Trên địa bàn Quảng Ninh hiện có 4 Công ty sản xuất xi măng gồm: Hạ Long; Thăng Long; Cẩm Phả và Công ty Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh. Tính toán sơ bộ theo công suất thiết kế, lượng xi măng các nhà máy này sản xuất trong một năm từ 6-7 triệu tấn.
Theo đánh giá của các ngành chức năng, với số lượng sản xuất xi măng lớn như vậy không chỉ của Quảng Ninh mà còn của nhiều địa phương khác đang dẫn đến tình trạng cung vượt quá cầu trong nước. Vẫn biết, việc phát triển này là cần thiết, nhưng bên cạnh đó, đối với mỗi nhà máy sản xuất xi măng hiện nay đều đứng trước bài toán khó để hài hoà lợi ích kinh doanh cũng như cân đối nguồn cung - cầu sản phẩm của thị trường.
Theo dõi dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Xi măng Lam Thạch (Công ty Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh).
Hiện nay, đối với các nhà máy sản xuất xi măng trên địa bàn đều gặp khó về cân đối chi phí để giải quyết các vấn đề về môi trường, năng lượng, điện, nhiệt… Tất cả những phần chi phí này chiếm tỷ trọng ngày một cao trong cơ chế giá thành. Chẳng hạn, tại nhà máy xi măng Cẩm Phả chi phí cho than chiếm 18% trong kết cấu giá thành sản phẩm. Trong khi đó, giá than tăng 53%, giá điện tăng 8%... đã ảnh hưởng không nhỏ đến kết cấu giá thành sản phẩm. Khả năng tăng giá bán của sản phẩm rất khó khăn do tình trạng cung vượt cầu, điều này dễ dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, bán phá giá… Để giữ vững được thị trường, các nhà máy sản xuất xi măng trên địa bàn đều đang phát triển theo hướng đầu tư thiết bị hiện đại, tiết kiệm chi phí, tạo giá cạnh tranh với các sản phẩm xi măng khác trên thị trường. Dự án xây dựng Nhà máy Xi măng Thăng Long do Công ty CP Xi măng Thăng Long làm chủ đầu tư chính thức khởi động vào tháng 6-2006 với tổng vốn đầu tư hơn 5.400 tỷ đồng. Toàn bộ dây chuyền máy móc đều sử dụng công nghệ hiện đại của CHLB Đức. Từ tháng 4-2008 đã cho xuất xưởng những tấn xi măng đầu tiên. Đây được coi là một trong những dự án xi măng lớn nhất Việt Nam hiện nay với tổng công suất lò nung 6.000 tấn clinker/ngày, tương đương 2,3 triệu tấn xi măng/ năm, nồng độ bụi 25mg/m3 khí thải, nhiệt năng tiêu thụ dưới 730 Kcal/kg clinker. Xi măng của nhà máy được sản xuất bằng lò quay theo phương pháp thô với các sản phẩm chính là PC30, PC40, PC50 (trong đó xi măng mác PC40 chiếm 60%), đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về chất lượng, đảm bảo giá cạnh tranh trên thị trường. Tương tự như vậy, các nhà máy xi măng Hạ Long, Cẩm Phả và Công ty Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh hiện đều đang sử dụng công nghệ sản xuất xi măng lò quay theo tiêu chuẩn châu Âu (công nghệ khô). Các thiết bị được cập nhật lựa chọn đảm bảo các yếu tố về chất lượng cũng như môi trường tương đối ổn định. Một lợi thế của các nhà máy sản xuất xi măng trên địa bàn tỉnh đó là vị trí các nhà máy nằm kề cạnh vùng nguyên liệu có trữ lượng lớn như đá vôi, than, đất sét; các loại phụ gia cũng thuộc loại tốt nhất tại khu vực miền Bắc. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để giữa giá cạnh tranh cho sản phẩm xi măng khi gia nhập thị trường.
Bên cạnh đó, hiện nay xi măng Quảng Ninh còn có nhiều cơ hội xuất khẩu. Với lợi thế đường biển và vùng lãnh thổ gần sát với Trung Quốc - quốc gia đang có tốc độ phát triển xây dựng vào bậc nhất thế giới hiện nay, nếu năng động tiếp cận được thị trường này, bài toán cân đối cung - cầu cho sản phẩm sẽ có lời giải. Đây được coi là hướng phát triển quan trọng của sản xuất xi măng nội địa. Hiện đã có một sản lượng clinker nhất định của các nhà máy xi măng tại Quảng Ninh được xuất khẩu sang Trung Quốc và một số đầu mối tại các nước khác. Bước đầu, các sản phẩm xi măng này đã được thị trường đón nhận. Trong chiến lược phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh của các nhà máy sản xuất xi măng trên địa bàn năm 2011 và những năm tiếp theo bên cạnh việc khẳng định thương hiệu và chất lượng trong nước đều đã có kế hoạch để nhắm tới mục tiêu xuất khẩu sang các thị trường ngoài nước một cách rộng rãi hơn.
Được biết hiện nay, đầu tư cho các dự án sản xuất xi măng đã không còn được Nhà nước hỗ trợ, điều này rất khó khăn cho việc phát triển thêm các dự án này. Tuy nhiên, nếu biết phát triển đúng hướng dựa trên những lợi thế đã có, các nhà máy sản xuất xi măng sẵn có trên địa bàn vẫn còn rất nhiều cơ hội phát triển, mở rộng thị trường, đặc biệt là đối với các thị trường nước ngoài.
