Trong khi các làng nghề truyền thống đang loay hoay tìm hướng đi thì việc thu hút khách du lịch tới khu vực này để phát huy hiệu quả lại chưa được khai thác triệt để. Đây được coi là một hạn chế của các làng nghề truyền thống của Quảng Ninh và đang cần được “lập trình” một cách cụ thể.
Trên địa bàn tỉnh hiện có trên 20 làng nghề ở khu vực nông thôn với số lượng lao động tham gia khoảng 14.900 người, chiếm 4,93% tổng số lao động nông thôn. Giá trị sản xuất của những làng nghề đạt bình quân 270 tỷ đồng/năm, chiếm 29,37% giá trị sản xuất công nghiệp bình quân một năm của các huyện, thị xã, thành phố.
Điểm dừng chân du lịch của Công ty TNHH Thành Đồng (Đông Triều) đang trở thành điểm đến của khách du lịch nước ngoài.
Với con số thống kê nêu trên không thể phủ nhận những đóng góp quan trọng của các làng nghề trên địa bàn tỉnh đối với khu vực nông thôn. Tuy nhiên, có thể thấy hầu hết các làng nghề giá trị sản xuất chưa cao, doanh thu và thu nhập cho người lao động tương đối thấp (khoảng 1-1,8 triệu đồng/người/tháng). Một số làng nghề số lượng lao động lớn nhưng chỉ vừa đủ tiêu chí 30% số lao động tham gia làm nghề. Nguyên nhân là do một phần làng nghề chỉ sản xuất sản phẩm thô hoặc gia công cho một số các làng nghề của địa phương khác. Từ đó, giá trị ngày công lao động không đảm bảo, nhiều người nắm chắc nghề nhưng chỉ coi nghề là lĩnh vực tay trái, quan tâm đến các lĩnh vực sản xuất khác, chưa chú trọng đến việc phát huy và truyền dạy nghề. Bên cạnh đó, đa phần các làng nghề trên địa bàn tỉnh chưa xây dựng được thương hiệu, thị trường tiêu thụ còn hạn hẹp, giao thông, vận chuyển còn hạn chế khó quảng bá được sản phẩm rộng rãi nên người tiêu dùng chưa biết đến. Việc sản xuất hàng hoá của các làng nghề đa phần vẫn manh mún, chưa có quy hoạch, chưa có mặt hàng chủ đạo. Thêm vào đó, nhiều làng nghề chưa có sự quản lý, điều tiết chặt chẽ trong việc sản xuất, tìm thị trường tiêu thụ và quy định giá cho sản phẩm…
Một trong những hướng đi phù hợp nhất đó chính là gắn phát triển làng nghề với tham quan du lịch để quảng bá giới thiệu sản phẩm. Hiện nay, tiềm năng du lịch làng nghề trên địa bàn tỉnh rất lớn đó là làng nghề gắn với di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và hệ thống danh lam thắng cảnh đa dạng khác, thế nhưng các địa phương chưa có sự đầu tư tận dụng và khai thác triệt để. Nhiều làng nghề có nét đặc sắc riêng biệt mà ở đó vùng đất hội tụ cả sự phong phú của thiên nhiên, cả bề dày văn hoá trầm tích như Quảng Ninh, mới có nhưng chưa được gắn vào “tour”. Ví như nghề đánh bắt hải sản hiện được xem là lâu đời nhất, trong đó có những làng chài tập trung đông đúc dân cư sinh sống. Ba Hang, Vông Viêng, Vạ Giá, Cửa Vạn là những làng chài mà ngay tên gọi của nó đã khiến du khách cảm thấy mới lạ muốn khám phá. Nghề chã, nghề chài rồi nghề đánh bắt lưới đèn, câu mực trên Vịnh đều rất độc đáo trong mắt người nơi khác đến. Hoặc như nghề nuôi trai cấy ngọc, một nghề tuy mới có gần 40 năm tuổi tại Quảng Ninh, song hứa hẹn là điểm đến hấp dẫn. Tại TP Hạ Long và TX Cẩm Phả lưu truyền đã hơn 50 năm nay nghề điêu khắc trên chất liệu đặc biệt: than đá.
Mặc dù lợi thế này cũng đã được các làng nghề gốm sứ vốn có tiếng gần 200 năm qua của Đông Triều khai thác nhưng mới chỉ dừng lại ở việc xới xáo chút ít. Ông Đoàn Văn Thọ, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công cho biết: “Việc phát triển làng nghề gắn với tiềm năng du lịch địa phương sẽ là điều kiện tốt cho các làng nghề khu vực nông thôn phát triển mạnh mẽ và sẽ là cơ hội giải quyết nhiều lao động nhàn rỗi khu vực nông thôn, góp phần nâng cao đời sống cho người nông dân, xây dựng nông thôn mới sẽ thuận tiện và nhanh chóng hơn rất nhiều. Tuy nhiên, điều cần thiết hiện nay đó là đẩy nhanh tiến độ xây dựng các làng nghề dựa trên các tiêu chí cụ thể. Bởi chỉ có xây dựng làng nghề mới có thể giúp người dân địa phương có sự quản lý, điều tiết trong việc sản xuất hàng hoá, bình ổn giá cả sản phẩm, tìm được thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó là việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm. Xây dựng được thương hiệu thì sản phẩm sẽ được giá, sẽ cạnh tranh được với các sản phẩm của các địa phương khác”.
Như vậy, để các làng nghề khu vực nông thôn trên địa bàn tỉnh phát triển và có thể giúp người dân làm giàu thì bên cạnh sự hỗ trợ của Nhà nước cấp tỉnh, huyện và xã thì bản thân các làng nghề cũng phải năng động tìm hướng đi cho các sản phẩm của mình.
