Cần những giải pháp đồng bộ

Vừa qua, Sở Xây dựng đã tổ chức cuộc hội thảo “Nâng cao quản lý chất lượng các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách”. Tại hội thảo, đã có nhiều ý kiến cho rằng, yếu kém của các chủ thể trực tiếp tham gia xây dựng đã ảnh hưởng tới chất lượng công trình. Thêm vào đó, còn là việc buông lỏng, chồng chéo trong công tác quản lý các công trình của một số  địa phương và sở ngành.

Có thể khẳng định, vấn đề chất lượng và quản lý chất lượng các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách đang được các cấp lãnh đạo cũng như người dân quan tâm.

Cần những giải pháp đồng bộ ảnh 1

Trường tiểu học Quang Trung mới được đưa vào sử dụng đáp ứng yêu cầu dạy và học của thầy và trò nhà trường

Theo báo cáo của Phòng Quản lý chất lượng công trình xây dựng (Sở Xây dựng), trong những qua, việc triển khai thực hiện các dự án đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách tăng nhiều cả về số lượng, quy mô, vốn đầu tư. Công trình ở mức nhóm A, B ngày một tăng. Chỉ tính từ năm 2006 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có trên 3.000 công trình được đầu tư xây dựng với tổng số vốn khoảng 5.000 tỷ đồng. Đa số các công trình, hạng mục công trình được đưa vào sử dụng đáp ứng tốt nhu cầu về chất lượng xây dựng; phát huy được công năng sử dụng theo yêu cầu và đảm bảo an toàn trong sử dụng vận hành. Một số công trình tiêu biểu như Trụ sở liên cơ quan số 2, Bệnh viện Đa khoa tỉnh, đường 337 nối giữa Hạ Long - Hoành Bồ, cầu vượt đường 18 TX Cẩm Phả... Và tại thời điểm này, công trình có quy mô đầu tư lớn có tác động mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh là tuyến QL18A đoạn Mông Dương - Móng Cái đang ở giai đoạn thi công nước rút để hoàn thành.

Tuy nhiên, qua các đợt kiểm tra hướng dẫn của tổ công tác liên ngành Sở Xây dựng gần đây cho thấy vẫn còn tồn tại những bất cập. Đó là hiện tượng một số công trình đưa vào sử dụng chưa lâu song đã bị hư hỏng. Cũng theo đánh giá của Sở Xây dựng, điểm yếu trong công tác quản lý dự án các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách là tính chuyên nghiệp chưa cao, chuyên môn của một số cá nhân chưa đồng đều và chuẩn hoá. Sự phân tích, đánh giá lựa chọn phương án khảo sát thiết kế, thi công để hợp lý về sử dụng, chi phí đầu tư còn hạn chế. Bên cạnh đó, các đơn vị tham gia khảo sát, thiết kế thi công, tư vấn quản lý dự án, giám sát công trình chưa có hoặc chưa hoàn chỉnh quy trình quản lý nội bộ; các văn bản pháp quy của nhà nước chưa đủ, chế tài chưa rõ, chưa đủ mạnh. Các doanh nghiệp thi công xây dựng chưa chú trọng bảo đảm yếu tố chất lượng, chưa xem chất lượng là yếu tố cơ bản của cạnh tranh, giữ gìn thương hiệu trong cơ chế thị trường và sử dụng nhân lực lao động chưa qua đào tạo, tay nghề không phù hợp với công việc.

Một thực trạng không thể phủ nhận và được một số đại biểu trong cuộc hội thảo “Nâng cao quản lý chất lượng các công trình xây dựng sử dụng ngân sách”, do Sở Xây dựng tổ chức vừa qua thẳng thắn nhìn nhận đó là năng lực của chủ thể tham gia xây dựng công trình. Các đại biểu dự hội thảo cũng khẳng định chất lượng công trình xây dựng phụ thuộc rất nhiều vào phương án lựa chọn ban đầu trong quá trình lập dự án đầu tư. Trong khi đó, những bất cập của việc lựa chọn nhà thầu thông qua hình thức đấu thầu và chỉ định thầu chưa được khắc phục.

Đồng chí Nguyễn Hải An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết: “Muốn nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước, các cấp, các ngành, các chủ đầu tư và nhà thầu, các tổ chức, cá nhân phải tuân thủ luật pháp về xây dựng, các chế độ chính sách, quyết định của nhà nước và địa phương. Đồng thời có sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, tổ chức, cá nhân. Như vậy, quản lý chất lượng công trình xây dựng mới được phát huy một cách hiệu quả”.

