Là trung tâm thương mại, cửa ngõ giao lưu kinh tế của các tỉnh phía Bắc, hàng ngày thành phố Móng Cái có hàng ngàn tấn hàng hoá và các phương tiện qua lại tại cửa khẩu quốc tế và các điểm thông quan tiểu ngạch giữa Việt Nam - Trung Quốc.
Chính vì thế, nơi đây từ lâu đã trở thành địa bàn lý tưởng cho các hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại. Đặc biệt, càng đến những ngày áp tết, hoạt động buôn lậu lại càng “nóng” ở vùng biên Móng Cái... Những nẻo đường hàng lậu... Đã từ lâu, khu vực bến cây số 1 (thuộc khu 5, phường Ka Long, TP Móng Cái) là địa điểm để dân buôn lậu đưa hàng từ bên kia biên giới vào thành phố. Dẫu biết như vậy nhưng để tiếp cận thật khó. Đặt vấn đề với những người quen, là “thổ dân” ở đây, họ đều tỏ ra e ngại. Một anh bạn cũng khá thân của tôi nói thật: “Em thông cảm. Em chỉ đến đây làm việc một vài hôm rồi về, còn bọn anh sống ở đây, làm việc ở đây hằng ngày, nếu bọn chúng biết anh đưa nhà báo đi viết bài về buôn lậu thì chúng chẳng sá gì đâu...”. Cực chẳng đã, chúng tôi đành chọn cách thuê xe ôm vờ đi tìm nhà người quen và... đến thăm đền Xã Tắc, một ngôi đền nằm trong khu vực này. Lần đầu tiên, chúng tôi đến vào lúc 7h30 sáng; vừa đến con đường vào bến, chúng tôi đã thấy một đoàn 5-7 chiếc xe minsk, xe dream phóng vụt ra, phía sau chở đầy hàng hoá. Xe thì chở những thùng xốp, thùng giấy, bao tải (mà sau này chúng tôi được biết bên trong đó có thể là đủ loại hàng hoá như gạch lát nền, quần áo, đồ điện tử, tôm giống, cá giống v.v...). Xe thì chở những bịch giấy vệ sinh cao ngất ngưởng tưởng chừng như sắp đổ ập xuống đầu người cầm lái. Rất nhanh, những chiếc xe chở hàng đó chia ra, rẽ vào các ngả rồi hoà nhập vào dòng người đang tấp nập ngược xuôi trên đường Tuệ Tĩnh... Lần thứ hai, chúng tôi đi vào đền Xã Tắc. Lần này, tuyệt không thấy những xe chở hàng lậu từ biên ra mà chỉ thấy những chiếc xe minsk trống không, ầm ầm vượt qua rồi lao thẳng xuống bến. Trên đường ra, chúng tôi chỉ kịp nhìn thấy những thùng hàng phía sau những chiếc xe máy tít đằng xa và 1,2 chiếc xích lô chở kính, chở những thùng xốp lặc lè đi sau. Lần thứ 3 chúng tôi quay lại khu vực bến cây số 1 với mục đích là phải chụp vài tấm ảnh nên chọn cách đi bằng taxi cho an toàn. Vừa nhìn thấy mấy chiếc xe ôm chở hàng từ bến ra, tôi vội vã giục cậu lái xe đuổi theo. Thấy vậy, cậu lái xe bảo: “Chị muốn chụp hàng lậu thì đầy, làm sao phải vội làm gì. Hàng lậu ở Móng Cái đâu chả có...”. Từ Móng Cái, những kẻ buôn lậu tìm cách chuyển hàng sâu vào nội địa. Do bị kiểm soát gắt gao ở Trạm Kiểm soát liên hợp Km15 - Bến tàu Dân Tiến nên hàng lậu được chia nhỏ, vận chuyển qua những đường mòn, bờ sông xung quanh 2 cánh gà của trạm. Từ đó, hàng hoá được tập kết lại và vận chuyển vào các địa phương khác bằng các phương tiện giao thông đường bộ. Ngoài ra, nhiều đối tượng buôn lậu giả làm hành khách, khách du lịch mang theo hàng lậu trong vali, túi hành lý để tránh sự kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng. Anh Vũ Đức Dũng, Trạm trưởng Trạm KSLH Km15 - Bến tàu Dân Tiến, cho biết: “Những kẻ buôn lậu có rất nhiều thủ đoạn để đưa hàng hoá nhập lậu vào sâu trong nội địa. Tuỳ từng mặt hàng mà chúng có những phương thức vận chuyển khác nhau. Qua kiểm tra, kiểm soát chúng tôi thấy những đối tượng buôn lậu gà thường lợi dụng đêm tối dùng xe ôm vận chuyển qua những đường mòn 2 bên cánh gà của Trạm. Các loại pháo nhập lậu thường được đựng trong hành lý xách tay qua Trạm, được vận chuyển bằng đường biển. Các loại đồ chơi bạo lực được giấu trên xe ca, điện thoại di động được chôn giấu trên xe tải, xe container cũng đang có chiều hướng gia tăng. Thậm chí cơ quan chức năng còn phát hiện cả đối tượng vận chuyển ma tuý tổng hợp giả là hành khách đi trên xe chở khách chất lượng cao...”