Chỉ trong vòng có 9 ngày (từ 31-5 đến 8-6), nhưng với nhạc sĩ Xuân Nhật, chuyến ra thăm đảo Trường Sa của Đoàn công tác số 10, do Bộ Tư Lệnh Hải quân tổ chức, mà anh là một trong số thành viên tham gia, thực sự đã để lại những cảm xúc mạnh...
- Chưa bao giờ tình yêu đất nước, tình yêu thiên nhiên, con người lại hoà quyện với nhau, tạo nên mạch cảm xúc trào dâng trong tôi một cách mạnh mẽ đến vậy! - Anh tâm sự.
Trò chuyện với tôi sau chuyến đi trở về, nhạc sĩ Xuân Nhật không nói nhiều về mình, ngược lại, anh kể một cách rất say sưa những ''chuyện người khác” ...Nào là nhạc sĩ Lê Minh Sơn đã đàn, hát thế nào trong các đêm vui liên hoan với các chiến sĩ và nhân dân trên đảo; nào là hoạ sĩ Lý Trường Sơn đã vẽ về sóng nước Trường Sa ra sao v.v... Nghe anh kể, biết ngay là anh đang rất xúc động; anh nói về họ, những văn nghệ sĩ cũng như anh, lần đầu ra thăm đảo, mà như đang chia sẻ cảm xúc của chính mình.
''Đây là chuyến đi khá đặc biệt'' - Nhạc sĩ Xuân Nhật kể -''Trong số 165 thành viên của Đoàn thì có tới 45 người là nhà báo, nhà nghiên cứu văn hoá, lịch sử, nhạc sĩ, hoạ sĩ v.v... Tuỳ vào mục đích công việc, mỗi người khi ra thăm đảo có những mối quan tâm riêng của mình. Nhưng có một điểm chung là tất cả đều rất xúc động và nhanh chóng hoà mình vào không khí đón tiếp thắm thiết, thân mật, gần gũi như người thân trong gia đình của các cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên đảo. Mấy anh hoạ sĩ trước chuyến đi đã chuẩn bị sẵn bút, giấy, bột màu v.v... và mỗi khi đến đảo nào thì ngoài việc cố gắng ghi lại những bức phác hoạ làm tư liệu cho việc sáng tác, họ lại tranh thủ mở các lớp ''đào tạo hoạ sĩ cấp tốc'' (chỉ trong vũng một, hai tiếng đồng hồ) cho không chỉ các chiến sĩ bộ đội mà cả các em thiếu nhi trên đảo. Riêng cánh nhạc sĩ bọn mình thì có ''lợi thế'' hơn trong các đêm liên hoan văn nghệ. Có buổi cậu Sơn (nhạc sĩ Lê Minh Sơn) vừa đàn vừa hát tới hơn 20 bài. Hát đến khan cả cổ mà vẫn muốn hát tiếp. Cứ thế, từ đảo Trường Sa đến đảo Đá Tây, Sinh Tồn, Nam Yết, Sơn Ca, Song Tử Tây... ở đâu cũng diễn ra trong bầu không khí thật vui, thật rôm rả...''.
- Vậy qua các cuộc tiếp xúc ấy, anh thấy cuộc sống của những người lính và nhân dân trên đảo như thế nào?
+ Có thể nói, một cuộc sống mới đã và đang bắt đầu ở huyện đảo Trường Sa. Thị trấn Trường Sa giờ đã được đầu tư xây dựng cơ bản khang trang hơn trước rất nhiều. Những công trình dân sinh như trường học, bệnh xá v.v... mọc lên đã làm cho Trường Sa mang dáng vẻ của một vùng quê mới với những ngôi nhà mà chủ nhân đều là các cặp vợ chồng trẻ. Mình nghĩ, có lẽ không có một thị trấn nào trên đất nước ta mà độ tuổi trung bình của người dân lại trẻ trung như Trường Sa... Dân và lính tuổi đều sàn sàn như nhau cả nên mối quan hệ quân dân thật gần gũi, gắn bó... Sau chuyến đi này mình nhất định sẽ viết một cái gì đó về tuổi trẻ ở Trường Sa, họ chính là những chủ nhân của mảnh đất tiền tiêu này!
- Đó là cuộc sống, thế còn phong cảnh thiên nhiên thì thế nào? Có điều gì để lại ấn tượng với anh không?
+ Nói thật, với mình không biển đảo ở đâu đẹp hơn Vịnh Hạ Long. Thế nhưng Trường Sa lại đem đến một cảm xúc rất mới lạ. Khi tàu từ ngoài biển tiến vào đảo Nam Yết, dưới ánh mặt trời, những rặng san hô đủ màu xanh, đỏ, tím, lam v.v... hiện ra dưới làn nước khiến cho mình thấy choáng ngợp! Đẹp đến mê hồn! Nhưng nếu nói ấn tượng nhất thì có lẽ là ở sự hùng vĩ của thiên nhiên nơi này! Thoạt đầu, ngắm hoàng hôn trên biển ở đảo Song Tử Tây, mình cứ có một cảm giác khác lạ mà không thể diễn tả được. Mãi khi đọc trên tờ báo tường của đơn vị, thấy có một bài thơ của một chiến sĩ nào đó viết về biển đảo ở đây, trong đó có câu ''Biển trùm lên chân trời...”, thì mình hiểu cái khác lạ ấy chính là ở đó! Và chính cái đó khiến cho biển ở Trường Sa đẹp một cách thật hùng vĩ...
- Với những cảm xúc ''nóng hổi'' ấy, sau chuyến đi này anh sẽ có những sáng tác về Trường Sa chứ?
- Ồ, có chứ! Hôm ở trên tàu trên đường từ đảo Song Tử Tây về lại đất liền, cả đoàn đã có một chương trình, gần giống như là buổi báo cáo thu hoạch về chuyến công tác, mình đã trình bày một bài hát với nhan đề ''Gửi về anh, người chiến sĩ Trường Sa''. Bài hát được mọi người rất thích, nhưng mình vẫn cảm thấy chưa ưng ý, bởi nó chưa thể hiện hết những gì mà mình đã cảm nhận. Mình muốn làm sao qua âm nhạc có thể diễn đạt được vẻ đẹp thiên nhiên, vẻ đẹp của cuộc sống, con người nơi tiền tiêu này. Và đặc biệt nhất là làm sao diễn đạt được cái cảm giác rưng rưng của mình khi đứng trên boong tàu nhìn về phía đảo... Bạn biết không, chưa bao giờ mình có cảm giác hai tiếng thiêng liêng Tổ quốc lại hiện hữu trong tâm hồn ta một cách rõ ràng, cụ thể như lúc ấy...
Tôi nhìn nhạc sĩ Xuân Nhật, quả thực chuyến đi đã để lại trong anh những cảm xúc rất sâu sắc! Và tôi tin, với nguồn cảm xúc ấy, anh sẽ có những tác phẩm âm nhạc hay về Trường Sa trong nay mai...
Một số hình ảnh về hoạt động của Đoàn tại huyện đảo Trường Sa
(Ảnh do nhạc sĩ Xuân Nhật chụp trong chuyến công tác)
Đoàn công tác tặng quà các gia đình ở thị trấn Trường Sa.
Nhà sử học Dương Trung Quốc trò chuyện với các em thiếu nhi ở thị trấn Trường Sa.
Cùng trò chuyện vui vẻ với các chiến sĩ bên gốc mù u trên đảo Nam Yết.
Nhạc sĩ Lê Minh Sơn biểu diễn âm nhạc tại đảo Nam Yết.