Cần tăng màu xanh cho bức tranh tổng thể

Trong những năm qua, hoạt động khai thác than trên địa bàn tỉnh đã góp phần đảm bảo an ninh năng lượng cho đất nước. Có thể khẳng định, sự phát triển của Quảng Ninh được gắn liền với bước đi lên lớn mạnh của ngành Than. Cùng với việc đóng góp cho ngân sách của nhà nước, ngành Than đã tham gia giải quyết nhiều vấn đề xã hội mà biểu hiện rõ nhất là hàng vạn lao động có việc làm ổn định, thu nhập đảm bảo.

Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố tích cực, hoạt động khai thác than cũng gây ra những tác động xấu đối với môi trường một số nơi trên địa bàn Quảng Ninh. Cụ thể là nguồn lợi từ các sông suối và rừng bị giảm sút; diện tích rừng bị thu hẹp. Môi trường sống bị ảnh hưởng bởi nồng độ bụi cao; môi trường sinh thái bị mất cân bằng, cảnh quan bị biến đổi nhiều. Chính vì vậy, công tác hoàn nguyên, phục hồi môi trường tại các điểm đã ngừng khai thác, nhất là những điểm khai thác than trái phép luôn là vấn đề được ưu tiên, quan tâm số một không chỉ của ngành Than và chính quyền địa phương mà ngay chính những người dân luôn trông chờ những biện pháp thực thi hiệu quả.

Nỗ lực của TKV

Để xử lý các bãi thải cao, TKV đã thực hiện cắt tầng, hạ thấp độ cao, xây dựng hệ thống thu gom nước và trồng cây, phủ thảm thực vật. Hai bãi thải cao mà TKV tiến hành cải tạo từ cuối năm 2007 là bãi thải Chính Bắc (Công ty CP Than Núi Béo) và bãi thải Nam Lộ Phong (Công ty CP Than Hà Tu) ở TP Hạ Long. Bãi thải Chính Bắc đã được hạ độ cao từ +271m xuống +216m, được san cắt thành các tầng có chiều cao khoảng 30-50m, đồng thời trồng cỏ vetiver để giữ ổn định sườn bãi thải và trồng cây trên mặt tầng. Tại vùng Đông Triều - Mạo Khê, bãi thải lộ vỉa 46 - Công ty Than Hồng Thái cũng đã được cải tạo với việc xây dựng các đập chắn chân bãi thải và trồng cỏ vetiver trên toàn bộ sườn bãi thải. Tại vùng Cẩm Phả,  TKV đã phê duyệt phương hướng kỹ thuật cho dự án cải tạo tổng thể cảnh quan môi trường khu Khe Sim - Lộ Trí - Mông Gioăng. Dự án này theo kế hoạch sẽ kết thúc vào năm 2014. Theo đó, tất cả những bãi thải cao đều sẽ được hạ thấp và cải tạo. Đồng thời, TKV sẽ thực hiện đổ thải theo qui trình bãi thải phân tầng như ở các nước công nghiệp phát triển đã áp dụng đối với các dự án mỏ mới.

Bên cạnh việc thực hiện công tác hoàn thổ, phục hồi môi trường tại các điểm khai thác than lộ vỉa đã kết thúc thì ở những khu vực khai thác than trái phép cũng được TKV quan tâm đầu tư. Trong năm 2008, TKV đã phê duyệt kế hoạch hoàn thổ, phục hồi môi trường 31 lộ vỉa than khai thác trái phép với tổng kinh phí 22 tỷ đồng; trong đó, có 22 điểm lộ vỉa nằm trong vườn nhà dân. Theo đó, việc trồng cây, phục hồi môi trường đang được tiến hành, hiện tại tổng khối lượng hoàn thổ đã thực hiện được 2,3 triệu m3. Cụ thể khu Tân Yên thuộc xã Hồng Thái Đông ở Đông Triều (thuộc ranh giới mỏ của Công ty Than Uông Bí) đã ngừng khai thác, hiện tại đơn vị đã trồng 3,89 ha cây keo phục hồi môi trường. Bên cạnh đó, khu Hồng Thái đã hoàn thiện việc san lấp lòng moong tại khu vực lộ vỉa 27, 29 và 31 với khối lượng đất đá san gạt trên 70m3; đồng thời trồng trên 1ha keo ở các moong lộ vỉa 27 và 31. Riêng lộ vỉa 29 sau khi hoàn thổ xong thì xảy ra hiện tượng tái diễn đào bới trái phép phần đất đã hoàn thổ. Vì vậy, hiện nay Công ty Than Uông Bí đang cho tiến hành trồng cây. Khu lộ vỉa 46 sau khi kết thúc khai thác đã được Công ty tiến hành lấp lại lòng moong, san gạt hoàn thổ tạo mặt bằng và trồng 1,7 ha keo. Khu vực Đông Triều, Công ty Than Mạo Khê đã san lấp hoàn thổ trên 2 triệu m3. Đơn vị này cũng đang tiến hành trồng cây phủ xanh tại khu Yên Sơn, xã Yên Thọ; vỉa 9b và 9a cánh Nam khu Vĩnh Phú thị trấn Mạo Khê; lộ vỉa 6 cánh Nam; lộ vỉa 3 cánh Bắc xã Hồng Thái Đông. Riêng các khu vực đã trồng cây hiện nay đang được trồng dặm thay thế những cây bị chết.

Quy hoạch bảo vệ môi trường vẫn là “sân trắng”

Cũng theo số liệu của TKV, năm 2008, tổng diện tích rừng trồng phủ xanh đất trống, bãi thải được khoảng 900 ha. Tuy nhiên, xét trên bình diện thực tế con