Bên lề cuộc đối thoại với các nhà tài trợ về phòng chống tham nhũng, Tổng thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền cho biết:
- Chính phủ VN đặc biệt quan tâm tới xây dựng hệ thống thể chế để thực hiện việc chống tham nhũng, nhất là phòng ngừa tham nhũng. Sau khi có Luật phòng chống tham nhũng, đến nay Chính phủ đã có tám nghị định hướng dẫn thi hành, chỉ còn hai văn bản là nghị định về chuyển đổi vị trí công tác và đề án kiểm soát thu nhập dự kiến ban hành trong tháng mười hai này.
Mảng thứ hai là điều tra làm rõ, đưa ra xét xử những vụ việc liên quan tới tham nhũng. Cả nước đang có trên 400 vụ việc được các địa phương phản ảnh, đưa vào diện phải xem xét, giải quyết. Riêng tám vụ án trọng điểm ở trung ương, Chính phủ đã chỉ đạo các cấp, các ngành giải quyết nhanh chóng, hiện đã đưa ra xét xử năm vụ, còn ba vụ dự kiến đưa ra xử từ nay tới hết tháng mười hai.
* Thưa ông, Thanh tra Chính phủ đang được giao xây dựng dự thảo chiến lược phòng chống tham nhũng của VN đến năm 2020…
- Thực hiện nghị quyết của Đảng, Chính phủ đang xây dựng chiến lược phòng chống tham nhũng từ nay đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020. Nói một cách nôm na, chiến lược này thể hiện một chương trình hành động chiến lược tương đối dài hạn, tập trung vào những vấn đề lớn, những vấn đề cơ bản.
Trong đó, công khai, minh bạch là vấn đề cốt lõi nhất, xương sống nhất của chương trình hành động chiến lược sắp tới. Càng công khai, minh bạch, càng kiểm soát được tình hình; nhất là công khai các hoạt động của bộ máy nhà nước, công khai các việc mà công chức nhà nước phải làm; từ đây công khai, minh bạch luôn cả về tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức. Đây có thể nói là một vấn đề lớn, không phải chỉ trước mắt mà đòi hỏi rất kiên trì, lâu dài, bằng nhiều giải pháp.
Thủ tướng vừa góp ý với chúng tôi trong tiến trình này còn một vấn đề quan trọng không kém - đó là phải cải cách chế độ tiền lương. Nói cho cùng, cán bộ, công chức nhà nước cũng phải có nguồn sống tương đối rõ ràng, ổn định để yên tâm làm việc, để tự trọng mà không vướng vấp vào những sai sót, khuyết điểm…
Tất nhiên chúng ta không có tham vọng dùng tiền lương để giải quyết mọi thứ, nhưng tiền lương sẽ là động lực để thôi thúc cán bộ, công chức làm việc nhiều hơn, cống hiến tốt hơn và tự giữ mình một cách tích cực hơn.
* Hiện nay đã xuất hiện một số loại hình tham nhũng mới như rửa tiền qua thị trường chứng khoán, hay những dạng thức tham nhũng tập thể, tham nhũng có tổ chức đang có dấu hiệu gia tăng. Trong chiến lược phòng chống tham nhũng có tính đến giải pháp đối phó với những loại hình tham nhũng này?
- Kinh tế - xã hội phát triển theo chiều hướng như thế nào thì các hành vi tham nhũng cũng sẽ diễn biến theo chiều hướng phát triển đó. Quan trọng là chúng ta nhìn thấy được và tìm cách ngăn ngừa, xử lý nó.
Vừa qua, lĩnh vực cổ phần hóa đem lại hiệu quả rất lớn, từ chỗ nhiều doanh nghiệp nhà nước thua lỗ, sau khi cổ phần hóa làm ăn đã có hiệu quả, tạo thêm thế và lực mới. Tuy nhiên, trên lĩnh vực này đang xuất hiện nhiều vấn đề tiêu cực, trong đó nổi lên việc định giá tài sản nhà nước không đúng để sau đó cổ phần hóa làm lợi cho một số người.
Mặt khác, việc phát hành cổ phiếu một số nơi làm chưa minh bạch, từ đó nảy sinh nhiều vấn đề. Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu chấn chỉnh ngay, khẳng định tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hóa nhưng phải chấn chỉnh về qui trình, tiến trình cổ phần hóa, cũng như đòi hỏi các cơ quan tham gia định giá tài sản phải làm chặt chẽ hơn, công khai hơn, có trách nhiệm hơn…
Về chứng khoán, chúng ta thấy ngay một vấn đề là có nhiều kẽ hở để người ta lợi dụng, đưa lên những cổ phần ảo, chứng khoán ảo, làm lợi cho một số người và gây thiệt hại nặng nề cho nhiều người. Nhà nước nếu không khéo sẽ khó có thể kiểm soát được.
Vì vậy, vừa qua Chính phủ đã chỉ đạo lập ủy ban giám sát. Từ nay trở đi, khi doanh nghiệp lên sàn chứng khoán sẽ được kiểm soát chặt, đảm bảo không còn chuyện ảo… Từ năm 2008, Thanh tra Chính phủ cũng sẽ tổ chức thanh tra ráo riết những việc này.
