Cần phải rút kinh nghiệm trong việc thực hiện chế độ, chính sách

Tìm hiểu nội dung vụ việc mà ông Nguyễn Văn Chiến phản ánh, chúng tôi được biết tại một số đơn vị thuộc TKV đã bổ nhiệm một số công nhân có trình độ sơ cấp, trung cấp giữ vị trí quản đốc, phó quản đốc và trả lương theo thang bậc lương của công nhân với bậc lương cao nhất. Trong thời gian đó, họ vẫn đóng bảo hiểm và các khoản phí khác theo mức lương đang hưởng, nhưng đến khi nghỉ hưu, cơ quan BHXH đã điều chỉnh lại hệ số lương đúng ngạch, bậc của họ. Ví dụ như trường hợp ông Nguyễn Văn Chiến có trình độ trung cấp, khi làm quản đốc phụ trách đội xe của Công ty Than Vàng Danh, lương được xếp bằng mức lương của lái xe bậc 4/4, hệ số là 5,15. Nhưng khi nghỉ hưu, cơ quan BHXH không chấp nhận trả lương hưu cho ông theo bậc lương đã đóng mà điều chỉnh xuống hệ số 3,89 (hệ số cao nhất của bậc trung cấp), đồng thời đề nghị Công ty Than Vàng Danh trả lại số tiền bảo hiểm đã thu thừa của các cán bộ, công nhân nói trên.

Để làm rõ nội dung vụ việc trên, chúng tôi đã có buổi làm việc với ông Nguyễn Đồng Thông, Giám đốc BHXH tỉnh. Ông Thông cho biết: Căn cứ vào Luật BHXH đã được Quốc hội phê chuẩn, nguyên tắc thu và chi BHXH là theo quy định về chế độ tiền lương của Nhà nước, làm công việc gì thì hưởng lương ở ngạch, bậc lương đó. Hàng tháng đơn vị sử dụng lao động căn cứ vào qui định trên lập danh sách CBCN của đơn vị mình để đóng BHXH. Trách nhiệm của đơn vị sử dụng lao động là phải lập đúng, chính xác đối tượng đóng BHXH của đơn vị mình trên cơ sở hồ sơ quản lý CBCN. Cơ quan BHXH căn cứ vào danh sách đó để thu BHXH, đến khi người lao động nghỉ hưu, BHXH sẽ chốt sổ để tính các chế độ hưu trí cho người lao động theo qui định, chính sách của Nhà nước. Sở dĩ có vướng mắc trong việc giải quyết lương hưu của một số cán bộ ngành Than nói trên là do TKV đã vận dụng việc xếp lương cho một số cán bộ không đúng với ngạch bậc để họ được hưởng mức lương cao hơn so với ngạch bậc. Khi chốt sổ, BHXH đã căn cứ vào hồ sơ quản lý cán bộ của đơn vị, căn cứ vào ngạch, bậc lương của họ để tính chế độ hưu. Được biết khi thực hiện việc vận dụng xếp lương cho một số CBCN của ngành để được hưởng mức lương cao hơn so với quy định, Tổng Công ty Than Việt Nam (nay là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam) đã có công văn số 416, ngày 24-2-2000 gửi các đơn vị thành viên nêu rõ: Việc xếp lương cao hơn cho một số cán bộ, công nhân chỉ có giá trị để tính thu nhập lương khi đang công tác cho đỡ thiệt thòi, còn khi nghỉ hưu thì phải theo quy định chế độ tiền lương và BHXH của Nhà nước. Nếu doanh nghiệp xét thấy có cán bộ cần phải đề nghị Tổng Công ty xem xét xếp lương cao hơn thì phải giải thích cho cán bộ hiểu về nguyên tắc mức lương đó chỉ để tính hưởng lương khi làm việc, còn khi nghỉ hưu phải theo quy định của cơ quan BHXH, nếu người đó không nhất trí thì tuyệt đối không được đề nghị Tổng Công ty giải quyết. Năm 2003, qua kiểm tra mức lương đóng BHXH ở các doanh nghiệp ngành Than, BHXH tỉnh đã yêu cầu các đơn vị đóng không đúng theo quy định chính sách tiền lương của Nhà nước (trong đó có các trường hợp quản đốc, phó quản đốc là cán bộ quản lý hưởng phụ cấp chức vụ lãnh đạo nhưng lại xếp theo bảng lương công nhân trực tiếp sản xuất) phải điều chỉnh lại cho đúng quy định kể từ tháng 12-2003. Mặc dù đã có công văn hướng dẫn của Tổng Công ty nhưng một số đơn vị, trong đó có Công ty Than Vàng Danh vẫn không thực hiện, mãi đến năm 2008 khi người lao động nghỉ hưu, cơ quan BHXH chốt sổ mới phát hiện việc sai sót này. Sau đó Công ty Than Vàng Danh đã tiến hành điều chỉnh lại bậc lương của những người lao động theo đúng ngạch bậc, hoàn lại số tiền đã đóng thừa và đương nhiên lương hưu của họ bị giảm đi so với mức lương đóng trước đó.

Trước sự việc trên, TKV đã đề nghị Bộ LĐ-TB&XH xem xét trường hợp của những CBCN trên để họ được hưởng lương hưu theo hệ số lương đã đóng BHXH. Ngày 23-1-2009, Bộ LĐ-TB&XH đã có công văn số 268 đồng ý vận dụng giải quyết cho những cán bộ, công nhân là quản đốc, phó quản đốc, đốc công các công trường, phân xưởng trong các đơn vị trực thuộc Tập đoàn được tính hưởng BHXH trên cơ sở hệ số lương đã đóng BHXH. Tổng LĐLĐ Việt Nam cũng đã có công văn gửi BHXH Việt Nam đề nghị giải quyết cho những CBCN ngành Than nói trên theo công văn của Bộ LĐ-TB&XH nhưng cho đến nay họ đã nghỉ hưu hơn 3 năm vẫn chưa được giải quyết.

Để người lao động không bị thiệt thòi, BHXH tỉnh đã có công văn gửi BHXH Việt Nam đề nghị cho BHXH tỉnh được truy thu lại số tiền đóng BHXH theo mức lương sai so với quy định trước đó để giải quyết chế độ hưu theo mức lương đã đóng. Nhưng cho đến nay đã hơn một năm trôi qua BHXH Việt Nam vẫn chưa trả lời và BHXH tỉnh, người lao động vẫn phải kiên trì chờ đợi.