Trước đây, một số địa phương trong tỉnh đã triển khai việc lấy phiếu tín nhiệm và ý kiến của người dân góp ý đối với các chức danh cán bộ chủ chốt của chính quyền cấp xã. Đến năm 2007, ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh 34/2007/PL-UBTVQH11 về “thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn”.
Pháp lệnh này quy định những nội dung phải công khai để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra; trách nhiệm của chính quyền, cán bộ, công chức cấp xã, cán bộ thôn, khu trong việc thực hiện dân chủ ở cấp xã. Trong đó, Điều 26 của Pháp lệnh qui định cụ thể việc lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh chủ tịch, phó chủ tịch HĐND và UBND cấp xã.
Thực hiện qui định này, ủy ban MTTQ tỉnh đã xây dựng Đề án lấy phiếu tín nhiệm các chức danh do HĐND cấp xã bầu và thí điểm lấy ý kiến đóng góp với cán bộ chuyên môn cấp xã (4 chức danh: Địa chính - xây dựng, tư pháp - hộ tịch, văn hóa - lao động - thương binh xã hội, trưởng công an xã). Đề án này được tỉnh nhất trí và sau đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Kết luận số 07/KL-TU ngày 29-7-2009 “về việc lấy phiếu tín nhiệm các chức danh do HĐND cấp xã bầu và thí điểm lấy ý kiến đóng góp đối với một số chức danh cán bộ chuyên môn cấp xã”. Trong Kết luận này, BTV Tỉnh ủy nhấn mạnh: Việc lấy phiếu tín nhiệm là chủ trương đúng đắn, là điều kiện để nhân dân phát huy dân chủ trực tiếp vào công tác xây dựng đội ngũ, xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở trong sạch, vững mạnh, góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH, giữ vững ổn định chính trị, TTATXH trên địa bàn.
Người dân khu phố 3, phường Cao Xanh (TP Hạ Long) bỏ phiếu bầu trưởng khu
Để việc lấy phiếu tín nhiệm đảm bảo dân chủ, khách quan, chính xác và đúng luật, BTV Tỉnh ủy yêu cầu cần làm tốt công tác tuyên truyền, gắn với Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; lãnh đạo chặt chẽ việc lấy phiếu tín nhiệm; chuẩn bị kỹ lưỡng, tiến hành thận trọng, đảm bảo đúng quy định pháp luật, ngăn ngừa tư tưởng né tránh, cá nhân, cục bộ, lợi dụng dân chủ gây mất ổn định ở cơ sở.
Theo kế hoạch của ủy ban MTTQ tỉnh, việc lấy ý kiến đóng góp và phiếu tín nhiệm tiến hành theo các bước gồm: Tỉnh chọn hai cơ sở để chỉ đạo điểm và rút kinh nghiệm; cấp huyện làm điểm ở địa phương mình, sau khi rút kinh nghiệm làm điểm sẽ tổ chức ở tất cả mọi phường, xã. Sau đó, MTTQ cấp huyện tổng hợp, báo cáo kết quả, đề xuất những giải pháp khắc phục các tồn tại của từng cán bộ, công chức và giám sát việc giải quyết đối với các trường hợp có phiếu tín nhiệm thấp dưới 50%.
Theo hướng dẫn của MTTQ tỉnh, việc lấy phiếu tín nhiệm với các chức danh do HĐND cấp xã bầu sẽ theo qui trình sau: Từng cán bộ đọc bản kiểm điểm công tác trong hội nghị lấy ý kiến ở từng thôn, khu để người dân góp ý. Sau đó, các vị này sẽ hoàn thiện lại bản kiểm điểm thành bản tiếp thu ý kiến của nhân dân ở khu dân cư để trình bày tại hội nghị lấy phiếu tín nhiệm ở cấp xã do MTTQ cấp xã chủ trì. Tại hội nghị này, đại biểu chính thức (gồm thành viên ủy ban MTTQ cấp xã, BTV các đoàn thể chính trị - xã hội của xã, trưởng ban thanh tra nhân dân và ban giám sát đầu tư của cộng đồng cấp xã, bí thư chi bộ, trưởng thôn khu và trưởng ban công tác mặt trận) sẽ bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND cấp xã bầu. Riêng việc lấy phiếu tín nhiệm với 4 chức danh công chức cấp xã thì chỉ thực hiện ở các đơn vị làm điểm của tỉnh và của cấp huyện. Về nội dung lấy tín nhiệm, với các chức danh do HĐND cấp xã bầu, phiếu tín nhiệm chỉ có 2 cột là tín nhiệm hoặc không tín nhiệm. Đối với 4 chức danh công chức cấp xã, việc lấy ý kiến dựa trên 4 tiêu chí (gồm: Chấp hành chính sách, pháp luật; phẩm chất chính trị, lối sống, tác phong làm việc; thái độ phục vụ nhân dân; năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) và có 4 mức đánh giá là: xuất sắc, tốt, hoàn thành nhưng còn mặt hạn chế, không hoàn thành (không tốt).
Thực hiện sự chỉ đạo của BTV Tỉnh ủy và hướng dẫn của MTTQ tỉnh, các địa phương trong tỉnh đã tích cực chuẩn bị, triển khai việc lấy ý kiến đóng góp và phiếu tín nhiệm. Đến nay, 2 cơ sở được tỉnh chỉ đạo điểm (phường Hà Khẩu, TP Hạ Long và xã Hoàng Quế, huyện Đông Triều) đã hoàn thành công việc này. Hiện nay, các đơn vị cấp huyện đang tiến hành làm điểm (sẽ hoàn thành trước ngày 15-10), và sau đó tiến hành trên diện rộng. Kết quả chỉ đạo điểm của tỉnh và các đơn vị cho thấy: Do có sự lãnh đạo chặt chẽ của cấp ủy nên công tác chuẩn bị chu đáo, đợt lấy phiếu tín nhiệm thực sự trở thành sinh hoạt chính trị dân chủ của nhân dân, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của lãnh đạo các cấp và của nhân dân về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Nhân dân đã mạnh dạn và thẳng thắn góp ý với cán bộ về mặt mạnh và hạn chế của từng người. Kết quả phiếu tín nhiệm của đại biểu chính thức đối với cán bộ, công chức cấp xã đã thể hiện tương đối chính xác với những gì mà nhân dân đã góp ý trong hội nghị lấy ý kiến ở khu dân cư.
Để việc lấy ý kiến đóng góp và phiếu tín nhiệm đối với cán bộ chủ chốt và công chức cấp xã đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra, thời gian tới các địa phương cần khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra sau hội nghị rút kinh nghiệm chỉ đạo điểm của tỉnh. Đó là, bản kiểm điểm của mỗi cán bộ, công chức cần được chuẩn bị toàn diện hơn theo chức năng, nhiệm vụ của mỗi chức danh nhưng phải đảm bảo ngắn gọn; đẩy mạnh tuyên truyền về công tác này; công tác điều hành hội nghị phải có trọng tâm, tránh tình trạng các ý kiến còn nặng về ca ngợi thành tích của tập thể, sự lãnh đạo, chỉ đạo chung chung. Cấp ủy, chính quyền các cấp cần chỉ đạo, thực hiện tốt việc khắc phục những hạn chế mà nhân dân đã góp ý, nhất là trong cải cách thủ tục hành chính; xử lý nghiêm những sai phạm mà nhân dân đã phản ánh và kiện toàn một bước công tác cán bộ trước khi diễn ra đại hội Đảng và bầu cử HĐND các cấp nhiệm kỳ tới.
