Tình trạng một số người dân địa phương và người dân địa phương khác chặt phá rừng để lấy gỗ và trồng cây địa liền trên địa bàn xã Tràng Lương (huyện Đông Triều) diễn ra từ cuối năm 2008 và nay vẫn đang tiếp tục.
Trong khi các chủ rừng (hộ gia đình được giao quản lý rừng) không đủ sức ngăn chặn vấn nạn trên bởi sức ép của “lâm tặc” thì ngược lại chính quyền địa phương dường như thiếu cương quyết. Hàng chục ha rừng và cây rừng bị đốn ngã. Rừng xanh nguy cơ trở thành đồi trọc.
Người dân xót xa trước nhiều diện tích rừng đang bị tàn phá.
Từ ngã tư thị trấn Đông Triều mất chừng 20 phút chúng tôi có mặt tại thôn I xã Tràng Lương (Đông Triều), nơi mà theo phản ánh của người dân đang có hàng chục ha rừng tái sinh thuộc dự án rừng Việt - Đức bị tàn phá nặng nề để khai thác gỗ và làm nương trồng cây địa liền. Từ căn nhà cấp 4 của ông trưởng thôn chúng tôi có thể hướng tầm mắt quan sát toàn bộ cánh rừng. Ông Lài Thanh Bình, trưởng thôn I tâm sự: Hàng ngày mỗi sáng mở mắt tôi đã thấy cánh rừng này. Sau bao năm được con người chăm sóc bảo vệ thì nay rừng lại bị chính con người tàn phá... thật đau lòng. Nói xong ông đưa cho chúng tôi “Đơn kêu cứu” của các chủ rừng ở thôn I gửi chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng. Nội dung đơn nêu rõ: “Từ năm 2003, chúng tôi được tham gia dự án trồng rừng Việt - Đức để trồng và khoanh nuôi, chăm sóc, bảo vệ rừng ở tiểu khu 18 thuộc địa phận thôn I, xã Tràng Lương. Đến nay, rừng đã phát triển tốt, nhiều cây gỗ có khổ lớn. Thế nhưng từ năm 2008, cây địa liền được giá, một số hộ dân thôn Khe Sú, xã Thượng Yên Công (TX Uông Bí) đã tự ý xâm lấn phát rừng để trồng địa liền khiến rừng bị tàn phá rất nghiêm trọng.
Để minh chứng cho những gì mình vừa nói và nội dung phản ảnh của người dân trong đơn là thực, trưởng thôn Lài Thanh Bình và một số hộ dân khác đã đưa chúng tôi “mục sở thị” toàn bộ diện tích rừng tại tiểu khu 18. Nhìn bề ngoài khu vực này, rừng vẫn nguyên vẹn và được bao phủ một màu xanh vốn có. Thế nhưng đi sâu vào 50m bên trong, nhiều khoảnh rừng đã bị “rút ruột” thể hiện sự tàn phá vì “cơn sốt” địa liền. Nhiều chỗ khác cây to, cây nhỏ không đếm xuể bị đốn gẫy nằm ngổn ngang... dấu hiệu của những vụ phá rừng từ nhiều ngày qua. Càng đi vào sâu tình trạng phá rừng càng khốc liệt hơn. Hàng chục ha rừng đã bị đốn hạ, mọi cây cối lớn nhỏ đều bị triệt hạ sát gốc. Anh Mã Văn Đoàn, một người dân địa phương, nói: Gia đình tôi được dự án giao cho 3ha rừng để quản lý, chăm sóc và bảo vệ. Đến giờ phút này, làm được gì cho rừng người dân chúng tôi đã cố gắng hết sức rồi và đành phải bất lực trước sự hung hãn và manh động của “lâm tặc”.
Xã Tràng Lương có tổng diện tích tự nhiên vào khoảng 7.000ha, trong đó chủ yếu là đất đồi rừng. Kể từ năm 2003, dự án trồng rừng Việt - Đức đã tiến hành thực hiện khoanh nuôi, chăm sóc bảo vệ khoảng 1.600ha rừng tái sinh trên địa bàn xã và giao cho gần 600 hộ dân quản lý trong đó có 200 hộ dân thôn I với khoảng 600ha. Sau gần 7 năm thực hiện dự án, rừng đã lớn dần với mật độ bao phủ ngày càng dày đặc hơn. Bản thân người dân tham gia thực hiện dự án cũng đã được hưởng lợi toàn bộ sản phẩm rừng, được hỗ trợ kinh phí bù đắp công lao động khi đầu tư vào trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng thông qua tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng NN&PTNT… Tuy nhiên, trước nhu cầu nguyên liệu về củ cây địa liền, nhiều thương gia đã tăng giá và khiến một số người dân đổ xô đi tìm kiếm và trồng cây địa liền lấy củ. Theo người dân địa phương cho biết, 1 ha đất rừng có thể cho thu hoạch khoảng 4-5 tạ củ địa liền và giá 1kg củ địa liền từ 12-16 nghìn đồng. Với lợi ích kinh tế như vậy, hàng chục ha rừng tái sinh bị người dân vùng lân cận chặt phá để trồng địa liền. Một lý do khác cũng cần kể đến đó là việc chặt cây rừng để bán cho các doanh nghiệp khai thác than để làm cột chống lò. Hầu hết các thủ đoạn chặt phá rừng đang diễn ra trên địa bàn xã Tràng Lương rất tinh vi. Các diện tích rừng thường bị các đối tượng chia nhỏ để triệt hạ. Đây cũng là cách lách luật vì nếu bị bắt, việc xử phạt sẽ nhẹ hơn. Khi phá rừng, chúng cưa 1/3 gốc cây lớn và đợi khi trời nổi gió, 1 cây đổ là cả cánh rừng ngã rạp. Trao đổi với chúng tôi đồng chí Nguyễn Văn Đáo, Điều phối viên Kế hoạch kỹ thuật, Ban Quản lý trồng rừng dự án Việt - Đức khẳng định: “Tình trạng phá rừng trên địa phận tiểu khu 18 là do người dân Khe Sú, xã Thượng Yên Công (TX Uông Bí) thực hiện. Chúng tôi đã nhiều lần tuyên truyền và vận động nhưng xem ra chưa có hiệu quả. Tiến tới chúng tôi sẽ có cuộc làm việc với xã Thượng Yên Công và các cơ quan chức năng dùng các biện pháp mạnh với những trường hợp cố tình vi phạm.”
Đồng chí Diệp Văn Thái, Phó Chủ tịch UBND xã Tràng Lương (Đông Triều) cho biết thêm: “Trước tình trạng chặt phá rừng trên địa bàn, ngày 11-12 UBND xã đã có văn bản đề nghị UBND huyện Đông Triều, Hạt Kiểm lâm, Ban Quản lý dự án phối hợp thực hiện công tác bảo vệ khu vực rừng Nam. Biện pháp trước mắt tăng cường tuyên truyền, vận động người dân cùng đấu tranh bảo vệ rừng. Tuy nhiên khó khăn lớn nhất là lực lượng mỏng, kinh phí ít nên việc duy trì hoặc thành lập lực lượng để thường xuyên tuần tra, kiểm soát và xử lý sự vụ về rừng là rất khó…”.
Tình trạng xâm hại và tàn phá rừng tại tiểu khu 18 thôn I nói riêng và xã Tràng Lương nói chung đang diễn ra ngày một nghiêm trọng. Sự việc trên đã được các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương huyện Đông Triều biết nhưng chưa có biện pháp cương quyết để xử lý.
