Vào những tháng cuối năm 2007, đầu năm 2008, hiện tượng ùn tắc đò thuyền vận chuyển hàng hoá xuất nhập khẩu trên sông Ka Long (Móng Cái) thường xuyên diễn ra, gây thiệt hại lớn về kinh tế và nảy sinh các vấn đề xã hội khác.
Theo tính toán của cơ quan chức năng thị xã Móng Cái, trung bình mỗi ngày ách tắc đò trên sông Ka Long chỉ tính riêng thiệt hại về phí vận chuyển của các phương tiện đã lên tới 2 tỷ đồng và nhiều tỷ đồng cho những thiệt hại khác như: Thuế, phí, chi phí lưu bến bãi và chi phí khác của các doanh nghiệp. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên là do có nhiều phương tiện trọng tải quá lớn cùng đồng thời hoạt động. Một con đò trọng tải hơn 20 tấn nguy cơ có thể mắc cạn rất cao khi nước kém và sẽ không có cách nào cứu hộ, giải phóng nổi. Như vậy, nó sẽ kéo theo sự ùn tắc cho tới khi nước lên. Đây chính là nguyên nhân gây ra nhiều vụ tắc đò, thuyền trên sông Ka Long thời gian qua.
Để giải quyết tình trạng này, tháng 4-2008, thị xã Móng Cái đã đưa ra chủ trương hạ tải đối với các phương tiện có trọng tải lớn xuống dưới 20 tấn. Theo đó, trên địa bàn thị xã sẽ có khoảng 600 trong tổng số 1.800 phương tiện đò, thuyền hoạt động trên sông Ka Long phải thực hiện hạ tải. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau nên đến hết tháng 6-2008 việc thực hiện hạ tải của các chủ phương tiện mới đạt khoảng 10% số lượng phương tiện cần cải hoán. Đến tháng 7-2008, sau khi thị xã huy động lực lượng ra quân kiểm tra, kiểm soát, các chủ phương tiện mới vội vàng đồng loạt đi cải hoán hạ tải phương tiện, dẫn đến hiện tượng mất cân đối giữa nhu cầu cải hoán, hạ tải các phương tiện với năng lực sửa chữa, sản xuất của các xưởng sửa chữa tàu, thuyền trên địa bàn.
Mặc dù hiện nay trên địa bàn thị xã có khoảng 6 cơ sở hoạt động sản xuất, sửa chữa tàu, thuyền được cấp phép và một số xưởng sửa chữa nhỏ lẻ nhưng hầu hết các cơ sở này hoạt động không đảm bảo đúng tiêu chuẩn theo quy định của Nghị định số 21/2005/ NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết việc thi hành một số điều của Luật Giao thông Đường thuỷ về sửa chữa tàu thuyền như: Mặt bằng nhà xưởng, cán bộ kỹ thuật ít nhất có trình độ chuyên môn trung cấp… Tuy nhiên, trước nhu cầu cần cải hoán đò thuyền của các doanh nghiệp trên địa bàn, các cơ sở này vẫn phải gồng mình trước hàng loạt hợp đồng đang chờ xếp lốt. Xưởng sửa chữa và sản xuất tàu thuyền của Công ty TNHH Minh Thăng là một trong những xưởng sửa chữa có quy mô bài bản và lớn nhất trên địa bàn Móng Cái. Với diện tích nhà xưởng vào khoảng 200m2 và 10 công nhân lao động. Hiện tại xưởng sản xuất này đang đảm nhận hơn 100 hợp đồng sửa chữa, cải hoán và đóng mới tàu thuyền (trong đó chủ yếu là các hợp đồng thực hiện cải hoán đò cũ có trọng tải lớn hơn 20 tấn). Lãnh đạo Công ty TNHH Minh Thăng cho biết: “Trung bình thời gian thực hiện cho việc cải hoán 1 phương tiện đò sắt mất khoảng 4 ngày và để thực hiện hết số hợp đồng nêu trên phải mất hơn 1 tháng. Công ty đang huy động nhân công và tiến hành làm nhiều ca kíp, tuy nhiên vẫn không thể đáp ứng được nhu cầu cho khách hàng. Dự kiến trong tháng tới, Công ty sẽ mở thêm 2 triền đà đóng tàu thuyền nữa để phục vụ nhu cầu sửa chữa và đóng mới tàu thuyền của các doanh nghiệp trên địa bàn thị xã”.
Ông Nguyễn Văn Thắng là hộ kinh doanh các dịch vụ vận tải hàng hoá trên sông Ka Long phân trần: Tôi có 14 phương tiện đò sắt, trong đó có 10 phương tiện có trọng tải trên 20 tấn buộc phải cải hoán theo chủ trương của thị xã. Do số lượng các cơ sở sửa chữa tàu thuyền có hạn nên mỗi một phương tiện khi sửa chữa phải xếp lốt so le. Có phương tiện của tôi đã gần 1 tháng mà chưa đến lượt. Doanh nghiệp chúng tôi đang chịu thiệt hại lớn, ngoài chi phí cho một phương tiện cải hoán là từ 13-15 triệu đồng còn thiệt hại do những chi phí khác khi đò không hoạt động”. Một chủ phương tiện khác cũng cho biết thêm: “Hầu hết các doanh nghiệp kinh doanh phương tiện đò thuyền trên sông Ka Long đều vay vốn ngân hàng. Do đó, thời gian cải hoán đò thuyền càng kéo dài càng bất lợi cho doanh nghiệp. Nhiều chủ phương tiện đã phải tìm đến các xưởng sửa chữa ở địa phương khác, như vậy tốn kém hơn rất nhiều”.
Việc cải hoán, giảm trọng tải đò thuyền có thể coi là một trong những giải pháp hiệu quả nhằm hạn chế sự ùn tắc đang diễn ra trên sông Ka Long. Tuy nhiên, một vấn đề khác đang được đặt ra đối với Móng Cái, đó là làm thế nào để đảm bảo trọng tải 28-30 nghìn tấn phương tiện phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu vào thời kỳ cao điểm, trong khi thực hiện việc cải hoán hạ tải sẽ làm giảm 30% năng lực vận tải hiện có? Do đó, rất cần phải có một tầm nhìn xa hơn cho giải pháp tránh ùn tắc đò thuyền trên sông Ka Long. Nên chăng cần quy hoạch riêng cho khu vực đò, thuyền vận tải chuyên xuất hàng hoá và một khu vực chuyên nhập hàng hoá!
