại. Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở GT-VT thì các hợp đồng trên chỉ mang tính hình thức, đối phó với các cơ quan chức năng. Việc thu gom, xử lý nước thải la canh tại tàu cũng mới chỉ có các tàu đã lắp thiết bị phân ly thực hiện lọc, tách dầu liên tục trong quá trình hoạt động, ở các tàu còn lại thì tình trạng thuyền viên sử dụng bơm cứu đắm hút nước la canh xả trực tiếp còn phổ biến. Đặc biệt, qua theo dõi của các lực lượng chức năng trên Vịnh thì chưa thấy có đơn vị nào tổ chức thu gom nước la canh tàu du lịch như hợp đồng chủ tàu đã ký kết. Hiện nay, tại khu công nghiệp Cái Lân, Cảng vụ Hàng hải Quảng Ninh đang quản lý, vận hành trạm xử lý nước thải lẫn dầu cho các phương tiện thuỷ và tàu biển miễn phí nhưng đến nay vẫn chưa có đơn vị nào đưa nước la canh thu hồi từ tàu du lịch về đây xử lý. Trong khi đó, các lực lượng chức năng hoạt động trên Vịnh Hạ Long chưa chú trọng công tác kiểm tra việc thực hiện thu gom, xử lý của đơn vị thu gom nước la canh theo hợp đồng với các chủ tàu. Các cảng, bến khách mới thực hiện công tác thu gom chất thải rắn từ tàu du lịch chứ chưa tổ chức thu gom nước la canh lẫn dầu của tàu du lịch.
Để khắc phục tình trạng này và bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long, UBND tỉnh đã giao Sở GT-VT nghiên cứu, lựa chọn đơn vị thực hiện việc thu gom, xử lý nước thải la canh nhiễm dầu đối với các tàu du lịch. Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở GT-VT đã chủ trì cùng các đơn vị liên quan lựa chọn và chỉ định thầu, giao nhiệm vụ quan trọng này cho Công ty TNHH Bến xe - bến tàu Quảng Ninh. Hiện nay, Công ty đã xây dựng xong phương án, chuẩn bị nhân sự, ký hợp đồng với Công ty TNHH Tái sinh - TCN tại Quang Hanh, Cẩm Phả để xử lý hỗn hợp dầu sau khi lọc, tách. Ngày 2-10-2014, Sở GT-VT đã tổ chức họp, lấy ý kiến của các chủ tàu hoạt động vận chuyển khách trên Vịnh Hạ Long về phương án tổ chức thu gom và giá dịch vụ thu gom, xử lý nước la canh tàu du lịch. Tại đây, 2 phương án tổ chức đã được đưa ra là phương án thu gom, xử lý tập trung và phương án các tàu du lịch tự lắp thiết bị phân ly. Ông Phạm Xuân Thau, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Bến xe - bến tàu Quảng Ninh cho biết: “Tại cuộc họp, các chủ tàu đã cơ bản thống nhất lắp thiết bị phân ly cho tàu vì có thể chi phí đầu tiên cao (khoảng 23 triệu đồng/máy) nhưng về lâu dài sẽ kinh tế hơn. Mặt khác, phương án này sẽ giúp các chủ tàu chủ động về mặt thời gian đưa chất thải đi xử lý, không phải lắp bể chứa nước thải la canh vì có thể ảnh hưởng đến kết cấu của tàu…”.
Hy vọng rằng phương án thu gom, xử lý nước thải la canh sớm được phê duyệt và đưa vào triển khai, thực hiện để ngăn ngừa ô nhiễm và bảo vệ các giá trị bền vững, nhất là môi trường sinh thái của Vịnh Hạ Long.
Hà Chi