Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của chương trình xây dựng nông thôn mới đó là tạo bước chuyển biến căn bản trong sản xuất, xây dựng nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, tiền đề căn bản của nông thôn mới.
Vì vậy với nguồn lực đầu tư đã được xác định rõ ràng từ chương trình xây dựng nông thôn mới để hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp, Quảng Ninh quyết tâm đẩy lĩnh vực này tiến nhanh hơn trong quá trình công nghiệp hoá.
Sử dụng máy gặt đập liên hợp trong sản xuất nông nghiệp tại xã Nguyễn Huệ (Đông Triều).
Nhìn lại kết quả sản xuất trên lĩnh vực nông nghiệp của tỉnh những năm qua thấy rằng dù rất khó khăn về thời tiết, dịch bệnh, ảnh hưởng của biến động nền kinh tế nhưng vẫn giữ được đà tăng trưởng ổn định với mức tăng bình quân 5,4%/năm, chỉ tính riêng trong 3 năm (2008- 2010) tổng giá trị sản xuất nông - lâm nghiệp, thuỷ sản của tỉnh đạt trên 7.800 tỷ đồng. Trên từng lĩnh vực cụ thể như trồng trọt đã thực hiện có kết quả chương trình chuyển dịch cơ cấu mùa vụ, chuyển đổi cơ cấu giống, cây trồng, vật nuôi, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Vì vậy, mặc dù diện tích có giảm nhưng tổng sản lượng lương thực cây có hạt luôn ổn định ở mức 228-234.000 tấn/năm, năng suất lúa bình quân đạt 44,7 tạ/ha. Đến nay giá trị sản phẩm trồng trọt, nuôi trồng thuỷ sản trên 1 đơn vị diện tích đạt trên 47 triệu đồng/ha. Đã hình thành nên một số vùng chuyên canh cây ăn quả vải chín sớm ở xã Bình Khê (Đông Triều), Phương Nam (Uông Bí), na dai, củ đậu ở xã Việt Dân, An Sinh (Đông Triều), vùng trồng chè tập trung ở Hải Hà, Đầm Hà. Các địa phương đã xây dựng thành công mô hình trồng rau, hoa theo hướng công nghệ cao giá trị thu nhập bình quân đạt từ 500-800 triệu đồng/ha. Chăn nuôi đã phát triển theo quy mô trang trại, gia trại mang tính sản xuất hàng hoá, toàn tỉnh đang có 18 cơ sở nuôi gia cầm tập trung có quy mô từ 1-2 vạn con, 2 trang trại nuôi lợn công nghiệp và hàng trăm trang trại chăn nuôi lợn thịt, bò và động vật hoang dã. Thế mạnh về nghề trồng rừng và nuôi trồng thuỷ sản đã và đang được phát huy tích cực, có đóng góp đáng kể trong sự tăng trưởng của ngành Nông nghiệp và Quảng Ninh là một trong những điển hình của cả nước trên 2 lĩnh vực sản xuất này. Để tiếp tục tạo bước đột phá đổi mới toàn diện, mạnh mẽ và đồng bộ, huy động mọi nguồn lực đẩy mạnh phát triển nông nghiệp nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tỉnh đã dành kinh phí hỗ trợ đầu tư đáng kể cho chương trình phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn, với nội dung đầu tư là: Hỗ trợ phát triển trồng trọt (cây chè, rau, hoa); phát triển chăn nuôi (bò thịt, bò sữa, gia cầm); trồng cây lâm nghiệp; xây dựng vùng nguyên liệu, hạ tầng thuỷ sản ở Đông Triều, Yên Hưng… Trong 7 năm (2004-2010) ngân sách tỉnh đã dành gần 65 tỷ đồng để đầu tư cho nông nghiệp, lâm nghiệp, hạ tầng thuỷ sản.
Tuy đạt được kết quả khá tích cực nhưng so với các ngành, các lĩnh vực khác, giá trị hàng hoá nông nghiệp tăng trưởng còn thấp, trong cơ cấu sản xuất thì ngành trồng trọt vẫn chiếm tỷ trọng lớn (khoảng 50%) so với ngành chăn nuôi. Quy mô sản xuất nhỏ, manh mún, nông dân chưa được tổ chức trong các hợp tác xã, hiệp hội, ngành hàng, nên chất lượng nhiều loại nông sản còn thấp, nhất là rau quả, sản phẩm chăn nuôi. Phần lớn nông sản chế biến ở dạng sơ chế, mẫu mã bao bì chưa phù hợp, chưa có thương hiệu, giá trị gia tăng thấp. Trong sản xuất thâm canh do nhận thức và chưa được hướng dẫn thông tin đầy đủ, nên bà con nông dân sử dụng nhiều loại phân bón, hoá chất, thuốc bảo vệ, chất kích thích sinh trưởng và tạo ra nhiều chất thải ở các vùng chăn nuôi tập trung, các vùng chuyên canh cây trồng, làm ô nhiễm môi trường, tạo ra dư lượng các chất độc hại trong nông sản, thực phẩm. Tỷ lệ cơ giới hoá trong sản xuất nông nghiệp hiệu quả thấp.
Trong nguồn lực đầu tư cho xây dựng nông thôn mới, Quảng Ninh đã xác định rất rõ từng mục tiêu đầu tư cụ thể hỗ trợ cho phát triển sản xuất nông nghiệp hướng đến một nền nông nghiệp phát triển toàn diện, hiện đại khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ với các công nghệ sản xuất mới như công nghệ sinh học, giống, cơ giới hoá, thuỷ lợi hoá, quan hệ sản xuất tiên tiến hiện đại. Tuy nhiên, khi triển khai thực hiện do chưa thấu hiểu mục đích đầu tư của chương trình nên các địa phương vẫn chưa thực sự quan tâm làm thế nào đẩy mạnh phát triển sản xuất để tạo bước chuyển biến cơ bản cho lĩnh vực này trong giai đoạn mới. Vì vậy trong các giải pháp đề xuất đầu tư vẫn còn nặng về đầu tư hạ tầng chứ chưa tính toán kỹ lưỡng đến đầu tư cho các mô hình phát triển sản xuất cụ thể, cho hệ thống khuyến nông - lâm - ngư nghiệp ở địa phương làm hạt nhân nòng cốt đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, xây dựng các mô hình điểm cho nông dân học tập và làm theo.
Đồng chí Trương Công Ngàn, Trưởng Ban Xây dựng Nông thôn mới cho biết: Qua kiểm tra của chúng tôi về đề án xây dựng nông thôn mới của nhiều xã thấy rằng giải pháp phát triển sản xuất của các địa phương vẫn còn rất chung chung, chưa có sự đầu tư nghiên cứu đánh giá kỹ hiện trạng, tiềm năng, điều kiện tự nhiên, xã hội, phong tục tập quán canh tác, nhu cầu phát triển trong tương lai để có bước đi thực sự khoa học và phù hợp với đặc thù sản xuất của địa phương mình. Trước đây tỉnh đã có đầu tư rất lớn cho nông nghiệp rồi, nay lại có hẳn một chương trình riêng cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn với sự đầu tư bài bản, khoa học, có xác định mục tiêu đầu tư rất cụ thể, vì vậy các địa phương cần biết tranh thủ nguồn lực, tập trung đầu tư cho phát triển sản xuất và phải coi đây là nhiệm vụ quan trọng nhất của xây dựng nông thôn mới.
