Do tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết diễn biến phức tạp, hanh khô kéo dài khiến cho nguy cơ cháy rừng trên địa bàn tỉnh luôn tiềm ẩn mức cao, một số địa phương trên địa bàn Quảng Ninh luôn nằm trong diện cảnh báo có nguy cơ cháy rừng ở cấp IV và V- cấp nguy hiểm về cháy rừng.
Vì vậy, thời gian qua, công tác phòng cháy chữa cháy rừng được các cấp, ngành đặc biệt quan tâm và xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng.
Lực lượng cứu hộ chữa cháy rừng phòng hộ và cảnh quan môi trường, phường Hùng Thắng (TP Hạ Long) năm 2010.
Ảnh: Tạ Quân
Trong những năm gần đây, công tác phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) trên địa bàn Quảng Ninh được các cấp, các ngành, địa phương tổ chức thực hiện quyết liệt và có nhiều chuyển biến tích cực, các vụ cháy rừng đều được phát hiện và cứu chữa kịp thời, hạn chế thiệt hại tài nguyên rừng ở mức thấp nhất do cháy rừng gây ra.
Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, diện tích đất có rừng trên địa bàn tỉnh hiện nay là 301.751 ha, trong đó, diện tích rừng tự nhiên 149.192 ha, rừng trồng là 152.559,8 ha. Xác định tầm quan trọng của công tác PCCCR, ngay khi bước vào mùa hanh khô năm 2010 Ban Chỉ đạo các vấn đề cấp bách trong bảo vệ rừng (BVR) và PCCCR đã tích cực thực hiện tuyên truyền cho nhân dân vùng có rừng bằng nhiều hình thức đồng thời thường xuyên tuần tra canh gác và xây dựng 15 km đường băng cản lửa tại các vùng rừng trọng điểm; tổ chức 26 lớp tập huấn về công tác BVR và PCCCR với 1.200 lượt người tham gia. Cùng với đó, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã phối hợp với huyện Tiên Yên và TP Móng Cái tổ chức diễn tập 2 cuộc PCCCR qua đó đã nâng cao khả năng chỉ đạo, chỉ huy chữa cháy rừng ở cấp cơ sở, ý thức, trách nhiệm về PCCCR cho cán bộ, nhân dân nơi có rừng và nâng cao khả năng phối hợp giữa các lực lượng và việc huy động lực lượng theo phương châm 4 tại chỗ (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ).
Trên thực tế phần lớn các chủ rừng khi xây dựng phương án PCCCR chưa đúng nội dung, bố cục, chưa có ý kiến chấp thuận của cơ quan chức năng theo quy định của Luật PCCC; một số công ty chưa xây dựng hệ thống biển báo cấm lửa, nội quy quy định, chưa lập hồ sơ theo dõi công tác PCCCR, chưa tổ chức tập huấn PCCCR theo quy định; một số dự án, chủ rừng có sử dụng ngân sách Nhà nước và vốn nước ngoài đầu tư trồng rừng thông, việc xây dựng phương án và thực hiện các biện pháp PCCCR chưa đảm bảo theo quy định. Để chủ động trong công tác PCCCR, bảo vệ rừng Chi cục Kiểm lâm đã tổ chức thực hiện kiểm tra công tác PCCCR mùa hanh khô đối với các chủ rừng, các ban chỉ đạo PCCCR cấp huyện. Đồng thời chỉ đạo Hạt Kiểm lâm các địa phương xây dựng lịch trực BVR và PCCCR, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cá nhân; củng cố các tổ xung kích chữa cháy rừng ở cơ sở; xây dựng phương án PCCCR, huấn luyện nghiệp vụ chữa cháy rừng và trang bị phương tiện, dụng cụ PCCCR cho các lực lượng chuyên trách. Qua đó hiệu quả về PCCCR tiếp tục được nâng lên, hạn chế cháy rừng; ý thức trách nhiệm và năng lực PCCCR của các lực lượng liên quan đã có chuyển biến tích cực. Đặc biệt, từ năm 2009 với việc áp dụng phần mềm cảnh báo cháy rừng, công tác dự tính, cảnh báo cháy rừng được thực hiện có hiệu quả hơn. Những thông tin cảnh báo kịp thời, có độ chính xác cao nên hiệu quả công tác PCCCR được nâng cao. Tuy nhiên, dù đã chủ động nhưng công tác này còn gặp không ít khó khăn do những yếu tố khách quan như, thời tiết hanh khô kéo dài, bất thường, một số đối tượng có hành vi thiếu ý thức khi sử dụng lửa đã vô ý làm cháy rừng. Trong năm 2010 đã xảy ra 2 vụ cháy rừng với 20,3 ha rừng trồng thông mã vĩ (trong đó rừng sản xuất ở Móng Cái là 5,1ha; rừng phòng hộ môi trường ở Hạ Long, 15,2 ha) như vậy so với cùng kỳ năm trước, diện tích cháy rừng giảm 82%, số vụ giảm 92%. Điển hình một số đơn vị thực hiện tốt công tác PCCCR như các Hạt Kiểm lâm: Uông Bí, Hoành Bồ, Tiên Yên, Hải Hà. Mặc dù đã đạt được kết quả đáng mừng nhưng từ đầu năm 2011 đến nay trên địa bàn tỉnh xảy ra một vụ cháy rừng tại tiểu khu 91b xã Quảng La (Hoành Bồ) sau đó đám cháy lan sang khoảnh 12 thuộc tiểu khu 48b xã Minh Thành (Yên Hưng). Ngay sau khi vụ cháy xảy ra Sở Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Kiểm lâm; đội kiểm lâm cơ động PCCCR cùng chính quyền địa phương đã huy động lực lượng chữa cháy kịp thời. Theo số liệu báo cáo của Ban Chỉ đạo các vấn đề cấp bách trong bảo vệ rừng và PCCCR huyện Yên Hưng và Hoành Bồ, diện tích bị cháy khoảng 13 ha rừng sản xuất và rừng phòng hộ.
Như vậy, để chủ động BVR và PCCCR, các chủ rừng cũng như Ban Chỉ đạo PCCCR các địa phương cần chủ động rà soát lại công tác PCCCR tại địa phương, đơn vị; chuẩn bị chu đáo, sẵn sàng về nguồn nước để đảm bảo ứng cứu khi có sự cố; xây dựng, kiểm tra băng cản lửa, trang thiết bị... để có phương án bổ sung kịp thời. Song song với các giải pháp trên, cần nghiên cứu nhiều giải pháp, biện pháp thích ứng phù hợp với từng điều kiện lập địa của từng vùng và phải có quy hoạch xây dựng các công trình PCCCR hàng năm.
