Như tin đã đưa, trận triều cường trong 2 ngày 16 và 17-11 đã làm vỡ 12 đoạn trên tuyến đê bao ngăn mặn ở thôn 4 và thôn Thượng, xã Đồng Rui (Tiên Yên) với tổng chiều dài trên 150m; 2.600m đê bị tràn trên 0,5m nước đã gây thiệt hại lớn cho người dân trong xã.
Đến xã Đồng Rui sau ngày sự cố vỡ đê, trên khắp cánh đồng và những khu vực nuôi trồng thuỷ sản chúng tôi đã tận mắt chứng kiến những mất mát, và hiểu được khó khăn tới đây mà người dân xã đảo Đồng Rui phải gánh chịu. Trên những khu vực nuôi trồng thuỷ sản, ngay sau khi nước rút nhiều người đang tranh thủ thu hoạch nốt số tôm, cá còn sót lại. Tại khu ao nuôi của gia đình anh Đoàn Quang Dạp, thôn Thượng, mặc dù đang thu hoạch cá nhưng nét mặt mọi người đều hiện rõ sự buồn bã, lo âu. Anh Dạp cho hay: “Gia đình tôi có trên 2 ha ao đầm và hơn 1 mẫu ruộng. 2 năm nay, tôi đầu tư lớn cho nuôi cá nước ngọt thì cả 2 năm đều thất bại. Năm trước gặp bão thất thu, năm nay thì gặp triều cường. Vụ này, nguyên tiền giống tôi đã chi trên 8 triệu, tiền công và thức ăn cho cá đến thời điểm này đã trên 10 triệu đồng. Nếu không bị nước mặn tràn vào như hiện nay thì chỉ một tuần nữa cá được thu hoạch, bán với giá bình quân từ 20-25 ngàn đồng/kg, trừ chi phí gia đình thu lãi từ 17-20 triệu đồng. Hiện nay, phần lớn cá trong ao đã bị trôi mất, số ít còn lại thì bị chết do nước mặn; giá bán chưa được 10.000 đồng/kg nên chắc chỉ thu được 1 triệu đồng. Còn hơn một mẫu ruộng thì cũng bị ngập mặn hết, không biết khi nào mới cải tạo được. Chúng tôi thấy thật sự lo lắng cho những ngày tiếp theo”. Còn bên cạnh khu nuôi cá của anh Dạp là khu nuôi tôm của gia đình anh Vũ Văn Chương, hơn 4ha nuôi trên 30 vạn tôm sú đang trong độ thu hoạch bị mất trắng hoàn toàn, ước thiệt hại trên 40 triệu đồng. Nhìn ao đầm bị vỡ, anh Chương cho biết: “Hiện tại gia đình tôi chưa biết phải làm thế nào. Để đắp lại được bờ đầm như trước đây ít nhất cũng phải mất trên 30 triệu đồng tiền thuê máy xúc, nhưng vào lúc này thì không thể vay đâu được. Mà có đắp được bờ đầm cho khu ao nuôi nhà mình thì hệ thống đê ngăn mặn của xã không đảm bảo cũng chẳng có ích gì”. Một người nuôi tôm với diện tích lớn nhất và được xem là hiệu quả nhất tại xã Đồng Rui là chị Vũ Thị Sâm, thôn Trung. Gia đình chị có khoảng 70ha ao đầm bị vỡ và ngập, trong đó phần lớn là diện tích nuôi tôm đang vào đợt thu hoạch; thiệt hại ước tính vài trăm triệu đồng. Theo chị Sâm, khó khăn lớn nhất là việc khôi phục, cải tạo ao đầm không thể ngày một ngày hai mà làm được.
Người dân thôn 4, xã Đồng Rui đang tích cực hàn khẩu đoạn đê bao bị vỡ.
Trao đổi với đồng chí Nguyễn Văn Mãng, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Rui, chúng tôi được biết: Hiện tại, hệ thống đê ngăn mặn trên địa bàn xã có tổng chiều dài trên 31km. Nhiều năm nay, hệ thống đê bao này vẫn được tu sửa để đảm bảo cho nhân dân sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản nhưng vẫn chỉ là huy động nguồn lực từ nhân dân với cách làm thủ công. Vì vậy chất lượng đê không đảm bảo về yêu cầu, mặt đê thấp, chân đê nhỏ. Hiện tại mới có 1,7/31km đê đạt tiêu chuẩn đê cấp 3 với cao trình 3,5m, còn lại toàn bộ hệ thống đê hiện nay của xã chỉ được coi là những bờ ngăn mặn chứ chưa được gọi là đê theo tiêu chuẩn. Về việc khắc phục hậu quả của sự cố vỡ và tràn đê, theo đồng chí Mãng thì “Trước mắt xã huy động sức dân là chính, người dân tự đắp, hàn khẩu những đoạn bị vỡ và tôn cao những chỗ thấp trên phần diện tích ao đầm của mình. Về lâu dài, xã sẽ đề nghị với huyện hỗ trợ về kinh phí, kỹ thuật để tu sửa, nâng cấp toàn bộ tuyến đê...”.
Đồng chí Lê Tiến Chộng, Chủ tịch UBND huyện Tiên Yên cho biết: “Ngay khi sự cố xảy ra, huyện đã chỉ đạo xã và các phòng ban chức năng chủ động khắc phục, đến nay nước đã không còn tràn vào đồng ruộng. Để khắc phục sự cố xảy ra và chống đợt triều cường có thể lên tới 4,8m vào tháng 12 tới huyện chỉ đạo xã Đồng Rui và Phòng Nông nghiệp Phát triển Nông thôn phải nhanh chóng bồi đắp, nâng cấp toàn bộ tuyến đê. Bắt đầu từ ngày 20 đến 23-11 phải hoàn thành việc đo đạc, tính toán toàn bộ khối lượng đào, đắp; tính toán kinh phí... và từ ngày 24-11 đến 5-12 phải đắp xong toàn bộ những điểm vỡ, điểm tràn. Bên cạnh đó, huyện có văn bản đề nghị UBND tỉnh đầu tư kinh phí làm quy hoạch và nâng cấp toàn bộ hệ thống đê bao ngăn mặn của xã”.
Tuy nhiên, trong khi chờ biện pháp khắc phục hậu quả sự cố của huyện và xã được triển khai thì phần lớn người dân trong xã đang phải gánh chịu những thiệt hại to lớn và lâu dài về kinh tế. Chính quyền chỉ khuyến cáo người dân nuôi trồng thuỷ sản tự khắc phục để giữ tài sản. Riêng đối với diện tích đất nông nghiệp do nước mặn tràn vào sẽ bị ảnh hưởng về lâu dài; phải mất ít nhất 2 năm cho công tác thau chua rửa mặn. Vì vậy, người dân xã Đồng Rui rất cần sự quan tâm giúp đỡ của tỉnh và huyện nhanh chóng quy hoạch, đầu tư kinh phí nâng cấp toàn bộ hệ thống đê bao ngăn mặn để đảm bảo cuộc sống và sản xuất của người dân.
