Với lượng nước còn trữ ở trong hồ hiện nay là 2,7 triệu m3 thì khả năng cấp nước chỉ còn từ 30-40 ngày nữa. Nếu nắng hạn tiếp tục kéo dài và không có mưa, việc cấp nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt là hết sức khó khăn.
Đứng trên đỉnh đập của hồ Cao Vân, nguồn cung cấp nước sinh hoạt duy nhất cho toàn bộ khu vực phía Đông TP Hạ Long và TX Cẩm Phả, ông Phạm Quốc Ngữ, Tổng Giám đốc Công ty Kinh doanh nước sạch Quảng Ninh lo lắng chỉ tay xuống mép nước đã gần chạm đến mực nước chết nói: Chỉ trong vòng một ngày mà lượng nước trữ trong hồ đã giảm gần 50cm, chiều ngày 25-4 trên cột đo nước ở lòng hồ báo là 27,39m, chiều ngày 26-4 đã tụt xuống mức 26,9m, chỉ còn cách mực nước chết 3,4m. Với lượng nước còn trữ ở trong hồ hiện nay là 2,7 triệu m3 thì khả năng cấp nước chỉ còn từ 30-40 ngày nữa. Nếu nắng hạn tiếp tục kéo dài và không có mưa, việc cấp nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt là hết sức khó khăn.
Nước cạn từng ngày Đúng như lo lắng của ông Tổng Giám đốc Công ty Kinh doanh nước sạch Quảng Ninh, đứng trên đập của hồ Cao Vân quan sát chúng tôi thấy lòng hồ bị thu hẹp dần do mực nước đã giảm đáng kể. Cột đo nước trong lòng hồ nhô cao mỗi ngày, trên thân đập xen giữa những kẽ đá có những đoạn đã thấy lún phún mọc lên những cây me đất dại. Một cán bộ quản lý hồ đi cùng chúng tôi cho biết thêm: Từ tháng 11-2010 đến nay hầu như trên địa bàn tỉnh không có mưa nên hồ không có nguồn nước bổ sung hiện lượng nước trữ ở trong hồ đã ở mức thấp nhất so với 14 năm trở lại đây. Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng thuỷ văn Quảng Ninh, dự báo tổng lượng mưa ở Hoành Bồ và Cẩm Phả từ nay đến hết tháng 5 chỉ khoảng từ 80-100mm (số ngày mưa từ 6-8 ngày), thấp hơn trung bình nhiều năm và thấp hơn nhiều so với cùng kỳ năm 2010. Tình hình này chắc chắn nguồn nước về hồ Cao Vân sẽ còn khó khăn hơn rất nhiều và ảnh hưởng đến việc cấp nước cho Nhà máy nước Diễn Vọng xử lý cung cấp cho sinh hoạt và sản xuất của hàng vạn hộ dân 2 đô thị lớn Hạ Long, Cẩm Phả. Hồ Cao Vân được xây dựng từ năm 1995 và năm 1997 hoàn thành. Phần thân đập nằm trên địa bàn xã Dương Huy (Cẩm Phả). Phần lòng hồ thuộc xã Hoà Bình (Hoành Bồ). Hồ có dung tích chứa 9,2 triệu m3, cấp được 6 vạn m3 nước/ ngày đêm. Nước từ hồ được dẫn tự chảy về trạm bơm I Nhà máy nước Diễn Vọng bằng ống thép phi 900, tại đây nước thô sẽ được xử lý và chuyển thành nước sạch cung cấp cho sinh hoạt và sản xuất của người dân khu vực phía Đông TP Hạ Long và toàn bộ TX Cẩm Phả. Khi mực nước hồ Cao Vân giảm thì diện tích mặt nước thoáng cũng giảm theo và sẽ làm giảm lưu lượng và áp lực về trạm bơm I Diễn Vọng. Lúc đó lượng nước cấp về TP Hạ Long và TX Cẩm Phả cũng sẽ giảm dần. Theo phân tích của cơ quan chuyên môn khi mức nước ở trong hồ từ 30-33,2m thì trạm bơm I Diễn Vọng sẽ vận hành 2 máy bơm với công suất bơm được 2.500-2.600m3/giờ, tương đương 60.000-62.000m3 nước/ngày đêm. Đây là mức khai thác ổn định. Tại thời điểm ngày 19-4-2011 với mực nước 27,76m thì bơm được 56.400m3 nước/ngày đêm và khả năng khai thác của hồ chỉ còn 2,9 triệu m3. Nếu mực nước tiếp tục giảm xuống 25,7m thì chỉ bơm được 52.000m3/ngày đêm (giảm 8.000m3 nước/ngày đêm) và nếu cứ tiếp tục giảm xuống dưới 24m thì chỉ có thể vận hành được 1 máy bơm. Lượng nước bơm sẽ bị thiếu hụt là 16.000m3/ngày đêm. Với các chỉ tiêu kỹ thuật như hiện nay thì lượng nước ở hồ Cao Vân hiện có sẽ chỉ cung cấp được đến hết tháng 5. Mặc dù chưa phải