Các quầy hàng ở chợ vùng Vladimir đóng im ỉm vì những người bán hàng là dân nhập cư phải lo đi làm giấy tờ.
Các quầy hàng ở chợ vùng Vladimir đóng im ỉm vì những người bán hàng là dân nhập cư phải lo đi làm giấy tờ.
Và cuối cùng, tỏ ra đã nghe thấu những ta thán ấy, Chính phủ Nga quyết định lập lại trật tự ở các chợ. Từ ngày 1 tháng Tư trở đi, buôn bán tại các chợ cần phải toàn là công dân Nga. Còn từ nay đến đầu tháng Tư, con số người nhập cư bán hàng ở chợ không được vượt quá 40%. Thêm nữa, tất cả những người này đều phải có giấy tờ chính thức cho phép làm việc.
Ngay những ngày đầu tiên của tháng Giêng, các báo đã có nhiều bài viết về việc “thanh lọc” các chợ thủ đô. Bây giờ, đây vẫn là đề tài nóng hổi. Những người Nga đã ra chợ bán hàng chưa? Giá cả có gì biến động? Nên chờ đợi cái gì tiếp theo?
Thời hạn sẽ lùi lại?
Có vẻ, trong vấn đề xua dân nhập cư ra khỏi các chợ Nga, Chính phủ có thể “cài số lùi”.
''Nhiệm vụ của Chính phủ là không để đóng cửa chợ vô căn cứ và trong tương quan đó là khả năng tăng giá hay đơn giản là biến động giá'' - mới đây Phó Thủ tướng Aleksandr Jukov đã tuyên bố như vậy.
''Nếu chúng tôi nhìn thấy những mối nguy nào đó, thì thời hạn 1 tháng Tư có thể được đẩy lùi thêm bằng quyết định của Chính phủ'' - Người đứng đầu Bộ phát triển kinh tế Liên bang, ông German Gref tuyên bố.
Vậy những mối nguy nào có thể nảy sinh tại các chợ? Hiện nay, theo số liệu của Bộ phát triển kinh tế, lưu thông tại các chợ là hơn 15% lương thực thực phẩm và 23% hàng tiêu dùng.
Mua hàng tại các chợ chủ yếu là những người dân Nga không giàu có gì. Nếu dân nhập cư rời khỏi các sạp các quầy hàng, liệu chợ có đóng vĩnh viễn, hoặc giá cả ở đây có tăng lên? Và có tìm đủ số người Matxcova để thế chỗ dân nhập cư tại các chợ thủ đô?
Đưa người nhập cư bất hợp pháp về nước
Chợ Butưrski có thể xem là một trong những chợ thực phẩm phồn thịnh nhất trong lòng thành phố. Bất kể vô số lần kiểm tra, ở đây vẫn không thấy quầy hàng nào trống không: đầy ứ thịt, cá, hoa quả và rau xanh chiều được mọi khẩu vị. Cuộc thanh lọc của Cơ quan Di trú Liên bang tại đây một tuần trước chỉ phát hiện không quá 10 người vi phạm luật.
''Một nhân công không phải người Nga đã phải về nước rồi'' - mấy người bán hàng cho biết. – ''Còn lại thì nộp phạt và bây giờ phải đi làm giấy chứng nhận có quyền lao động''.
Nhưng quả thực người Nga ở chợ bây giờ vẫn còn rất ít. Dân Nga chỉ giữ được “độc quyền” tại các quầy bán mật ong và tvorok. Bán thịt và cá là dân Belorus và Ukraina. Còn rau xanh và hoa quả tươi vẫn nằm trong tay dân gốc Kavkaz, Trung Á.
''Chỗ chúng tôi giấy tờ ổn cả,'' - người bán cam Ashot cho hay – Không ai là “dân lậu”.
“Lấy gì đảm bảo là dân nhập cư không mua giấy tờ?”
Chợ Vyatski ngay cạnh chợ Butưrski thì cả dãy ki-ôt đóng cửa.
''Vừa bắt đầu kiểm tra là tôi liền đóng các quầy hàng thịt của mình, cho tất cả nhân viên đi lo giấy tờ'', - ông chủ Bazir kể.
''Giá mà thuê được người Nga phụ bán thịt thì đã mừng quá, nhưng chẳng ai chịu làm. Có thể hiểu. Một thợ pha thịt từ Azerbaidjan đến thì Bazir trả công một ngày 500 rúp. Nếu là dân Matxcova, sẵn sàng trả 600. Nhưng không hơn. Vì nếu khác đi, sẽ buộc phải nâng giá và mất khách''.
Trong các cửa hiệu mà người Nga làm chủ, thợ pha thịt nhận công cao hơn thế gấp rưỡi, gấp đôi. Tất nhiên là ở đấy, cũng miếng thịt như vậy nhưng giá sẽ đắt hơn.
''Đấy là cái giá của chất lượng. Liệu quí vị có tin được rằng một người bán hàng là dân nhập cư, sống trong điều kiện rất mất vệ sinh, sẽ không hề lây lan vi trùng vi khuẩn gì hay không? Ai chẳng biết, sổ sức khỏe với lại chứng nhận vệ sinh thì dân nhập cư mua ở góc nào chả được, đồ rởm hết ấy mà'' – Ông chủ hiệu người Nga tên là Mikhail, nêu luận chứng đanh thép để giải thích cho mức giá cao.
