Hai năm trở lại đây, kể từ sau khi cầu Vân Đồn được khánh thành, nối đảo Cái Bầu với Cẩm Phả và tiếp đó là Vân Đồn được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quyết định xây dựng nơi đây thành khu kinh tế trọng điểm của Bắc Bộ, đã có hàng loạt dự án kinh tế lớn đầu tư vào đây, khiến cho vùng đất này như “nàng công chúa ngủ trong rừng” nay mới thức dậy.
Tuy nhiên, quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế xã hội, một vấn đề rất cần được cơ quan chức năng của tỉnh và huyện Vân Đồn quan tâm hiện nay là phải có những giải pháp, biện pháp nhằm giảm thiểu tới mức thấp nhất những tác động xấu đến môi trường, đặc biệt là môi trường biển, ven bờ. Đây là một vấn đề hết sức quan trọng, không chỉ bởi trong tương lai, Vân Đồn sẽ được xây dựng thành khu kinh tế, du lịch sinh thái chất lượng cao, mà còn bởi đây là khu vực tiếp giáp với Vịnh Hạ Long, có mối quan hệ tác động trực tiếp đến Vịnh Hạ Long. Trên thực tế hiện nay, sức ép từ sự phát triển mở rộng, đô thị, nuôi trồng hải sản trên Vịnh Bái Tử Long (thuộc vùng biển Vân Đồn) ngày càng tăng lên. Các dự án lấn biển tại hai bên đường ra cầu cảng Cái Rồng rộng hàng trăm ha, nhưng hầu hết không được xây kè đá mà đất đá được đổ thẳng lấn ra biển. Như dự án khu nam cảng của Công ty Thuỷ sản Thống Nhất, Công ty Nam Sơn, dự án Ao Tiên tại xã Hạ Long của Xí nghiệp Hợp lực Mai Quyền v.v... Do đất đá lấn biển hầu hết có nguồn gốc bazan nên mỗi khi nước triều lên xuống, các chất a xít chứa đựng trong đó bị rửa trôi ra biển, tác động xấu đến môi trường sống của các loài sinh vật biển trong vùng.
Các dự án lấn biển ở Cái Rồng hầu hết đều không có kè chắn ở bên ngoài.
Cùng với sự mở rộng san gạt mặt bằng của các khu đô thị ven bờ, Vân Đồn cũng đang phát triển mạnh về nuôi trồng thuỷ sản. Theo Phòng Kinh tế huyện Vân Đồn, kế hoạch năm 2007, toàn huyện sẽ có khoảng 2.200 ha nuôi trồng thuỷ sản, với khoảng 5.000 lồng cá và con số này sẽ còn tiếp tục tăng lên. Hầu hết các bè này dùng phao xốp, tính bền vững thấp. Bên cạnh việc tạo công ăn việc làm và mang lại thu nhập cho hàng ngàn người thì những mảnh vỡ từ phao xốp và dư tồn thức ăn, thuốc kháng sinh cho tôm, cá nuôi trong lồng sẽ tác động xấu đến môi trường nếu như cơ quan chức năng và chính quyền địa phương không có giải pháp ngăn chặn ngay từ bây giờ.
Được biết, trong mấy năm qua, huyện Vân Đồn cũng đã có những giải pháp nhằm bảo vệ môi trường như ban hành quy định tạm thời về điểm neo đậu và hoạt động của phương tiện thuỷ tại vùng nước cảng Cái Rồng, tổ chức thu gom rác thải và thu phí của các nhà bè kinh doanh dịch vụ quanh khu vực cảng... Tuy nhiên, kết quả đạt được mới ở mức độ vừa phải. Hiện nay, môi trường nước quanh khu vực cảng Cái Rồng đang bị ô nhiễm nặng do có quá nhiều tàu thuyền, hàng hoá hàng ngày ra vào, thông qua tại đây. Theo Ban quản lý cảng Cái Rồng thì từ năm 1993 tới nay, cảng Cái Rồng vẫn chưa được nạo vét lần nào. Vào ngày cao điểm, số lượng tàu thuyền tập trung tại cảng lên tới khoảng 300 chiếc. Trao đổi với chúng tôi, lãnh đạo Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Vân Đồn thừa nhận công tác quản lý nhà nước về môi trường trên địa bàn huyện vẫn chưa được “quy củ” cho lắm, công tác tuyên truyền cộng đồng tham gia bảo vệ, giữ gìn môi trường gần như không có gì. Công việc mà phòng này tập trung chủ yếu chỉ là vấn đề quản lý tài nguyên.
Từ những thực trạng như hiện nay cho thấy, công tác quản lý môi trường trên địa bàn huyện Vân Đồn rất cần được cơ quan chức năng và chính quyền huyện quan tâm, có những chủ trương, biện pháp quản lý, giám sát chặt chẽ việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp, cơ sở hoạt động kinh doanh dịch vụ cả trên biển, ven bờ và các đảo v.v... ngay từ bây giờ; nếu không với tốc độ phát triển về đô thị, kinh tế xã hội, nuôi trồng thuỷ sản tại đây đang ngày càng nhanh, sẽ tới lúc khó kiểm soát được.
Là vùng đệm và lại nằm trong lòng Vịnh Bái Tử Long nên làm tốt công tác quản lý và giữ gìn môi trường tại Vân Đồn cũng chính là góp phần vào bảo vệ môi trường của di sản Vịnh Hạ Long...
