Cần xiết chặt công tác quản lý và cấp phép lao động là người nước ngoài

Theo số liệu thống kê của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, hiện trên địa bàn tỉnh có 92 doanh nghiệp đang sử dụng 3.394 lao động là người nước ngoài, trong đó 43 doanh nghiệp vốn đầu tư trong nước (sử dụng 198 lao động), 46 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (sử dụng 999 lao động) và 3 nhà thầu nước ngoài (sử dụng 2.797 lao động).

Số lao động này chủ yếu đến từ Trung Quốc (3.596 người), chiếm trên 90%; số còn lại mang quốc tịch: Hàn Quốc, Nhật, Nga, Mỹ, Indonesia… Trong tổng số 3.394 lao động là người nước ngoài đang làm việc tại tỉnh ta thì chỉ có 902 người được cấp phép lao động, trong đó lao động là chuyên gia chiếm tỷ lệ 0,33%, trình độ đại học 7,1%; cao đẳng, trung cấp 1,33%, còn lại là công nhân kỹ thuật.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lao động người nước ngoài trên địa bàn tỉnh ngày một gia tăng nhưng trình độ lao động và tỷ lệ cấp phép lao động lại đạt thấp, trước tiên phải kể đến những lỗ hổng ở các quy định pháp luật liên quan đến việc đấu thầu, mời thầu quốc tế. Sự thiếu cụ thể trong các quy định này đã tạo ra những “kẽ hở” cho các nhà thầu và họ tự ý đem theo lao động, thiết bị, máy móc tham gia vào các dự án họ đảm nhiệm. Một lý do khác, đó là nhiều doanh nghiệp sử dụng lao động người nước ngoài nhưng chưa thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng lao động là người nước ngoài. Thể hiện ở việc báo cáo không kịp thời và không đầy đủ với các cơ quan chức năng về số lao động là người nước ngoài đang sử dụng. Việc tuyển dụng lao động là người nước ngoài không đúng tiêu chuẩn và không có đủ hồ sơ cá nhân theo quy định, nhất là các lao động Trung Quốc. Số lao động không có bằng, chứng chỉ nghề hoặc xác nhận về kinh nghiệm để hoàn thiện thủ tục cấp phép lao động theo quy định chiếm tỷ lệ cao... Điển hình như Tập đoàn Điện khí Thượng Hải và Công ty TNHH Harbin - Trung Quốc là 2 đơn vị tổng thầu xây dựng 2 Nhà máy: Nhiệt điện Cẩm Phả, Nhiệt điện Quảng Ninh. Sau khi trúng thầu mỗi đơn vị đã đưa trên 1 nghìn lao động sang làm việc, trong đó chủ yếu là lao động phổ thông và chỉ có một số ít được cấp phép lao động. Theo ông Vũ Thanh Hải, đại diện Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh, thì hầu hết công nhân người Trung Quốc sang Việt Nam lao động đều qua con đường du lịch, không phép và hầu hết không có giấy tờ gì, cứ tự sang, tự về. Ông cho rằng đây là vấn đề lớn cần sớm được quan tâm giải quyết.

Theo quy định của chính sách pháp luật hiện hành, chỉ những lao động là người nước ngoài có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất kinh doanh, điều hành, quản lý mà lao động Việt Nam chưa đáp ứng được mới được vào làm việc tại Việt Nam, thế nhưng trên thực tế việc tuân thủ các quy định này còn nhiều bất cập. Thực trạng này đang tác động mạnh mẽ đến tình hình lao động, việc làm của tỉnh, gây khó khăn đến tạo việc làm mới, ảnh hưởng đến nhân lực lao động trực tiếp tại các công trình xây dựng và việc làm của một số ngành dịch vụ ăn theo.

Khắc phục tình trạng này, Chính phủ đã giao cho Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan, rà soát, đề xuất việc sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành về lao động nước ngoài tại Việt Nam (Nghị định 34/2008/NĐ-CP) nhằm hạn chế tình trạng người nước ngoài làm việc tại Việt Nam mà không có giấy phép lao động hoặc cố tình vi phạm pháp luật về quản lý lao động. Ngoài ra, bổ sung các quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực lao động (Nghị định 113/2004/NĐ-CP), nhằm hạn chế việc lao động nước ngoài lợi dụng kẽ hở pháp luật sống bất hợp pháp tại Việt Nam. Tuy nhiên, tại tỉnh ta, các cơ quan chức năng dường như còn thờ ơ, chưa tích cực vào cuộc?

Thiết nghĩ, các cơ quan chức năng của tỉnh lúc này cần phối hợp chặt chẽ trong công tác theo dõi, quản lý doanh nghiệp, quản lý đối tượng lao động là người nước ngoài. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật về tuyển dụng, sử dụng lao động là người nước ngoài, kịp thời nắm bắt và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc sử dụng lao động là người nước ngoài; xử lý nghiêm đối với những hành vi vi phạm pháp luật lao động về tuyển dụng, sử dụng lao động nước ngoài. Đối với các doanh nghiệp, đơn vị có sử dụng lao động nên sử dụng tối đa lực lượng lao động người Việt Nam, phát huy hết các tiềm năng lao động mà lao động trong nước có khả năng đáp ứng. Trường hợp có sử dụng lao động là người nước ngoài thì phải chủ động nghiên cứu và thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật Việt Nam.