Cẩm Phả: Chật vật chuyển đổi mô hình quản lý

Thị xã Cẩm Phả có 18 chợ nằm trên địa bàn 13 phường, xã. Trong số 18 chợ chỉ có chợ Trung tâm thị xã (chợ Địa Chất) được quy hoạch là chợ loại I, còn lại 17 chợ là chợ loại II và loại III do các phường, xã quản lý.

Trong điều kiện phát triển của nền kinh tế theo cơ chế thị trường, mạng lưới các cửa hàng thương mại Nhà nước đang bị co lại thì việc hình thành hệ thống chợ ở Cẩm Phả nói riêng và tỉnh ta nói chung là hết sức cần thiết. Nhưng đến nay theo đánh giá của thị xã thì hầu hết các chợ đều hoạt động kém hiệu quả, nhiều chợ đã xuống cấp nghiêm trọng không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường cũng như công tác phòng chống cháy nổ.

Phần lớn các chợ ở Cẩm Phả vẫn đang hoạt động theo mô hình tổ quản lý chợ và do phường, xã quản lý nên hiệu quả kinh doanh chưa cao. Một số chợ xây xong không có người họp, một số chợ tạm, chợ cóc lại họp ngay cạnh đường giao thông hoặc lấn chiếm vỉa hè... Phát triển hệ thống chợ còn thiếu tính quy hoạch (một trong những địa phương có tỷ lệ chợ cao nhất trên một đơn vị phường, xã) và cách bố trí ngành hàng trong chợ cũng không phù hợp, đa số các chợ chưa có hàng rào bảo vệ, hành lang chợ bị lấn chiếm, cơ sở vật chất còn nghèo, chắp vá. Việc đầu tư cải tạo và nâng cấp chợ chưa được tập trung và đồng bộ, hệ thống cấp thoát nước, công trình vệ sinh công cộng chưa được quan tâm đúng mức nên dẫn đến tình trạng ô nhiễm cục bộ. Vẫn còn 120 chợ duy trì chế độ ban quản lý, tổ quản lý chợ hoặc giao khoán cho các phường xã cử cán bộ thu vé chợ và tổ chức thu gom rác thải. Đa số cán bộ quản lý chợ đều không qua đào tạo nên chất lượng và hiệu quả công tác thấp. Nhiều ban quản lý, tổ quản lý chợ không tổ chức thống kê và thực hiện báo cáo theo quy định về lưu lượng hàng hoá lưu thông qua chợ, tình hình biến động thị trường, giá cả trên địa bàn chợ... Vì vậy, việc quản lý hoạt động của các chợ theo mô hình ban quản lý, tổ quản lý không còn phù hợp làm giảm tính cạnh tranh của các chợ.

Theo lộ trình chuyển đổi mô hình quản lý chợ của UBND tỉnh, Cẩm Phả sẽ phải thực hiện triển khai diện rộng để kết thúc mô hình ban quản lý, tổ quản lý chợ vào năm 2010. Tuy nhiên, việc xây dựng và nâng cấp chợ theo lộ trình chuyển đổi mô hình quản lý chợ ở Cẩm Phả thời gian gần đây đã thể hiện nhiều bất cập, một số chợ mới xây không phát huy được hiệu quả, gây sự lãng phí và dư luận không tốt trong quần chúng nhân dân. Nhiều chợ được bố trí vị trí chưa hợp lý hoặc chi phí xây dựng, sửa chữa quá cao, thiếu dân chủ ở cơ sở dẫn đến việc không thu hút được tiểu thương và nhân dân vào họp chợ. Điển hình như chợ Cẩm Phú đã được đầu tư theo phương thức BOT nhưng do địa phương và doanh nghiệp khi triển khai dự án đã không công khai quy hoạch, không tổ chức họp bàn lấy ý kiến của dân, tuỳ tiện trong cách triển khai thực hiện. Chính vì lẽ đó nên đến nay chợ Cẩm Phú mới tuy đã được xây dựng xong nhưng không hoạt động theo phương thức BOT được mà lại chuyển sang hoạt động theo mô hình có Ban quản lý đặt dưới sự quản lý, chỉ đạo của địa phương. Trên địa bàn Cẩm Phả hiện có 5 chợ đã có dự án được phê duyệt chuyển đổi hình thức kinh doanh và xây dựng lại là chợ Trung tâm Cẩm Phả, chợ Suối Khoáng, chợ Cẩm Thành, chợ Cẩm Đông và chợ Cửa Ông. Trong quá trình thực hiện các dự án xây dựng chuyển đổi hình thức hoạt động kinh doanh tại các chợ còn nhiều vướng mắc và chưa có sự đồng thuận của các hộ kinh doanh nên đã phải dừng đầu tư như chợ Trung tâm Cẩm Phả, chợ Cửa Ông, chợ Suối Khoáng.

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2015 cùng với điều kiện phát triển của nền sản xuất và nhu cầu tiêu dùng của nhân dân ngày một nâng cao, thì chợ vẫn là một loại hình thương mại không thể thiếu. Do vậy việc quy hoạch phát triển mạng lưới chợ một cách có hệ thống, khoa học hiện đại và văn minh tương xứng với điều kiện phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội của một đô thị công nghiệp là hết sức cần thiết. Công tác đầu tư xây dựng cơ sở vật chất hệ thống chợ đã từng bước được cải thiện, nhiều chợ được nâng cấp sửa chữa, mở rộng để đáp ứng nhu cầu trao đổi mua bán của cư dân góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thu hút nhiều lao động xã hội. Bên cạnh đó, Cẩm Phả cũng cần nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, vận động để người kinh doanh hiểu, đồng tình với các chủ trương, chính sách mới của Nhà nước. Phát triển mạng lưới chợ với sự đa dạng các loại hình, các hình thức tổ chức và quản lý để đẩy mạnh lưu thông hàng hóa, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và đời sống nhân dân là điều mà chính quyền thị xã và các phòng ban chức năng đang quan tâm và tích cực triển khai trong thời gian tới.