Từ cấp phó phòng UBND quận, doanh nghiệp nhà nước sẽ phải kê khai tài sản hằng năm. Nếu kê khai không trung thực, sẽ bị kỷ luật và không được bổ nhiệm, phê chuẩn vào chức vụ đã dự kiến. Đây là những vấn đề mới trong dự thảo Nghị định minh bạch tài sản, thu nhập.
Theo dự thảo nghị định được Thanh tra Chính phủ đưa ra lấy ý kiến các tỉnh, thành ngày 13/9, người có nghĩa vụ kê khai tài sản là đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND chuyên trách, người ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND; cán bộ công chức từ phó trưởng phòng cấp quận, huyện và tương đương trở lên.
Ở cấp phường, xã cán bộ phải kê khai tài sản gồm bí thư, phó bí thư đảng ủy, chủ tịch, phó chủ tịch, ủy viên HĐND - UBND, trưởng công an, các chức danh chuyên môn khác như địa chính - xây dựng, tài chính - kế toán, tư pháp - hộ tịch.
Tại các công ty, doanh nghiệp nhà nước, những người thuộc diện kê khai tài sản gồm thành viên Hội đồng quản trị trở lên hoặc cán bộ từ cấp phó phòng, ban trở lên.
Việc kê khai thực hiện hằng năm. Nếu kê khai không đúng quy định sẽ phải khai lại, sau khi hoàn chỉnh đúng mẫu, hồ sơ sẽ được lưu và vào sổ theo dõi. Việc kê khai phải hoàn thành chậm nhất là ngày 31/12.
Kê khai nhà đất, ai thẩm định giá trị?
Theo dự thảo Nghị định, tài sản phải kê khai là nhà, quyền sử dụng đất, kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá và các loại tài sản khác giá trị từ 50 triệu đồng trở lên; tài sản, tài khoản ở nước ngoài; thu nhập phải chịu thuế theo quy định của pháp luật. Biến động về tài sản phải kê khai là sự tăng, giảm so với lần kê khai gần nhất.
Tuy nhiên, một ý kiến cho rằng, nếu quy định "cứng" từ 50 triệu đồng trở lên phải kê khai có thể dẫn tới tình trạng lách luật. Ví dụ, có 100 triệu đồng, cán bộ sẽ chia nhỏ thành 4 sổ tiết kiệm đứng tên các thành viên trong gia đình. Hiện nay, một số tài sản như đất đai trong sổ đỏ ghi sở hữu chung của vợ hoặc chồng. Nếu trường hợp vợ chồng cùng thuộc diện phải kê khai tài sản thì trên bản khai, gia đình đó sẽ có 2 căn nhà.
Nhiều ý kiến của các tỉnh, thành cũng tỏ ý băn khoăn về việc xác định giá trị tài sản đặc biệt là bất động sản. Ví dụ, một mảnh đất trị giá 20 triệu đồng nhưng sau khi mở đường giá trị tăng lên vài trăm triệu đồng. Vậy cán bộ sẽ kê khai thế nào bởi nếu tính theo giá mua (dưới 50 triệu) thì chưa thuộc diện kê khai.
Kê khai gian dối có thể bị cách chức
Theo dự thảo Nghị định, những trường hợp cần tiến hành xác minh tài sản là: khi có báo cáo của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền (kết luận thanh tra, kết luận điều tra, kết luận kiểm toán) hoặc tố cáo rõ ràng, có bằng chứng về vấn đề tài sản của những người dự kiến được bầu, phê chuẩn, bổ nhiệm và ứng cử.
Cơ quan có thẩm quyền xác minh là Uỷ ban Thường vụ QH, Thường trực HĐND (đối với người dự kiến được bầu, phê chuẩn), Thường trực của Tổ chức chính trị (đối với người dự kiến được bầu), Hội đồng bầu cử hoặc Uỷ ban MTTQ (đối với người ứng cử đại biểu QH, HĐND)...
Theo dự thảo Nghị định, trường hợp người kê khai tài sản kê khai không trung thực cán bộ bị xử lý bằng một trong những hình thức kỷ luật sau: hạ bậc lương, cảnh cáo, khiển trách, cách chức, buộc thôi việc. Người được dự kiến bổ nhiệm, phê chuẩn khi có kết luận kê khai không trung thực sẽ không được bổ nhiệm, phê chuẩn vào chức vụ đã dự kiến.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, với tinh thần kiên quyết chống tham nhũng, không nên áp dụng hình thức hạ bậc lương với những người gian dối khi kê khai tài sản. Một số ý kiến đề nghị, chỉ nên xác minh việc kê khai tài sản cán bộ với những đơn tố cáo có tên, địa chỉ người tố cáo, tránh tình trạng tố cáo nặc danh “gây nhiễu” trước các kỳ bầu cử.
Trao đổi với VnExpress, Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền cho biết, sau khi lấy ý kiến các tỉnh thành, Thanh tra Chính phủ sẽ tiếp tục lấy ý kiến lãnh đạo các bộ, ngành về hoàn thiện dự thảo Nghị định minh bạch tài sản, thu nhập. Dự kiến, Nghị định sẽ trình Chính phủ tại phiên họp thường kỳ tháng 10.
