Bác Hồ, vị cha già đáng kính của dân tộc Việt Nam; niềm tin, tình yêu, sự kính trọng đối với Người là nguồn cảm hứng cho rất nhiều hoạ sĩ, nhà điêu khắc cả nước nói chung, Quảng Ninh nói riêng. “Có duyên” hơn cả với những tác phẩm nghệ thuật về Người, ở Quảng Ninh phải kể đến nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê, hoạ sĩ Nguyễn Hoàng và hoạ sĩ điêu khắc Tuấn Lợi...
* Nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê
Nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê tạc tượng Bác Hồ.
Trong suốt cuộc đời làm nghệ thuật của mình, nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê đã dựng rất nhiều tượng, phù điêu về Bác với những nét sáng tạo riêng của người nghệ sĩ. Nhiều tác phẩm của ông đã được các cơ quan, đơn vị của Quảng Ninh sử dụng, bày trong các dịp lễ hội, mít tinh, Đại hội Đảng bộ tỉnh. Bức tượng chân dung bán thân về Bác có kích thước lớn nhất mà ông từng dựng cao tới 1,53m, rộng 1,3m được ông làm dịp Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ V, sau này được đúc đồng đặt tại Cung văn hoá Lao động Việt - Nhật (TP Hạ Long).
Với mảng đề tài này, ông cũng đã thành công với nhiều tác phẩm được trưng bày tại triển lãm tranh, tượng của tỉnh, khu vực và toàn quốc. Đặc biệt là bức tượng chân dung Bác Hồ ông đã làm từ thời sinh viên. Sự hồn nhiên, tình cảm mãnh liệt trong dòng cảm xúc chung của cả nước khi hay tin Bác mất đã thôi thúc ông dựng tượng Bác. Tác phẩm đầu tiên ông tạc về Bác không được như ý, ông làm lại và bức tượng thứ hai này đã được thầy giáo và nhà trường đánh giá xuất sắc, được nhân bản để tặng các vị khách quý. Ngắm bức tượng, người xem cảm nhận ngay cái đẹp của Bác, một vẻ đẹp tự nhiên đi vào trái tim mỗi người. Nhìn tượng Bác, mỗi người đều cảm thấy rung động bởi sự gần gũi và nét dung dị đặc biệt của Người. Nét đẹp rạng ngời, sự thuần khiết, thanh cao toát lên từ mái tóc, từ vầng trán, từ đôi mắt ấm áp, từ chòm râu bay bay... Cả tác phẩm là vẻ đẹp hài hoà không thể thêm cũng không thể bớt đi chi tiết nào.
Bức tượng chân dung Bác Hồ này đã theo nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê từ những năm tháng sinh viên và suốt mấy chục năm qua. Được đánh giá là thành công ngay từ đầu và gần đây, một điều tự hào đã đến với ông, Cục Mỹ thuật và Triển lãm (Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch) đã chọn tác phẩm này để làm mẫu cho việc xây dựng bộ tượng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh thống nhất trong toàn quốc.
* Hoạ sĩ Nguyễn Hoàng
Bác Hồ đọc Báo Quảng Ninh
Ông được biết đến là một hoạ sĩ vẽ tranh chân dung lãnh tụ có tiếng của tỉnh. Đặc biệt, ông thuộc vào hàng các hoạ sĩ đầu tiên của Quảng Ninh vẽ tranh chân dung Bác Hồ. Tranh cổ động, tranh vẽ Bác của ông treo ở nhiều huyện, thị, các sở, ban ngành của tỉnh. Ông bảo: Hình hoạ vững là điều rất cần để vẽ tốt tranh khổ lớn và vẽ chân dung.
Người nghệ sĩ đã nếm trải bao khổ cực, đắng cay của một thời nô lệ dưới gông xiềng thực dân Pháp ngày nay được hưởng hạnh phúc của người công dân đất nước độc lập, ngọn bút tự do nên ông mang cả niềm tự hào, kính trọng những vị lãnh tụ có công lao to lớn trong công cuộc giải phóng đất nước, giải phóng Vùng mỏ vào trong mỗi tác phẩm của mình. Bởi vậy, hoạ sĩ Nguyễn Hoàng vẽ Bác bằng rất nhiều sự trân trọng, thiêng liêng.
