Năm 2005 và 2006, Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long được giao quản lý và xử lý rác thải tại hai bãi rác Hà Khẩu và Đèo Sen. Đây là điểm tập kết khối lượng rác thải lớn của Hạ Long. Cụ thể, ở bãi rác Hà Khẩu 1 ngày tiếp nhận khoảng 60 tấn/ngày. Bãi rác Đèo Sen một ngày phải tiếp nhận đến 200 tấn/ngày. Với số lượng rác khổng lồ như vậy cộng thêm việc quản lý lỏng lẻo của doanh nghiệp, chỉ sau 3 năm, 2 bãi rác này đã gây ra ô nhiễm, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống nhân dân trong khu vực, đến môi trường, cảnh quan xung quanh.
Tháng 8-2009, Phòng Cảnh sát Môi trường (Công an tỉnh) đã phối hợp với Trung tâm Quan trắc và phân tích môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường) kiểm tra công tác bảo vệ môi trường đối với hoạt động xử lý rác thải, nước thải tại 2 bãi rác trên. Các đơn vị này đã trực tiếp lấy mẫu phân tích nước thải, không khí ở bãi rác Hà Khẩu và Đèo Sen. Theo kết quả kiểm tra thực tế của Phòng Cảnh sát Môi trường tại bãi rác Hà Khẩu và Đèo Sen cho thấy: Công ty đã xây dựng tại mỗi bãi rác 8 hồ lắng để xử lý nước thải nhưng không dùng phương pháp hoá học, sinh học theo quy định để xử lý nước thải. Chưa thực hiện theo đúng quy trình trong sổ tay hướng dẫn vận hành và duy tu bảo dưỡng bãi rác. Không phân loại rác thải trước khi chôn lấp; không dùng đất chôn lấp rác thải cuối ngày. Nhiều điểm đã dừng đổ rác nhưng chưa chôn lấp.
Việc sử dụng chế phẩm vi sinh, vôi bột, thuốc diệt ruồi không đủ liều lượng (ít hơn so với quy định). Trung tâm Quan trắc môi trường cũng đã tiến hành lấy mẫu nước thải, nước mặt và môi trường không khí tại 2 bãi rác trên. Kết quả quan trắc và phân tích cho thấy một số thông số đã vượt quá quy chuẩn cho phép. Tại bãi rác Hà Khẩu hàm lượng Amoni gấp 25,2 lần; Colifrom gấp 3,66 lần; bãi rác Đèo Sen hàm lượng Amoni gấp 3,92 lần. Với mức độ gây ô nhiễm như vậy, Đoàn kiểm tra đã lập biên bản xử phạt hành chính đối với Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long. Theo đó, Công ty bị yêu cầu phải nhanh chóng xử lý bãi rác thải theo đúng quy định, đảm bảo môi trường cảnh quan xung quanh cho nhân dân trong khu vực. San gạt và lấp rác thải tại bãi rác Đèo Sen.
Ngay sau khi có quyết định xử lý của Phòng Cảnh sát môi trường, Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long đã khẩn trương tập trung nhân lực khắc phục tình trạng trên ở hai bãi rác. Vừa qua, chúng tôi đã đến tận 2 bãi rác mục sở thị việc khắc phục hậu quả này. Qua cảm nhận trên thực tế cho thấy việc khắc phục đã được thực hiện khá nghiêm túc. Toàn bộ rác thải vận chuyển về được san gạt, rắc vôi bột, phun thuốc và phủ đất đảm bảo đúng quy trình. Đến nay, tại bãi rác Hà Khẩu về cơ bản đã khắc phục xong. Chất lượng không khí và tiếng ồn tại bãi rác này vẫn đạt chuẩn cho phép. Riêng đối với bãi rác Đèo Sen, do khối lượng rác thải hàng ngày quá lớn trong khi máy móc thiết bị phục vụ việc san gạt xử lý rác thải chưa đạt đủ công suất nên việc khắc phục mới đạt khoảng 40-50%. Hiện Công ty vẫn đang tiến hành rắc vôi bột, phun thuốc, lấp đất tạo mặt bằng.
Đồng chí Nguyễn Đức Thịnh, Giám đốc Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long cho biết: Trước đây mỗi bãi rác được dự án thoát nước môi trường đô TP Hạ Long - TX Cẩm Phả trang bị một máy gạt chuyên dụng để san gạt và đầm rác. Nhưng hiện nay máy gạt tại bãi rác Đèo Sen bị hỏng đã ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình xử lý rác thải tại đây. Do đây là máy nhập nguyên chiếc từ nước ngoài nên việc sửa chữa gặp nhiều khó khăn, phải phụ thuộc vào các chuyên gia nước ngoài. Ngay sau khi có sự kiểm tra, nhắc nhở của các cơ quan chức năng, chúng tôi đã nghiêm túc kiểm điểm và tiến hành khắc phục hậu quả.
Tìm hiểu, chúng tôi được biết, để thay thế cho thiết bị chưa sửa chữa xong, Công ty đã thuê thêm các máy gạt cỡ nhỏ để xử lý rác tại 2 bãi rác trên. Ngoài ra, tại các hồ chứa Công ty cũng đã có biện pháp xử lý đảm bảo quy chuẩn cho phép. Tuy nhiên, do chưa có máy san gạt chuyên dụng nên khối lượng công việc diễn ra chưa thể nhanh như mong muốn được. Đặc biệt là tại bãi rác Đèo Sen, do khối lượng rác quá lớn nên công việc diễn ra chưa đạt yêu cầu (mới được khoảng trên dưới 50%). Đồng chí Nguyễn Đức Thịnh cũng cho biết thêm, dự kiến, từ nay đến cuối năm 2009, việc khắc phục, xử lý rác thải tại hai bãi rác trên về cơ bản sẽ được kiểm soát. Ngoài những khó khăn về máy móc thiết bị thì hiện nay Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long cũng đang gặp phải khó khăn trong vấn đề trả lương cho công nhân môi trường. Theo đơn giá xử lý rác thải được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt tại Quyết định số 1126/QĐ-UBND (ngày 26-4-2006) mỗi công nhân làm nhiệm vụ này được chi trả 350.000 đồng/người/tháng. Tuy nhiên, với biến động lớn về giá cả như trong những năm vừa qua, đặc biệt là việc tăng lương theo quy định của Nhà nước thì Công ty không thể để cho người lao động có mức thu nhập quá thấp như vậy. Do đó, mỗi tháng, Công ty đã phải bù thêm cho mỗi công nhân xử lý rác thải 300.000 đồng/người/tháng. Điều này cũng khiến cho doanh nghiệp gặp không ít khó khăn. Hiện Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long cũng đã có văn bản đề nghị UBND TP Hạ Long xem xét, nâng đơn giá để giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp.
Từ những sự việc cụ thể trên của Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long cho thấy sự lỏng lẻo trong công tác quản lý của chính doanh nghiệp cũng như các cơ quan liên quan. Nếu Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long sớm nhìn nhận và khắc phục những hậu quả từ 2 bãi rác, chắc chắn sẽ không có tình trạng ô nhiễm kéo dài, ảnh hưởng đến môi trường và cuộc sống của người dân. Và nếu cơ quan chức năng sâu sát hơn, phát hiện sớm, có sự giám sát chặt chẽ, thường xuyên với doanh nghiệp, sẽ không có những điều đáng tiếc xảy ra. Điều cần nói hơn cả, chính là việc đầu tư cho các đơn vị công ích như Công ty Môi trường đô thị TP Hạ Long - bởi đây là những đơn vị đặc thù.