''Phạt 800 nghìn rúp thật tệ hơn cả bị ăn cắp'' – Bazir bức xúc – ''Kẻ cắp chỉ khoắng đi những gì có ở trong nhà. Còn nếu bị phạt do phạm Luật Di trú mới về chuyện thuê nhân công lậu, thì không những phải dốc hết hầu bao mà còn phải vay mượn bạn bè chưa chắc đã xong''.
''Tốt nhất không vi phạm luật – thế là chả còn vấn đề gì? Nhưng ai cũng phải sống chứ. Lại còn công chuyện buôn bán''.
Trong những quầy hàng lân cận tại chợ Vyatski, có một quang cảnh khác. Trên cánh cửa hàng giầy là tấm biển “Tìm người bán hàng”.
- Điều kiện như thế nào ? - một nhà báo vờ hỏi.
- Cần người Nga – ông chủ có cái tên Guzel chẳng Nga tí nào chằm chằm nhìn anh nhà báo từ đầu đến chân. – Người nước ngoài ở đây có thừa rồi.
Đó cũng là tấm biển phổ biến nhất tại các chợ. Thường gặp những yết thị: “Cần người Nga bán hàng!”, thậm chí rõ hơn “Cần dân Matxcova!”…
6 nghìn rúp – cái giá của sự hợp pháp
Cảnh tượng chợ Đanilovski – là một trong những hiện thân chịu tác động những đòi hỏi khắc nghiệt đối với dân nhập cư. Dãy nào cũng trống rỗng đến phần ba phần tư.
''Mới tuần trước ở đây còn không có chỗ nào rảnh. Nhưng ngày nào cũng kiểm tra. Mọi người phải đi lo giấy tờ hết'' – anh chàng Takhir người Azerbaidjan kể.
Takhir có đủ các thứ giấy tờ, kể cả giấy phép lao động. Đứng sau sạp hàng ở chợ Đanilovski từ 1992. Nhưng bây giờ chắc cũng phải liệu thu xếp khăn gói: theo luật mới, từ 1 tháng Tư trở đi tất cả người nước ngoài không được bán hàng ở đây nữa.
''Không bán hàng thì đi đâu, ra công trường á?'' – Takhir suy tính. – ''Tôi chẳng biết làm gì ở ngoài ấy. Cả đời tôi chỉ buôn bán lặt vặt''.
Câu chuyện như vậy cũng có thể nghe thấy ở chợ Leningrad. 1/5 số quầy hàng trống rỗng hoặc che kín bằng tấm vải trải giường.
''Giám đốc chợ đuổi tất cả những ai giấy tờ không đầy đủ'' - một bà Nga bán hàng cởi mở cho biết. – ''Tôi nghĩ, chẳng mấy chốc họ sẽ quay lại thôi - tiền có thể mua được tất cả. Bỏ ra 5.000-6.000 rúp là yên, những tổ chức có mối quen biết ở những chỗ cần thiết sẽ làm giấy phép lao động cho ngay".
Phóng viên đã tìm gặp Giám đốc chủ chợ để hỏi xem ông thấy thế nào về việc sắp xếp trật tự mới.
''Đúng, trong những ngày vừa rồi tôi đã đuổi hơn 50% người bán hàng khỏi chợ, họ có vấn đề về giấy tờ. Thử tính nhé: 50 chỗ bán hàng, 450 rúp một ngày. Cộng lại là mỗi ngày mất đứt 22 nghìn 500 rúp''. – Ông Vladimir Shelepov, Giám đốc chợ Leningrad cho biết.
''Còn sau ngày 1 tháng Tư sẽ thế nào, nói chung tôi chịu, không biết. Cho đến thời gian cuối, tại chợ chỉ có chưa đầy 45% là người Nga, còn lại toàn là người nước ngoài. Vì thế, nếu 2 tháng nữa lệnh cấm người nước ngoài buôn bán ở chợ có hiệu lực, thì tôi chỉ còn nước đóng cửa chợ. Như thường thấy, dân Nga xưa nay không biết buôn bán nông phẩm. Chỉ bán sữa, dưa muối và thịt. Còn rau từ làng nhà nghỉ ngoại thành. Mà bao nhiêu hoa quả và các thứ thực phẩm khác, đều do người Azerbaidjan và Tadjik. Cái đó với họ như sẵn ở trong máu ấy, họ biết buôn bán…''
- Thế nếu gọi người Matxcova ra chợ làm, trả lương đúng mức?
''Hiện thời chẳng ai chịu ra. Ở chợ chúng tôi còn đến hơn 100 chỗ bán hàng vẫn để trống. Có thể, những người nước ngoài sẽ lôi cuốn được dân Nga, tăng tiền thuê để người Nga đứng bán hàng cho họ. Nhưng lúc này ở chợ tôi chưa thấy chuyện đó''.
Người Nga mua gì ở các chợ?
Theo tư liệu của Bộ phát triển kinh tế và thương mại Nga, người Nga mua ở các chợ :
Sản phẩm may 63%
Đồ dệt, len sợi 60%
Sản phẩm từ lông thú 60%
Giày dép 56%
Khoai tây 50%
Hoa quả 47%
Các loại tất 45,7%
Rau 44%
Các loại thịt 40%
Thảm 25%
Trứng 20%
Vật dụng gia đình 1%
