Hiệp hội Phân bón Việt Nam (FVA) cho biết, từ năm 2007 đến tháng 8-2008, cơ quan chức năng đã phát hiện 200 vụ vi phạm, tạm giữ hơn hai nghìn tấn phân bón của 61 đơn vị sản xuất phân bón giả, nhái nhãn mác.
Tại tỉnh Ðồng Tháp, khi lấy 14 mẫu phân bón kiểm tra thì có 11 mẫu không đạt chất lượng như công bố. Tại tỉnh Lâm Ðồng khi kiểm tra 250 mẫu của 54 công ty sản xuất phân bón, có 92/250 mẫu không đạt chất lượng. Tại tỉnh Vĩnh Long, khi lấy bảy mẫu đưa đi giám định thì cả bảy mẫu đều có chất lượng kém...
Theo FVA, nếu nông dân mua phải những lô hàng này không chỉ mất tiền, ảnh hưởng trực tiếp đến cây trồng, sức khỏe con người, vật nuôi mà còn ảnh hưởng đến cả vụ sau (đất màu mỡ thành bạc màu, hủy diệt vi sinh vật có lợi)...
Ở xã Trà Ôn, huyện Trà Ôn (Trà Vinh), nhiều gia đình mua NPK 16-16-8-13S bón cho lúa được 22 ngày tuổi, lúa cứ còi cọc, lụi dần...
Ở xã Gia Hiệp, huyện Di Linh (Lâm Ðồng) nhiều người mua phân NPK 16-16-13S của Công ty cổ phần quốc tế Ðộng Trung với giá hơn 7,3 triệu đồng/tấn, có loại hơn 10 triệu đồng/tấn bón cho cà-phê, mà cà-phê không nảy mầm, không cho búp, lá úa vàng, khô và trái rụng hơn 50%.
Tổng công ty Hóa chất Việt Nam rất bức xúc khi đề cập đến tình trạng này: Một người bị bắt quả tang móc túi thì bị xử tù, còn doanh nghiệp làm ăn gian dối, móc túi người tiêu dùng hàng tỷ đồng thì chỉ bị phạt hành chính tối đa 20 triệu đồng, số tiền này quá nhỏ so với lợi nhuận thu được, lại không bị truy cứu trách nhiệm hình sự và cũng không bị thu hồi giấy phép kinh doanh. Ðây chính là kẽ hở để những doanh nghiệp này tiếp tục vi phạm vì họ sẵn sàng nộp phạt để làm ăn bất chính.
Theo các chuyên gia, những hành vi gian dối này ở nhiều nước trên thế giới bị xử phạt rất nặng, thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ðể chống nạn phân bón giả, kém chất lượng, trước mắt, trong vụ Ðông Xuân 2008-2009 này, các bộ: Công thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công an và các ngành, các cấp từ Trung ương đến địa phương đã thống nhất phối hợp mở chiến dịch kiểm tra đồng loạt, liên tục chất lượng sản phẩm, nhãn mác, danh mục phân bón được phép lưu hành trong phạm vi cả nước, từ ngoài thị trường đến cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, FVA cũng đề nghị đưa mặt hàng phân bón nói chung và phân u-rê nói riêng thành mặt hàng sản xuất có điều kiện, đồng thời chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tăng cường việc quản lý sản xuất, kinh doanh phân bón.
Tại cuộc họp tìm các giải pháp, cơ chế xử lý tình trạng gian lận kinh doanh ba mặt hàng xăng dầu, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật chiều 16-9 tại Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã chỉ đạo Bộ Công thương rà soát quy hoạch ngành sản xuất phân bón, quy định điều kiện, tiêu chí sản xuất đối với cơ sở sản xuất, tránh tình trạng sản xuất tràn lan như hiện nay. Nghiên cứu việc cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh đối với mặt hàng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thiết lập hệ thống phân phối đến cấp huyện, xã, mở rộng các kênh bán hàng trực tiếp để người dân có điều kiện tiếp cận với các sản phẩm bảo đảm chất lượng, giá cả hợp lý, giảm tối đa khâu trung gian.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Công thương phối hợp với các bộ, ban, ngành có quy định hướng dẫn mức độ giảm chất lượng để phân biệt các sản phẩm giả với sản phẩm kém chất lượng để áp dụng biện pháp xử lý thích hợp.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tăng cường các chương trình hướng dẫn nông dân sử dụng, kiểm tra chủng loại và chất lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tại các trạm khuyến nông. Bộ Công thương công khai danh tính các cơ sở, cá nhân vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng để người dân biết, phối hợp với các cơ quan chức năng giám sát, xử lý, ngăn chặn kịp thời.
