Ca trù ở Đầm Hà đã hồi sinh

10/07/2009 22:24

Vừa qua, trong quá trình sưu tầm, phục dựng lễ hội đình Đầm Hà, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch đã tìm thấy một nhóm nghệ nhân ca trù. Đây chính là điều kiện để bảo tồn và hồi sinh ca trù ở Đầm Hà.

*Cụ Đặng Thị Tự đang trình diễn một làn điệu ca trù.*

Cụ Đặng Thị Tự, hiện ở thôn Trại Giữa, xã Đầm Hà là một trong những đào nương ca trù còn lại ở Đầm Hà. Năm nay đã 88 tuổi nhưng cụ vẫn còn rất nhanh nhẹn, minh mẫn, luôn chân luôn tay với các công việc nhà nông. Cụ Tự cho biết ngay từ nhỏ cụ đã được chú là Đặng Văn Tăng cùng mẹ và thím dâu truyền dạy ca trù cho. Lúc đó, làng có khoảng hơn 20 người theo nghiệp ca trù, mỗi khi tổ chức đi hát ở các nơi thường đưa các đào, kép là con cháu, chị em trong họ đi theo. Nhờ vậy, cụ đã học nghề rất nhanh. Đến tuổi 17, bà Tự đã trở thành đào nương có tiếng ở Đầm Hà với giọng hát mê đắm lòng người. Các đào, kép: Đặng Thị Tự, Đinh Thị Ngọc, Đặng Châu, Đinh Yên, Tiền Tương... thường xuyên được mời đi hát ở các hội đình làng vào dịp đón xuân ở các vùng lân cận, đến đâu họ cũng được đón tiếp nồng hậu. Cụ Đinh Thị Ngọc kể: 12 tuổi, tôi đã đi hát khắp nơi, thậm chí sang cả Trung Quốc hát. Họ nghe ca trù của mình rất thích”.

Trải qua thời gian, do nhiều nguyên nhân khác nhau, ca trù Đầm Hà đã dần chìm vào quên lãng; tiếng đàn, tiếng phách cũng lắng xuống, chỉ thi thoảng mấy nghệ nhân già lưu luyến nhớ nghề mới lại tập hợp hát cho nhau nghe.

Ông Hoàng Quốc Thái, Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL cho biết: Khi anh chị em trong đơn vị đi nghiên cứu, khảo sát phát hiện ra các đào nương ca trù ở Đầm Hà về báo cáo lại, chúng tôi đã về tận nơi thẩm định và thấy các cụ quả là “báu vật” còn sót lại. Đây chính là cơ sở để chúng tôi bảo tồn và phát triển ca trù và phải làm thật nhanh bởi các cụ tuổi đều đã cao... Nếu không nhanh, ca trù Đầm Hà sẽ đi vào quá khứ thôi”.

Bắt tay vào triển khai thực hiện, Sở VH-TT&DL đã đầu tư kinh phí mở lớp học ca trù ngay tại nhà cụ Tự. Người dân trong làng rất hào hứng và lớp học thu hút hơn 30 người, già có, trẻ có. Những bài hát xưa được cụ Tự nhớ lại gần hết, bao gồm gần 800 câu hát của 8 giọng điệu hát cửa đình, đó là: vọng, thét nhạc, thả, huỳnh, giai, phú, nhị thập tứ hiếu, hãm cùng 56 bài xướng đào mời Thành hoàng về dự hội. Vốn hát của cụ Tự khá phong phú, ngoài hát ả đào, hát nhà tơ, cụ Tự còn truyền dạy 4 điệu múa cổ như: múa tế, múa dâng hương, múa đội đèn, múa bông (hay còn gọi là múa Tống thần). Tuy tuổi cao, nhưng cụ Tự, bà Ngọc dạy hát, múa không biết mệt, động tác tay, bước chân nhún nhảy vẫn rất điêu luyện, nhanh nhẹn của bà đã “truyền lửa” cho thế hệ trẻ. Ngoài cụ Tự, các cụ, các bà trong kép hát ngày xưa cũng tự nguyện đến truyền dạy cho mọi người.

Em Đinh Thị Kim Dung, nhà ở phố Hà Quang Vóc, thị trấn Đầm Hà nói: Học ca trù khó nhưng với tâm huyết và lòng nhiệt tình của cụ Tự và các bà đã truyền vào chúng em niềm đam mê. Càng học, em càng thấy thích làn điệu ca trù truyền thống của quê hương. Em sẽ cố gắng học thuộc nhiều bài...

Tại lễ hội đình Đầm Hà được tổ chức mới đây, những làn điệu ca trù hoà cùng tiếng trống, tiếng phách, những điệu múa đèn, múa bông do cụ Tự và các học viên thể hiện đã được đông đảo nhân dân Đầm Hà và các vùng lân cận đón mừng. Trong suốt các buổi hát, sân đình làng luôn chật cứng người xem. Những câu chuyện ngày xưa của làng, xã lại ùa về trong ký ức và người dân nơi đây. Họ vui mừng vì ca trù đã được hồi sinh và đã có lớp trẻ kế tiếp, gắn kết nhiệt tâm để sức sống bền lâu của môn nghệ thuật này ngày càng lan toả rộng khắp.