Trong khi đó những bất cập của việc lựa chọn nhà thầu thông qua hình thức đấu thầu và chỉ định thầu chưa được khắc phục. Điển hình như dự án kè đê Hà Nam thuộc huyện Yên Hưng (năm 2006). Kết quả kiểm định khoan lấy mẫu và ép kiểm tra của cơ quan chức năng cho thấy, trên một số đoạn thi công của một số nhà thầu có mẫu kiểm định không đạt yêu cầu về chất lượng xây dựng các công trình thuỷ lợi theo tiêu chuẩn ngành. Trong các kết cấu bê tông còn có sự gian dối để giảm bớt khối lượng như độ dày của nhiều cấu kiện và đổ bê tông không đủ theo thiết kế, không đảm bảo chiều dày 15cm, có mẫu thiếu trên 6cm; còn thiếu đá dăm lót, còn độn đá hộc, thiếu đá hộc xếp trong các ống buy chân khay. Với những biểu hiện trên, UBND tỉnh đã kết luận cảnh cáo 4 nhà thầu gồm Công ty 319, Xí nghiệp Vân Đồn, Công ty Đê kè Hải Dương và Công ty TNHH Thành Thắng. Một điển hình gần đây nhất đó là dự án đường Trới - Vũ Oai (Hoành Bồ). Theo cam kết, gói thầu 1, 2 sẽ được hoàn thành vào cuối tháng 9 và gói 3 hoàn thành trong tháng 11. Tuy nhiên, các nhà thầu đã không đảm bảo được tiến độ theo cam kết hiện công trình vẫn đang nhiều dang dở và có nguy cơ không hoàn thành đúng thời hạn. Tại gói thầu số 1, đơn vị thi công là Công ty CP Cơ giới Thăng Long dù đã bổ sung thêm 3 nhà thầu phụ để tăng tiến độ nhưng đến nay mới chỉ thảm nhựa xong 2km đường và mặt cầu. Còn tại gói thầu số 2 do Công ty TNHH Xây dựng Trường Sơn thi công hiện nay đã cơ bản xong 3,5km nền đường lớp K95, đang hoàn thiện lớp K98 trên toàn tuyến, trong đó có 1,7km phải tiến hành gia tải, hiện đang tiến hành thảm nhựa một số đoạn. Đáng lo nhất là tiến độ gói thầu số 3 do Công ty Xây dựng công trình giao thông 508 thi công. So với cách đây 1 tháng hiện nay tiến độ thi công gói thầu số 3 vẫn rất chậm. Nguyên nhân bởi năng lực thi công nhà thầu quá yếu kém. Hiện gói thầu mới cơ bản xong lớp nền K95, trong tổng số 7,2km lớp K98 mới hoàn thành được 3km, trong đó có 1,8km tiến hành gia tải; thảm mặt đường 0,5km từ đầu cầu Khe Khoai đến cuối tuyến.

Cần những giải pháp đồng bộ ảnh 2

Trụ sở liên cơ quan số 2 đã đi vào sử dụng được đánh giá công trình có chất lượng tốt.

Có thể nói, công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng có vai trò hết sức quan trọng đối với dự án đầu tư xây dựng và có liên quan đến nhiều khâu: Từ quy hoạch, điều tra thăm dò, khảo sát đến thi công xây lắp, nghiệm thu, bảo trì. Do vậy, để nâng cao quản lý chất lượng công trình xây dựng đặc biệt các công trình sử dụng nguồn vốn ngân sách, giải pháp trước hết cần tập trung làm tốt 3 khâu chính. Đó là năng lực nhà thầu, năng lực chủ đầu tư và chất lượng công tác tư vấn. Đồng thời thực hiện đổi mới các công cụ quản lý vĩ mô, nhằm giảm bớt một số khâu trong quá trình thực hiện dự án. Đối với mỗi công trình cần lựa chọn các đơn vị tư vấn, đơn vị thi công  thực sự có năng lực, có trách nhiệm, đảm bảo thực hiện đúng tiến độ dự án. Bên cạnh đó, hạn chế việc điều chỉnh, bổ sung thiết kế nhiều lần dẫn tới thay đổi dự toán công trình, hạng mục công trình. Các chủ thể tham gia trong một dự án phải có sự kết hợp hài hoà, nhịp nhàng nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện, đảm bảo chất lượng, mỹ thuật cho công trình. Trong đó đẩy nhanh tốc độ giải ngân vốn đầu tư cho công trình là điều kiện tiên quyết đưa công trình vào sử dụng phát huy hiệu quả cao nhất. Các đơn vị liên quan cần rà soát xem xét mối quan hệ giữa việc phân cấp quản lý với thẩm quyền phê duyệt; việc ghi vốn kế hoạch gắn với việc triển khai công tác chuẩn bị đầu tư, công tác quyết định đầu tư, chủ trương đầu tư, hoặc giữa việc cấp phát thanh toán vốn theo Luật Ngân sách phải phù hợp về các quy định trong Luật Xây dựng. Mặt khác, cần tăng cường công tác kiểm tra hoạt động xây dựng và có sự phối hợp thường xuyên và chặt chẽ của sở chuyên ngành với các cấp chính quyền (huyện, xã) trong việc kiểm tra, thanh tra điều kiện, năng lực của các đơn vị tư vấn xây dựng cũng như các Ban quản lý dự án.

