Mới đây, cuối tháng 6, vấn đề quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích lịch sử văn hoá nhà Trần (Đông Triều) và cụm di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng (Yên Hưng), vốn đã được giao nhiệm vụ từ trước đó rất lâu, lại một lần nữa được UBND tỉnh nhắc lại.
Trong cuộc họp, đồng chí Đỗ Thông, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh cần đẩy nhanh tiến độ quy hoạch tổng thể 2 di tích. Thời điểm hoàn thiện đề án muộn nhất là trong tháng 9 để Tỉnh uỷ, UBND tỉnh thông qua, tháng 11 trình Chính phủ phê duyệt.
Mặt bằng khai quật lăng Tư Phúc thể hiện quy mô di tích lớn với nhiều công trình kết nối nhau.
Hệ thống di tích nhà Trần ở Đông Triều gồm 14 điểm di tích, bao gồm đền thờ, lăng tẩm vua Trần và chùa. Tất cả các điểm di tích trên, việc quản lý khai thác chưa hiệu quả, chưa tương xứng với giá trị, tiềm năng di tích. Cụ thể nhiều di tích chưa được khoanh vùng. Các lợi thế về thiên nhiên, cảnh quan vẫn chưa được khai thác cùng với giá trị tự thân của di tích. Hệ thống dịch vụ tự phát, nhỏ lẻ, giao thông, hạ tầng thấp kém... Điều đáng nói là hầu hết các di tích đều đã là phế tích. Đến nay mới chỉ có 4 di tích đã được khôi phục, tuy nhiên số lượng hạng mục khôi phục hạn chế, chủ yếu là phụ trợ. Ngoài ra nhiều hạng mục được khôi phục không dựa trên cơ sở khoa học, gây nghi hoặc về kiến trúc khởi nguyên của di tích. Những năm gần đây đã có 5 điểm di tích được khai quật với nhiều di vật đời Trần, Lê rất có giá trị lịch sử, nghệ thuật, cần được nghiên cứu bảo tồn. Song hầu hết chưa được tập trung trưng bày. Hiện vẫn nằm rải rác tại các điểm di tích. Quá nửa số di tích trong hệ thống chưa có sư trụ trì hoặc chưa được quản lý thích đáng...
Để phục vụ công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản, năm 2003 huyện Đông Triều đã lập đề cương quy hoạch bảo tồn, tôn tạo hệ thống di tích nhà Trần. Đơn vị tư vấn đã tiến hành khảo sát đo đạc, lập bản đồ địa hình, lập bản đồ quy hoạch chi tiết, đo vẽ hiện trạng vật thể một số điểm di tích. Song các hồ sơ trên đều chưa được nghiệm thu, phê duyệt theo đúng quy trình. Đầu năm 2007, Ban Quản lý di tích trọng điểm được UBND tỉnh giao tiếp tục triển khai đề án của Đông Triều. Để thúc đẩy tiến trình thực hiện đề án, cuối năm 2009, UBND tỉnh lại tiếp tục giao nhiệm vụ quy hoạch di tích, cho phép Ban Quản lý các di tích trọng điểm chỉ định đơn vị tư vấn. Tuy nhiên, tại cuộc họp cuối tháng 6 vừa qua, đơn vị tư vấn là Công ty tư vấn và thiết kế kiến trúc Việt Nam hoàn toàn chưa đưa ra được những thông số bám sát nhiệm vụ quy hoạch nào.
Đối với quy hoạch cụm di tích Chiến thắng Bạch Đằng (Yên Hưng), mọi chuyện có vẻ thuận lợi hơn bởi quy hoạch năm 1998 đã thực hiện được một số hạng mục cơ bản. Tiêu biểu như xây dựng Bảo tàng Bạch Đằng, trùng tu tôn tạo đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, bãi cọc Yên Giang, bãi cọc Đồng Vạn Muối. Trong công tác trùng tu tôn tạo di tích mới đây, 2 điểm di tích khác thuộc cụm di tích Bạch Đằng là đình Điền Công và đình Trung Bản cũng đã và đang được tôn tạo. Sau một thời gian tạm dừng triển khai quy hoạch 1998, năm 2007 Ban Quản lý các di tích trọng điểm phối hợp với liên doanh 2 công ty: Công ty CP Tư vấn - Đầu tư xây dựng Hà Nội và Công ty ESPAD Nhật Bản, xây dựng quy hoạch bổ sung. Song vì nhiều lý do, 2 đơn vị tư vấn trên đã không tiếp tục triển khai hoàn thiện được dự án. Cuối năm 2009 vừa qua, cùng với quyết định phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch tổng thể bảo tồn, phát huy giá trị cụm di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng của UBND tỉnh, Ban quản lý các di tích trọng điểm đã khẩn trương làm việc với Công ty cổ phần Mỹ thuật và Xây dựng Việt Nam. Tại buổi làm việc với UBND tỉnh vào ngày 22-6 vừa qua, Công ty cổ phần Mỹ thuật và Xây dựng Việt Nam đã đưa ra những đánh giá khá chi tiết về hầu hết các nhiệm vụ, mục tiêu của đồ án. Trong đó nêu rõ hiện trạng di tích, định hướng phát triển không gian, các phân khu chức năng, danh mục các dự án đầu tư và dự kiến kế hoạch triển khai. Đại diện các sở, ban, ngành đều cho rằng đồ án đã bám sát nhiệm vụ quy hoạch, đưa ra những giải pháp ban đầu trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích... Tuy nhiên, để đề án đạt được kết quả như đề cương nhiệm vụ đề ra, đơn vị tư vấn cũng như chủ đầu tư cần phối hợp xây dựng quy hoạch một cách tổng thể, mang tính dự báo tương đối sát cũng như hướng bảo tồn, tôn tạo một cách bền vững nhất. Nêu rõ các hạng mục đầu tư ưu tiên để phân bổ vốn cho hợp lý, xây dựng biểu tượng cho di tích. Đặc biệt trong chiến lược quảng bá, xây dựng hình ảnh cho di tích, chú ý áp dụng công nghệ hiện đại trong tái hiện di tích, nhất là trận thuỷ chiến năm xưa, nhằm mục đích mang đến những hình dung sinh động nhất cho du khách.
Đến thời điểm này có thể nói công tác quy hoạch 2 di tích nhà Trần (Đông Triều) và Bạch Đằng (Yên Hưng) diễn tiến quá chậm so với yêu cầu. Để cải thiện tình hình, cần phải có những biện pháp hợp tác tích cực nhất từ phía nhà đầu tư, đơn vị tư vấn cũng như các địa phương, ban, ngành liên quan...