Do nhu cầu tiêu thụ của thị trường, hiện nay trên cả nước có vài trăm mỏ đá đang được khai thác hàng ngày không dựa trên bất kỳ một tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ nào, mà chủ yếu là khai thác thủ công, hoặc dựa trên những dây chuyền công nghệ lạc hậu, không đảm bảo an toàn lao động và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống xung quanh. Đa số những khu vực khai thác đều thải ra môi trường một lượng khí độc CO, SO2 rất lớn, đồng thời tạo ra nồng độ bụi cao gấp gần 10 lần so với tiêu chuẩn cho phép.
Trên địa bàn Quảng Ninh hiện có khoảng 40 mỏ khai thác đá đang hoạt động tập trung ở các địa phương Cẩm Phả, Hạ Long, Hoành Bồ, Yên Hưng, Uông Bí. Các mỏ khai thác đá này chủ yếu là của doanh nghiệp tư nhân được các cơ quan chức năng của tỉnh cấp phép khai thác mỏ và quản lý. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm trong việc khai thác không tuân thủ theo thiết kế được phê duyệt lại diễn ra phổ biến ở tất cả các mỏ khai thác đá trên toàn tỉnh.
Khai thác đá tại Công ty TNHH Hưng Thịnh (Hoành Bồ).
Qua tìm hiểu được biết, theo thiết kế phê duyệt các mỏ khai thác đá sẽ thực hiện khai thác từ trên xuống dưới, có phân tầng, chiều cao trung bình 6m/tầng, bề rộng 3m, thế nhưng thực tế thì hầu như không có mỏ khai thác nào làm theo thiết kế đã được phê duyệt. Tất cả các đơn vị đều tiến hành khai thác từ dưới lên trên, không hề có sự phân tầng, bóc xúc lớp đất phủ bì, không bạt taluy trong quá trình khai thác. Thậm chí một số mỏ do đặc thù khu vực khai thác và để nhanh chóng có sản phẩm bán ra thị trường đã tiến hành khai thác theo kiểu khoét hàm ếch. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Lê Văn Sử, Phó Chánh Thanh tra ATLĐ, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cho biết: “ Sau khi UBND tỉnh chỉ thị phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các cơ sở khai thác đá trên địa bàn, chúng tôi đã tiến hành làm việc với từng đơn vị một. Qua kiểm tra một số cơ sở như Công ty cổ phần Khai thác đá và Sản xuất vật liệu xây dựng Cẩm Phả, Công ty cổ phần đá Tháng 10, Công ty cổ phần Phương Nam, Công ty TNHH Hưng Thịnh thì tất cả các các cơ sở này đều có vi phạm về an toàn lao động. Cụ thể: các doanh nghiệp không làm sổ nhật trình theo dõi, phân công công việc hàng ngày cho công nhân. Có doanh nghiệp cấp dụng cụ bảo hộ lao động cho công nhân theo hình thức khoán, phát tiền cho công nhân tự mua trang bị bảo hộ lao động. Các biển báo khu vực nguy hiểm không có, công nhân làm công tác khoan nổ mìn hầu như không đeo dây bảo hiểm khi khoan. Không có các điểm tránh trú ẩn khi nổ mìn cho công nhân. Không chỉ công nhân bỏ qua quy định về đảm bảo an toàn lao động mà ngay chính người sử dụng lao động cũng không coi trọng việc này. Các chứng chỉ đào tạo nghề của người khoan nổ mìn chưa có; một số doanh nghiệp cũng không tổ chức kiểm tra khám sức khoẻ định kỳ cho công nhân...”. Chính vì thế mà tại hầu hết các mỏ đá hiểm hoạ luôn luôn rình rập người lao động.
Để hạn chế đến mức thấp nhất tai nạn lao động xảy ra trong khai thác đá, thời gian tới các cơ quan chức năng phải quy hoạch khu vực khai thác tập trung để các doanh nghiệp cùng nhau tập trung tiềm lực kinh tế thực hiện khai thác theo đúng phương pháp phân tầng. Đồng thời vận động, tuyên truyền cho người lao động và doanh nghiệp ý thức về tính chất và mức độ nguy hiểm khi khai thác đá. Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các khu khai thác đá và cần có biện pháp mạnh, xử lý nghiêm khắc theo đúng quy định của pháp luật đối với những hành vi vi phạm an toàn lao động.