Việc nâng cao chất lượng quản lý các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước là điều kiện cần thiết để đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững và tránh lãng phí nguồn vốn đầu tư.

Ý kiến - Kiến nghị

*Đồng chí Lê Bình, Trưởng Phòng Quản lý chất lượng công trình xây dựng, Sở Xây dựng: Chú trọng công tác kiểm định.

Công tác kiểm định đối với các công trình xây dựng là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên chất lượng. Nhiều quan niệm cho rằng kiểm định chỉ là hình thức để khép kín hồ sơ, thủ tục. Đáng lo ngại khi đã xuất hiện tư tưởng kiểm định làm “bùa hộ mệnh” để che chắn khi có thanh tra, kiểm tra. Như vậy, để hoạt động kiểm định thực sự phát huy hiệu quả cần tăng cường công tác đào tạo, trao đổi thông tin. Theo đó, cần có quy định về việc cấp thẻ kiểm định viên và xử lý nghiêm đối với các đơn vị, cá nhân hoạt động kiểm định vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, cần tăng cường kiểm tra điều kiện, năng lực các đơn vị, cá nhân tham gia hoạt động xây dựng, đặc biệt là các đơn vị, cá nhân hoạt động kiểm định chất lượng công trình.

*Đồng chí Dương Kim Thi, Phó Ban Tài chính, Liên đoàn Lao động tỉnh: Cần làm chặt ngay từ khâu khảo sát thiết kế.

Theo tôi, muốn nâng cao chất lượng công trình phải được bắt đầu từ khâu khảo sát thiết kế. Khâu này có liên quan chặt chẽ đến đầu tư năng lực đội ngũ kỹ sư, kiến trúc sư tại các đơn vị hoạt động tư vấn. Họ phải có chuyên môn sâu, am hiểu về pháp luật xây dựng, nắm bắt công nghệ, vật liệu mới trong xây dựng, có đạo đức nghề nghiệp. Mặt khác cơ quan chức năng phải quản lý chặt chẽ lực lượng hoạt động tư vấn và tăng cường công tác kiểm tra các đơn vị tư vấn; công bố công khai các tổ chức, doanh nghiệp nào đủ điều kiện tư vấn xây dựng công trình theo từng cấp. Làm được điều này sẽ giúp cho các chủ đầu tư có điều kiện thuận lợi trong việc lựa chọn tư vấn thích hợp cho từng dự án, công trình. Đối với những dự án, công trình đòi hỏi yêu cầu thiết kế kỹ thuật cao mà tư vấn trong tỉnh chưa đủ năng lực phải thuê tư vấn ngoài tỉnh hoặc nước ngoài, nên tạo cơ chế cho tư vấn trong tỉnh tham gia. Qua đó từng bước nâng cao năng lực đội ngũ tư vấn địa phương. Qua hình thức liên danh, liên kết đó, tư vấn địa phương học tập, tích luỹ thêm kinh nghiệm và dần đủ khả năng độc lập đảm nhận thiết kế những công trình lớn.

*Đồng chí Nguyễn Văn Định, Quyền Giám đốc Ban QLDA công trình TP Hạ Long: Phải tăng cường giám sát trong quá trình thực hiện dự án.

Quá trình giám sát đồng nghĩa với việc kiểm tra các điều kiện đảm bảo của nhà thầu khi đảm nhận thi công các công trình xây dựng... Công trình được giám sát tốt sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm của nhà thầu và đơn vị thi công. Chất lượng công trình đảm bảo sẽ là tiêu chí đánh giá chất lượng công tác quản lý công trình xây dựng.

*Đồng chí Nguyễn Bá Thành, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Xi măng Hạ Long: Chất lượng công trình có liên quan mật thiết với công tác GPMB.

Thực tế hiện nay nhiều dự án khi triển khai thực hiện bị tác động lớn bởi GPMB. Nếu công tác GPMB chậm sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới tiến độ thực hiện dự án, tới giá trị hợp đồng, uy tín của chủ đầu tư và ảnh hưởng cả giá trị tổng thể dự án khi giá cả thị trường bị biến động. Do đó cần có sự phối hợp làm tốt công tác GPMB để gỡ rối cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có điều kiện tốt hơn thực hiện dự án, đảm bảo và chịu sự quản lý về chất lượng công trình.

Cùng chuyên mục