Loại xe 3 bánh do Trung Quốc chế tạo đang tràn sang Việt Nam để chiếm lĩnh thị trường béo bở trong thời kỳ “quá độ” cấm xe 3 bánh, xe tự chế theo quyết định của Chính phủ.
Những chiếc xe có dung tích xi lanh tới 150-175cm³, dài hơn 3m và tải trọng gần 5 tạ này chắc chắn sẽ là mối đe dọa ghê gớm đối với giao thông, trong khi các cơ quan chức năng lại chỉ loay hoay tranh cãi về những thủ tục thương mại.
Hàng nghìn chiếc xe lôi Trung Quốc đủ chủng loại đã được nhập về Việt Nam chỉ trong vài tháng qua. Hào nhoáng hơn, bắt mắt hơn về hình thức, song tính năng tác dụng không khác gì một chiếc xe tự chế trong nước đang trong quá trình thải loại, loại xe Trung Quốc này đang trở thành sự lựa chọn cho những người mưu sinh bằng xe 3 bánh.
Khoản tiền lớn 45 - 50 triệu đồng cho một chiếc xe mà giá gốc chỉ bằng 1/3 đã đem lại những món lợi nhuận kếch xù cho những nhà sản xuất làng nhàng của Trung Quốc, nhưng lại mang đến cho người mua nỗi thấp thỏm lo âu, khi các cơ quan chức năng vẫn chưa đưa ra được một quyết định rõ ràng về số phận loại xe này.
Tại công văn số 1992/TTg-CN 1992 thông báo ý kiến của Thủ tướng ngày 21-12-2007 có quy định: “Xe môtô ba bánh, xe gắn máy ba bánh được sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu theo quy định của pháp luật phải được kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và đăng ký cấp biển số trước khi tham gia giao thông”.
Điều đáng lưu ý ở đây là văn bản nói trên truyền đạt ý kiến của Thủ tướng về việc sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và lưu hành xe 3 bánh, xe cơ giới dùng cho người tàn tật, nhưng rõ ràng với một cách hiểu lập lờ, các loại xe Trung Quốc có mục đích vận tải đã được nhập về Việt Nam. Chỉ nhìn cấu tạo thùng xe của các loại xe này, người không có chuyên môn cũng có thể hiểu rằng chúng không hề là sản phẩm dành cho người tàn tật.
Quyết định cấm xe tự chế của Chính phủ tại Nghị quyết 32 là một trong những giải pháp cấp bách nhằm kiềm chế tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông. Xe tự chế được xác định là nguy cơ lớn gây tai nạn bởi chất lượng kém và gây ùn tắc do kềnh càng. Xét trên 2 tiêu chí này, xe Trung Quốc sản xuất không hề... thua kém nhưng đến nay vẫn chưa có câu trả lời nào về chất lượng, còn về độ kềnh càng thì xe Trung Quốc hơn xe tự chế về mọi mặt.
Nhìn tổng thể, xe Trung Quốc có thiết kế không khác gì xe lôi máy Việt Nam và được xem là “biến thể” của xe Lambro - loại xe đã nằm trong danh sách bị loại bỏ. Có thể nói rằng, nếu loại xe Trung Quốc này được nhập ồ ạt về Việt Nam để lưu hành thì bản chất của những vấn đề giao thông cần giải quyết gần như không thay đổi, thậm chí nguy cơ mất an toàn giao thông còn cao hơn.
Chúng ta vẫn còn nguyên bài học cách đây chưa lâu, khi xe máy Trung Quốc tràn vào Việt Nam. Với giá rẻ, kiểu dáng bắt mắt, xe máy Trung Quốc đã hấp dẫn người tiêu dùng có thu nhập thấp, nhưng đã gây ra không ít phiền toái như chất lượng kém, chóng hỏng, dễ gây tai nạn giao thông và nguy cơ cho môi trường. Một viễn cảnh nặng nề hơn về xe 3 bánh Trung Quốc cũng đang nhỡn tiền, nếu không có những giải pháp kiên quyết của các cơ quan chức năng.
Cần phải lưu ý rằng ngay tại Trung Quốc loại xe này cũng chỉ được phép lưu hành ở các vùng nông thôn hẻo lánh, không được phép lưu thông trên các tỉnh lộ, huyện lộ. Cho dù những đô thị lớn, quá tải về giao thông như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh kiên quyết không cho lưu hành loại xe này, thì cũng chưa có quy định nào cấm xe mang biển số tỉnh khác lưu thông trên địa bàn thành phố. Do vậy, khả năng người dân mua lại xe có biển số của các tỉnh, thành khác để lưu hành rất dễ xảy ra...
Kinh nghiệm ở những đô thị lớn như Thủ đô Hà Nội đã cho thấy những hiệu quả thiết thực đối với giao thông từ việc cấm xe súc vật kéo, xe xích lô, xe Lambro... Những loại phương tiện ấy đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, bị loại bỏ như một sự tất yếu trong quá trình phát triển của văn minh đô thị. Hiện tượng xe 3 bánh Trung Quốc đang đi ngược lại tiến trình ấy.