Ông bắt đầu vẽ Bác Hồ vào năm 1964, với việc vẽ lại ảnh của Bác để treo trong những ngày lễ trọng đại của đất nước, của tỉnh. Ông cũng là người vẽ bức tranh Bác Hồ đọc Báo Quảng Ninh để lại ấn tượng sâu sắc. Ông cho biết, từ sự kính yêu, từ ký ức xúc động lần nhìn thấy Bác ở Quảng Ninh, ông đã có ý tưởng vẽ một bức tranh về Bác. Qua tìm hiểu, ông được biết những ngày ở Vùng mỏ, Bác Hồ thường xuyên đọc báo Quảng Ninh. Khi đọc báo, Bác hay dùng cây bút gạch chân những chỗ cần chú ý... Để có những chi tiết xác thực cho tranh, ông đã tìm đến khách sạn nơi Bác Hồ từng nghỉ, xem căn phòng Bác đã ở, khu vườn trước phòng Bác. Bác Hồ đọc Báo Quảng Ninh ra đời bằng cả ký ức trân trọng, trái tim giàu xúc cảm và sự tỉ mỉ, cẩn trọng của hoạ sĩ như thế.
Bức tranh vẽ Bác Hồ lớn nhất của ông có diện tích tới 80m2, được vẽ vào khoảng những năm 70 của thế kỉ trước. Để thực hiện bức tranh, người ta phải tạo một sân rộng, căng bạt, trải tôn để ông vẽ. Sau khi hoàn thành, bức tranh đã được treo suốt gần 3 năm...
* Hoạ sĩ điêu khắc Tuấn Lợi
Hoạ sĩ điêu khắc Tuấn Lợi bên tác phẩm.
Nối nghiệp từ cha mình, hoạ sĩ điêu khắc Tuấn Lợi cả đời chỉ trung thành với một chất liệu duy nhất là than đá. Trong đó, điêu khắc tượng chân dung Bác Hồ là đề tài ông đặc biệt yêu thích. Bác trong tác phẩm của ông luôn hiện lên với nụ cười tươi, gương mặt hiền hậu như một ông tiên.
Nhiều tác phẩm của người hoạ sĩ này đã được Quảng Ninh dùng làm quà tặng, kỷ vật trong quan hệ ngoại giao với các vùng miền khác trong nước và nước ngoài. Tiêu biểu như tượng chân dung Bác khảm bằng đá tấn mài gắn trên một hòn than lớn, tựa vầng trăng xuống núi. Tác phẩm này được đánh giá là 1 trong hơn 300 sản phẩm mỹ thuật, mỹ nghệ tốt nhất toàn quốc và vinh dự đặt tại hội trường Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V. Rồi phù điêu than đá (1,6x1,4m) chân dung Bác Hồ khảm xà cừ điềm điệp với bó hoa sen cách điệu được Quân uỷ Trung ương chọn làm một trong số những quà tặng cho Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô sau khi các chuyên gia ở đây đã giúp Việt Nam thực hiện thành công việc bảo quản thi hài Bác. Ông cũng tự hào về một kỷ lục của chính mình, đã tạc chỉ trong 7 ngày hoàn thành bức tượng chân dung Bác cao gần 1m, được Quảng Ninh tặng Trung ương vào dịp kỷ niệm 40 năm Giải phóng Vùng mỏ (1955-1995) v.v...
Nay ở cái tuổi gần 70, con trai ông đã nối nghiệp bố theo nghề điêu khắc than đá, hoạ sĩ điêu khắc Tuấn Lợi không còn bận rộn sáng tác như xưa nhưng điêu khắc tượng Bác Hồ vẫn thôi thúc ông. Ông dự định sẽ còn sáng tác thêm một số tượng Bác nữa rồi mới nghỉ hưu thực sự...
