Cần nâng cao kiến thức pháp luật cho người lao động

Mặc dù sai phạm của Công ty CP Thông Quảng Ninh xảy ra đã gần 2 năm nay, nhưng với người lao động (NLĐ) thì đây vẫn luôn là bài học quý giá. Cuối năm 2009, vì không đảm đương được công việc nặng nhọc do Công ty bố trí, 6 công nhân của Công ty CP Thông Quảng Ninh đã đề nghị Công ty cho chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ). Những đề nghị này đã được Công ty đồng ý và ra quyết định chấm dứt HĐLĐ. Theo quy định của pháp luật (Điều 42, 43 của Bộ luật Lao động): Khi chấm dứt HĐLĐ đối với NLĐ đã làm việc thường xuyên trong doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức từ 1 năm trở lên, người sử dụng lao động có trách nhiệm trợ cấp thôi việc, cứ mỗi năm làm việc là nửa tháng lương cộng với phụ cấp lương, nếu có. Và trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày chấm dứt HĐLĐ, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt có thể kéo dài, nhưng không được quá 30 ngày. Thế nhưng, 6 lao động này vẫn phải chờ đợi gần 1 năm mà chưa được Công ty thanh toán hết số tiền trợ cấp thôi việc. Vì thế họ đã phải nhờ đến sự can thiệp của Văn phòng Luật sư, Sở LĐ-TB&XH, công luận.

Khi Thanh tra Sở LĐ-TB&XH vào cuộc, còn phát hiện phía Công ty CP Thông Quảng Ninh có một số sai phạm khác trong việc áp dụng chính sách của Nhà nước để giải quyết chế độ cho NLĐ. Chẳng hạn như: Nội dung HĐLĐ chưa ghi cụ thể từng loại công văn để HĐLĐ trở thành căn cứ pháp lý ràng buộc giữa người sử dụng lao động và lao động được ký kết hợp đồng; quy định lương sàn bộ phận giám sát, bộ phận kho tính cho 30 ngày công là chưa đúng quy định; việc áp dụng lương tối thiểu theo quy định tại Nghị định số 110/2008/NĐ-CP ngày 10-10-2008 của Chính phủ chưa đúng; Công ty chưa trích quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm năm 2009 theo quy định.

Những sai phạm trên của Công ty CP Thông Quảng Ninh đã được Thanh tra Sở LĐ-TB&XH yêu cầu sớm giải quyết để đảm bảo quyền lợi cho NLĐ. Rõ ràng, nếu không có sự vào cuộc của Thanh tra Sở LĐ-TB&XH thì NLĐ ở Công ty CP Thông Quảng Ninh không thể biết được, ngoài việc dây dưa không thanh toán hết số tiền trợ cấp thôi việc, Công ty còn vi phạm một số quy định khác, làm ảnh hưởng đến chế độ của NLĐ. Nguyên nhân sâu xa chính là do NLĐ thiếu kiến thức, hiểu biết về những quy định của pháp luật.

Những sai phạm tương tự trên hiện xảy ra tương đối phổ biến trong các doanh nghiệp. Phần lớn NLĐ khi rơi vào những trường hợp này thường là không biết làm thế nào để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình. Chỉ đến khi không thể đợi được mới nhờ đến sự can thiệp của công luận, của cơ quan chức năng. Nhưng dẫu sao đấy vẫn còn là những trường hợp may mắn. Thực tế hiện nay có rất nhiều trường hợp doanh nghiệp vi phạm các quy định của pháp luật trong lĩnh vực lao động, nhưng NLĐ vẫn không biết, để có thể lên tiếng tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình do thiếu kiến thức về pháp luật.

Cũng do hạn chế về kiến thức pháp luật mà NLĐ ở Chi nhánh Công ty TNHH Sao Vàng - Uông Bí đã tổ chức đình công hồi giữa tháng 4-2011. Việc đình công này không những không được tiến hành theo đúng trình tự các bước đã quy định, mà còn có hiện tượng gây gổ, xô xát xảy ra, làm ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình an ninh trật tự trên địa bàn. Nguyên nhân chính dẫn đến việc NLĐ đình công là do điều kiện sống, làm việc của NLĐ không đảm bảo; phía Công ty đã không thực hiện đúng giờ làm việc như HĐLĐ đã ký kết... Sự việc xảy ra, LĐLĐ tỉnh đã cùng lãnh đạo TP Uông Bí trực tiếp làm việc với lãnh đạo Công ty TNHH Sao Vàng đề nghị chủ doanh nghiệp xem xét tăng các khoản hỗ trợ cho NLĐ; đồng thời đối thoại trực tiếp với NLĐ. Sau những cố gắng, nỗ lực của LĐLĐ tỉnh và chính quyền địa phương, mọi đề nghị của NLĐ đã được phía chủ doanh nghiệp chấp thuận. Sau 7 ngày đình công, NLĐ trong Công ty đã trở lại làm việc bình thường.

Qua những sự việc nêu trên cho thấy, NLĐ hiện hiểu biết các quy định của pháp luật về lao động còn rất hạn chế. Có lẽ do điều kiện mưu sinh, nỗi lo cơm áo, gạo tiền đã khiến cho NLĐ không còn thời gian và không có điều kiện để được tiếp cận với các văn bản quy định của pháp luật. Theo ý kiến của một cán bộ LĐLĐ tỉnh, tổ chức Công đoàn có một vai trò rất lớn để tuyên truyền phổ biến pháp luật cho NLĐ; chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho NLĐ... Vì thế, để hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật lao động, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của NLĐ, thì tổ chức CĐCS phải nâng cao chất lượng hoạt động; gần gũi, nắm bắt kịp thời tâm tư nguyện vọng của NLĐ; phối hợp chặt chẽ với chuyên môn, chủ doanh nghiệp có kế hoạch nâng cao trình độ nhận thức, tay nghề cho NLĐ; xây dựng tốt mối quan hệ hài hoà giữa chủ doanh nghiệp và NLĐ; cần xây dựng và mở thêm nhiều kênh thông tin tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến với NLĐ...