. “Vỏ quýt dày có móng tay nhọn”... Do lợi nhuận rất lớn đã khiến tình trạng buôn lậu ở Móng Cái hết sức nóng bỏng. Những đối tượng buôn lậu tìm đủ mọi thủ đoạn tinh vi để qua mặt các cơ quan chức năng. Để vận chuyển hàng lậu, chúng liên kết chặt chẽ với nhau qua nhiều phương thức, thủ đoạn. Ngoài việc lợi dụng địa hình khó khăn đêm tối, xé lẻ hàng hoá, những kẻ buôn lậu còn tổ chức cảnh giới, canh đường, liên lạc với nhau qua ĐTDĐ, bộ đàm... để theo dõi lực lượng chống buôn lậu. Anh Đỗ Hồng Lâm, Đội trưởng Đội Kiểm soát phòng chống buôn lậu - Trạm KSLH Km15, cho biết: “Các đối tượng buôn lậu cắt cử người theo dõi, canh gác lực lượng chống buôn lậu rất kỹ càng. Nhất cử nhất động của Đội chúng tôi đều bị những người này theo dõi. Mỗi lần chúng tôi tổ chức tuần tra công khai là nắm chắc không bắt được hàng lậu vì chúng tôi ra khỏi cửa là thông tin đã được báo khắp nơi, hàng hoá đã được giấu hết. Muốn bắt được hàng lậu, chúng tôi phải đánh úp, giả vờ đi Hải Hà, Móng Cái chơi rồi mượn xe của đơn vị khác quay lại... Dày công như thế nhưng khi bắt được hàng lậu, các đối tượng lại vứt hàng bỏ chạy nên rất khó truy tìm chủ sở hữu để xử lý. Thậm chí, nhiều lần các đối tượng buôn lậu còn kích động người già, trẻ em, phụ nữ vây quanh chúng tôi xin lại hàng, chèo kéo và thừa cơ hội xé rách, giành giật bao hàng, gây rất nhiều khó khăn cho việc tịch thu hàng lậu...”. Không chỉ thế, lợi dụng một số người dân ít hiểu biết, lại hám tiền, các đối tượng “đầu nậu” thường khoán gọn cho những người này vận chuyển hàng lậu thay chúng, gắn trách nhiệm của họ bằng cách đặt cọc số tiền tương ứng với trị giá số hàng vận chuyển. Do đó, khi bị phát hiện, bắt giữ các đối tượng này tìm mọi cách ngăn cản như chạy xe máy phía trước cản trở để có thời gian tẩu tán hàng hoá, chống đối lại lực lượng chống lậu để cướp lại hàng hoá v.v...
Đội kiểm soát liên hợp số 1 Hải quan - Biên phòng kiểm kê thuốc lá nhập lậu đã bắt giữ chờ xử lý.
Tìm hiểu, chúng tôi được biết hàng lậu từ bên kia biên giới vào Móng Cái qua rất nhiều con đường khác nhau mà khu vực bến cây số 1 chỉ là một địa điểm. Những kẻ buôn lậu luôn tổ chức hoạt động theo nhiều phương thức khác nhau. Hàng hoá được vận chuyển theo nhiều công đoạn từ bên kia biên giới vào thành phố. Với hơn 72km đường biên chủ yếu là địa hình đồi núi hiểm trở và biển cả mênh mông, Móng Cái là địa bàn thuận tiện cho việc tập kết trung chuyển hàng nhập lậu.
Hàng lậu từ biên giới vận chuyển vào Móng Cái.
Anh Nguyễn Thanh Chương, Đội phó Đội Kiểm soát liên hợp số 1, cũng cho biết: “Hầu hết các lực lượng chống buôn lậu đều bị đối tượng buôn lậu theo dõi rất gắt gao. Vì thế, mỗi chiến công đạt được trong phòng chống buôn lậu đều là kết quả của sự kiên trì, nỗ lực và của sự cảnh giác cao độ. Ngay như tối 8-12 vừa qua, đoán anh em trong đội tập trung xem bóng đá Seagames 25 trên tivi nên bọn buôn lậu tìm cách đi hàng... Chúng đâu biết rằng điều đó đã được chúng tôi đề phòng trước nên cắt cử cán bộ bí mật trực và bắt được 22 thùng thuốc lá giả, thuốc lá nhập lậu...”. Anh Chương cũng thẳng thắn thừa nhận: “Hiện nay, tình trạng buôn lậu ở các khu vực đường biên, ở Móng Cái vẫn đang tiếp diễn. Buôn lậu còn không phải do các lực lượng chống buôn lậu mỏng vì hiện đang có rất nhiều lực lượng tham gia công tác này, như Biên phòng, Hải quan, Công an, Quản lý thị trường... rồi cấp uỷ chính quyền địa phương cũng vào cuộc nữa. Tuy nhiên do lợi nhuận lớn mà các đối tượng buôn lậu tìm đủ mọi cách để hoạt động...
Mặc dù các đối tượng buôn lậu tìm mọi cách mua bán, vận chuyển hàng lậu nhưng với quyết tâm cao, tinh thần cảnh giác đấu tranh, các lực lượng phòng chống buôn lậu ở Móng Cái đã lập được những thành tích rất đáng khích lệ. Chỉ riêng trong 9 tháng đầu năm, Móng Cái đã phát hiện 466 vụ buôn lậu gian lận thương mại với tổng trị giá hàng hoá hơn 14 tỷ đồng. Trong 11 tháng đầu năm, Trạm KSLH Km15 - Bến tàu Dân Tiến bắt giữ, xử lý 145 vụ buôn lậu, trị giá gần 5 tỷ đồng. Dự báo từ nay đến Tết Nguyên đán tình hình buôn lậu sẽ rất khó khăn, phức tạp nên các lực lượng chống lậu ở Móng Cái đều xây dựng kế hoạch đấu tranh phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại một cách cụ thể, chặt chẽ...