Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp, sự chủ động, linh hoạt của các lực lượng chức năng nên tình trạng khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép trên địa bàn cơ bản đã được kiểm soát, góp phần từng bước khắc phục được những yếu kém, sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý.
Môi trường sống của người dân được cải thiện, antt được giữ vững. Tuy nhiên, theo đại diện Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại tỉnh (BCĐ 127) cho biết: Thời gian gần đây, tình hình khai thác, vận chuyển, chế biến và tiêu thụ than trái phép có chiều hướng gia tăng, đặc biệt là tại các khu vực trong, giáp ranh với khai trường của một số đơn vị thành viên thuộc TKV tại TP Hạ Long (phường Hà Khánh, Cao Xanh...), TX uông Bí (phường Vàng Danh), huyện Đông Triều (xã Yên Thọ, Mạo Khê...), huyện Hoành Bồ (xã Tân Dân). Tình trạng lợi dụng sơ hở trong quản lý, kiểm tra, giám sát của các đơn vị ngành Than, để thông đồng, móc ngoặc đưa than từ khai trường ra ngoài bán cho tư nhân và bán than trên đường vận chuyển cũng diễn biến phức tạp. Một số đối tượng sử dụng hồ sơ hàng hoá hợp pháp cho việc vận chuyển và tiêu thụ than trong nội địa (các tỉnh, thành phố miền Trung...), rồi dùng các tàu vận tải có trọng tải lớn vận chuyển than đến khu vực Bạch Long Vĩ, chuyển hướng chạy theo sát đường phân định quốc tế trên biển sang Trung Quốc tiêu thụ... Tình trạng trên đã gây nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng trong công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm.
Khắc phục tình trạng này, BCĐ 127 tỉnh đã chỉ đạo các ngành chức năng trên địa bàn phối hợp với chính quyền địa phương các cấp và các doanh nghiệp ngành Than đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về tài nguyên môi trường. Tăng cường phối hợp với BCĐ 127 các tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Ninh, Thái Bình, Nam Định... trong việc trao đổi thông tin, nắm bắt kịp thời những diễn biến tình hình, nhất là viêc vận chuyển, lập các điểm, các bến bãi tập kết và tiêu thụ than trái phép mang tính chuyên nghiệp, liên tuyến để thống nhất, triển khai các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn. Đồng thời, huy động tối đa lực lượng, phương tiện đồng loạt ra quân thực hiện các đợt cao điểm kiểm tra, kiểm soát, xử lý các vi phạm trên cả đường bộ lẫn đường biển. Kiểm soát chặt từ khâu khai thác, chế biến đến vận chuyển và tiêu thụ, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất các hành vi vi phạm... Từ cách làm này, năm 2009 và quý I-2010 các lực lượng chức năng trong BCĐ 127 tỉnh và BCĐ 127 các tỉnh, thành phố Hải Phòng, Hải Dương, Nam Định, Bắc Ninh... đã phối hợp kiểm tra, xử lý được 1.517 vụ vi phạm, thu giữ hơn 120 ngàn tấn than các loại, tổng trị giá hơn 42 tỷ đồng. Ngoài ra, còn triệt phá được nhiều lò khai thác, điểm thu mua, chế biến than trái phép... Song, việc làm trên theo đánh giá của cơ quan thường trực 127 tỉnh, dường như mới dừng ở “phần ngọn”.
Để triệt phá được “phần gốc”, ngoài việc tiếp tục duy trì thực hiện tốt các biện pháp nói trên, rất cần sự chỉ đạo thường xuyên của Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan, đối với các tỉnh, thành phố giáp ranh với Quảng Ninh nhằm tăng cường công tác quản lý, cũng như nâng cao hơn nữa hiệu quả phối hợp giữa Quảng Ninh và TKV. Tiếp tục làm tốt việc sắp xếp quy hoạch lại các cảng bến thủy nội địa, kiểm tra chấn chỉnh hoạt động của các doanh nghiệp có chức năng chế biến kinh doanh than, kiên quyết rút giấy phép đối với các doanh nghiệp không đủ điều kiện. Phối hợp chặt chẽ hơn nữa trong công tác kiểm tra, kiểm soát, xử lý các vi phạm trong hoạt động khai thác, chế biến than trái phép. Bộ Công Thương có những quy định hướng dẫn cụ thể trong việc tổ chức thu mua than trôi, than nhặt trong dân phù hợp với tình hình đặc thù của địa phương để tạo thuận lợi cho người dân vừa phát huy nguồn lao động dôi dư, vừa tận dụng được nguồn tài nguyên sẵn có. Đồng thời phối hợp với các Bộ, ngành rà soát, sửa đổi bổ sung các quy định và quyết định thành lập các doanh nghiệp được phép kinh doanh than; cơ chế quản lý ấn chỉ thuế, nhằm ngăn chặn tình trạng thành lập doanh nghiệp “ma” hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh than. Sớm trình Chính phủ các giải pháp giải quyết cơ bản tình trạng những hộ dân đang sống trong ranh giới quản lý của các mỏ, các khu dân cư được giao đất trồng rừng, trồng cây ăn quả... Có cơ chế, chính sách cụ thể đối với việc khai thác, tận thu than ở những điểm có trữ lượng nhỏ (không thể đưa phương tiện máy móc có quy mô lớn vào khai thác) và có cơ chế chính sách phù hợp tạo điều kiện thuận lợi đẩy nhanh hoạt động tiêu thụ than phẩm cấp thấp trong nội địa và xuất khẩu.
