Sau khi giải thể Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em, công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em được chuyển giao về ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, trong khi cán bộ làm công tác này ở cơ sở không được thêm biên chế, dẫn đến việc thực hiện càng khó khăn hơn.
Giáp Văn Cường là cán bộ thương binh xã hội (TBXH) của xã Quảng La (Hoành Bồ). Trước khi công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em sáp nhập vào ngành LĐ-TB&XH, công việc của Cường đã khá vất vả. Bởi Quảng La là một xã miền núi, địa bàn rộng, phức tạp, công việc của ngành vốn đã rất nhiều. Nhất là trong các dịp lễ, Tết, dịp 18-4, 27-7… Cường phải thực hiện chế độ chính sách cho các đối tượng chính sách, xã hội. Từ khi phải làm thêm phần việc của công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Cường thấy như quá tải. Cường cho biết: “Phụ trách thêm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em, cán bộ TBXH cấp xã chúng tôi thêm 1/3 công việc. Bản thân tôi cũng chưa thực hiện được hết mọi mặt của công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em mà chỉ làm được những việc chính như: Làm thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi, thực hiện chế độ cho trẻ mồ côi, trẻ tàn tật… Còn những vấn đề khác chủ yếu nhờ vào đội ngũ trưởng thôn, mà trưởng thôn cũng đã có quá nhiều việc, nên nhiều khi thông tin, số liệu về trẻ em cũng không nắm bắt kịp thời…”.
Trẻ sơ sinh là nạn nhân của các vụ buôn bán trẻ em được chăm sóc ở Trung tâm Bảo trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tỉnh.
Không chỉ cán bộ TBXH của xã Quảng La mới gặp khó khăn trong thực hiện công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em, mà hầu hết các phường, xã trên địa bàn tỉnh hiện nay đều gặp phải vấn đề này. Nguyên nhân là cán bộ làm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở cấp xã, phường còn thiếu hụt, không có cán bộ chuyên trách, mà do sự phân công điều động của nhiều ngành thực hiện, không thống nhất theo đầu mối chỉ đạo. Hầu hết trong số họ chưa đáp ứng được yêu cầu công việc, do năng lực, trình độ, kinh nghiệm công tác còn hạn chế. Hiện chỉ có 4 địa phương: Hạ Long, Vân Đồn, Móng Cái, Hải Hà có trưởng hoặc phó phòng LĐ-TB&XH là chủ nhiệm hoặc phó chủ nhiệm UB Dân số, Gia đình và Trẻ em cũ chuyển sang. Hai huyện có cán bộ chuyên trách công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em. Phòng LĐ-TB&XH của 8 huyện còn lại chỉ có cán bộ kiêm nhiệm công tác này. Cấp huyện đã thế, ở cấp xã công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em được thực hiện mỗi nơi một kiểu. Theo thống kê của ngành LĐ-TB&XH, công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở cấp xã được giao cho 121 cán bộ TBXH (chiếm 65,2%); 4 cán bộ văn hoá (chiếm 2,1%) và 61 cán bộ dân số (chiếm 32,7%). Đây là nguyên nhân cơ bản, ảnh hưởng đến việc tổ chức, triển khai các mô hình hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở cơ sở.
Bên cạnh những khó khăn về cán bộ, công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở cơ sở cũng ngày càng phức tạp hơn do những tác động khách quan. Khủng hoảng kinh tế, lạm phát, cùng với sự phân hoá giàu - nghèo trong xã hội ngày càng rõ rệt hơn đã ảnh hưởng đến an sinh xã hội, trong đó trẻ em là đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Thực tế cho thấy, tình trạng trẻ em vi phạm pháp luật, trẻ em nhiễm HIV/AIDS, trẻ em bị xâm hại gia tăng, hiện nảy sinh nhiều vấn đề mới như nạn buôn bán trẻ em sơ sinh, mại dâm tuổi vị thành niên, trẻ em bị dụ dỗ, lừa gạt qua mạng Internet… So với năm 2007, trong năm 2008, toàn tỉnh có 160 trẻ em bị nhiễm HIV (tăng 33 em); 81 em vi phạm pháp luật (tăng 14 em); 410 bị tai nạn thương tích nặng (tăng 69 em); 1.575 trẻ mồ côi (tăng 745 em)… Những số liệu này cho thấy, công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở cơ sở ngày càng khó khăn, phức tạp hơn, đòi hỏi phải được tăng cường và củng cố một cách đồng bộ và đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ được giao.
Trước những vấn đề thực tế đặt ra cho công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở cơ sở, ngành LĐ-TB&XH tỉnh đã thực hiện một số giải pháp như: Tăng cường tập huấn, trang bị kiến thức cho đội ngũ cán bộ LĐ-TB&XH cấp xã; đề xuất với UBND tỉnh một số chính sách trong công tác này… Đặc biệt, ngành đã tham mưu cho Thường trực Tỉnh uỷ, UBND tỉnh phê duyệt “Chương trình bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt đến năm 2010, định hướng đến năm 2015”, trong đó có nội dung kiện toàn, củng cố bộ máy tổ chức làm công tác LĐ-TB&XH từ tỉnh đến cơ sở; xây dựng mạng lưới cộng tác viên làm công tác xã hội. Đồng thời, trong xây dựng 3 mục tiêu ưu tiên vì trẻ em theo Nghị quyết của HĐND tỉnh, Sở LĐ-TB&XH đã đề xuất nội dung truyền thông, nâng cao năng lực cán bộ quản lý làm công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em ở cơ sở.... Những chương trình này đều gắn với các giải pháp cụ thể nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong việc vận hành và triển khai thực hiện công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em từ tỉnh đến cơ sở được đồng bộ và hiệu quả.
