Những năm qua với chính sách ưu đãi thu hút đầu tư của tỉnh, các doanh nghiệp thuộc nhiều thành phần kinh tế ngày càng phát triển nhanh. Tính từ năm 2001 tới nay, tỷ lệ lao động trong các doanh nghiệp tăng trung bình 1,55%/năm.
Nhiều chủ doanh nghiệp tư nhân không thực hiện trang bị BHLĐ cho người 
lao động. ảnh: HN
Trước thực trạng trên các cơ quan chức năng đã có nhiều biện pháp trong công tác tuyên truyền và hướng dẫn việc thực hiện pháp luật lao động như mở các lớp tập huấn, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu Luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội, biên soạn sổ tay “Những điều công nhân lao động cần biết về pháp luật lao động và công đoàn” và các tờ gấp trang bị đến tổ trưởng công đoàn nhất là ở khu vực DNNQD nên việc thực hiện pháp luật về lao động đã có những chuyển biến rõ nét. Qua khảo sát, hiện trên địa bàn tỉnh các doanh nghiệp nhà nước đã thực hiện ký hợp đồng với 100% số người lao động, và con số này ở khu vực DNNQD cũng đạt trên 90%. Tỷ lệ tham gia BHXH, BHYT trong các DNNQD có bước chuyển biến rõ rệt. Năm 2006 đã có 512 đơn vị tham gia đóng bảo hiểm cho 20.542 lao động, tăng 31% so với năm 2005. Toàn tỉnh có gần 150 bản thỏa ước lao động tập thể còn hiệu lực pháp luật; gần 200 bản nội quy lao động của các doanh nghiệp đăng ký và được Sở Lao động Thương binh và Xã hội thừa nhận. Tuy nhiên phần lớn các DNNQD ký kết lao động còn mang tính hình thức, nội dung ký kết chung chung và chưa thể hiện đầy đủ, rõ ràng các chế độ, quyền lợi của các bên trong quá trình lao động. Các bản thỏa ước lao động tập thể chủ yếu ghi lại các nội dung quy định của pháp luật lao động, các nội dung có lợi cho người lao động ở trong thỏa ước này hầu như không đáng kể. Nhiều bản nội quy lao động chưa phù hợp với thực tiễn của doanh nghiệp, việc xử lý mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động mang nhiều ý chủ quan áp đặt của giới chủ. Các DNNN khi chuyển đổi sang hình thức cổ phần, công ty TNHH một thành viên hầu hết đều áp dụng theo hệ thống thang, bảng lương của Nhà nước mà chưa có doanh nghiệp nào tự xây dựng. Theo báo cáo của đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh về tình hình thực hiện pháp luật lao động thì một số đơn vị như Công ty TNHH Hải Đăng (Cẩm Phả); Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Quảng Phong (Hạ Long); Công ty TNHH Long Hải (Móng Cái)... đều chưa thực hiện đầy đủ pháp luật về lao động. Công ty TNHH Long Hải qua kiểm tra cho thấy doanh nghiệp không thực hiện bất cứ một điều khoản nào như: Xây dựng và đăng ký nội quy lao động; đóng bảo hiểm cho người lao động; xây dựng hệ thống thang bảng lương; ký hợp đồng lao động; trang bị cũng như huấn luyện ATBHLĐ; không thực hiện chế độ ngày nghỉ hàng tuần, hàng năm cho người lao động. Tại Công ty TNHH Hải Đăng, số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc là 380 người nhưng mới chỉ đóng cho 20 người, Công ty chưa xây dựng nội quy lao động, chưa thành lập tổ chức Công đoàn, không xây dựng quy chế trả lương, danh sách trả lương không có chữ ký của người lao động. Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Quảng Phong có tổng số 40 người trong diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì mới đóng cho 18 người, đơn vị cũng chưa xây dựng nội quy, thoả ước lao động tập thể...
Có thể nói việc nhiều doanh nghiệp chưa nghiêm túc thực hiện pháp luật về lao động trong đơn vị cũng có một phần trách nhiệm không nhỏ của các cơ quan quản lý Nhà nước. Cụ thể là, số lượng các doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn có sử dụng lao động chưa được cập nhật thường xuyên; việc xử lý đối với những vi phạm của doanh nghiệp trong thực hiện pháp luật lao động còn thiếu kiên quyết. Những địa phương có số lượng lớn doanh nghiệp, người lao động làm việc như Hạ Long, Móng Cái, Đông Triều, Yên Hưng chưa thành lập tổ công tác liên ngành cấp huyện để giải quyết bước đầu khi có sự vụ xảy ra.
Để nắm vững và kịp thời giải quyết khi có tranh chấp trong việc thực hiện pháp luật lao động, các cơ quan chức năng cần cập nhật thường xuyên tình hình lao động của các doanh nghiệp, các doanh nghiệp thành lập mới, doanh nghiệp giải thể, chấm dứt hoạt động. Chỉ đạo, hướng dẫn các doanh nghiệp NQD tham gia đầy đủ chế độ BHXH, BHYT; thường xuyên tiến hành thanh tra, kiểm tra công tác thực hiện chế độ, kịp thời giải quyết các khiếu nại, tố cáo về lao động, các tồn đọng về thực hiện chế độ chính sách cho người lao động.