cắt giảm nhưng những ngày qua một số khu vực cuối nguồn của TX Cẩm Phả đã bị mất nước do lượng nước dẫn về quá yếu không thể bơm lên được. Nhìn ánh mắt lo lắng của ông Tổng Giám đốc và các cán bộ kỹ thuật đang thực hiện quản lý, điều tiết, vận hành nguồn nước tại hồ Cao Vân và Nhà máy nước Diễn Vọng, chúng tôi càng cảm nhận rõ hơn tính cấp bách của vấn đề khi mà Cao Vân đang kiệt nước! Cấp bách ứng cứu Ông Phạm Quốc Ngữ, Tổng Giám đốc Công ty Kinh doanh nước sạch Quảng Ninh chia sẻ: Một ngày hay vài ngày, thậm chí là nhiều ngày không có điện vẫn có thể chịu được chứ không có nước hay mất nước vài ngày chắc không thể chịu được. Hiện nay có tới 83.200 hộ khách hàng đang sử dụng nguồn nước mặt của hồ Cao Vân, với tổng số lượng nước sinh hoạt tiêu thụ là 35.000m3/ngày đêm, bình quân 12,84m3/hộ/tháng. Ông Ngũ cho biết: Công ty đã tính toán đến phương án tiết giảm lượng nước sinh hoạt nhưng nếu làm như vậy sẽ rất ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt, tâm lý của người dân, nhất là đang bước vào mùa nắng nóng đã mất điện lại mất nước nữa thì không ổn. Cùng với đó cải tạo lại đập Đá Bạc ở xã Dương Huy (Cẩm Phả). Đập này đã được đưa vào sử dụng từ năm 1982 cấp nước cho Nhà máy nước Diễn Vọng với công suất 30.000m3/ ngày đêm. Đến năm 1997 không sử dụng được do việc khai thác than làm chặn lấp dòng chảy, lòng hồ bị bồi lắng không trữ được nước. Do lâu ngày không sử dụng nên toàn bộ hệ thống mương dẫn, đập bị xuống cấp, lòng hồ bị bồi đắp. Tuy nhiên nếu được đầu tư cải tạo thì vẫn có thể đáp ứng được từ 10.000-12.000m3/ngày đêm, chất lượng nguồn nước tốt, có thể đảm bảo sử dụng lâu dài. Nếu được đầu tư thì chỉ trong thời gian ngắn khoảng 15-20 ngày là có thể cấp được nước cùng với Cao Vân để bổ sung nguồn cho Nhà máy nước Diễn Vọng. Với quan điểm không để người dân thiếu nước sinh hoạt trong mùa nắng nóng này, coi đây là công trình cấp bách phòng chống thiên tai ngay sau buổi kiểm tra thị sát tình hình tại Cao Vân, Diễn Vọng, UBND tỉnh đã có văn bản đồng ý với đề xuất của Công ty Kinh doanh nước sạch Quảng Ninh sẽ cải tạo lại giếng ngầm 262 và đập Đá Bạc. Ngân sách tỉnh sẽ đầu tư 8,5 tỷ đồng để cải tạo đập Đá Bạc, Công ty bỏ kinh phí đầu tư sửa chữa giếng ngầm 262. Chậm nhất trước ngày 20-5 phải hoàn tất việc đầu tư, nâng cấp, sửa chữa 2 công trình này. Cần một giải pháp dài lâu Việc đầu tư nâng cấp, cải tạo giếng ngầm 262 và đập Đá Bạc chỉ là giải pháp trước mắt, tạm thời. Về lâu dài cần có giải pháp căn cơ, bền vững. Theo khảo sát của cơ quan chuyên môn những năm qua do việc khai thác than xuống sâu của nhiều doanh nghiệp đã làm cho nguồn nước ngầm ở các khu vực bị rút sâu xuống. Giếng khoan của các hộ dân trong khu vực hầu như không còn sử dụng được mà buộc phải dùng nước máy. Nguồn sinh thuỷ cho hồ Cao Vân cũng đã bị ảnh hưởng rất nhiều do rừng phòng hộ đầu nguồn bị xâm hại. Trong tình hình hiện nay khi mà thời tiết diễn biến bất thường, nguy cơ hạn hán kéo dài ngoài việc phải đảm bảo nguồn sinh thuỷ cho hồ Cao Vân cần tiếp tục có sự đầu tư nâng cấp tăng sức chứa của hồ lên gấp đôi để vừa đảm bảo phục vụ cho sản xuất sinh hoạt, vừa chủ động ứng phó được với những lúc thiên tai bất thường. Và yếu tố quan trọng là người dân cần có nhận thức sâu sắc hơn về việc sử dụng, tiết kiệm nguồn nước.
Lòng hồ Cao Vân đang bị thu hẹp do mực nước xuống thấp.
Theo phương án đề xuất của Công ty để giải quyết khẩn cấp tình hình này sẽ đầu tư cải tạo giếng ngầm 262 khu vực Cọc Sáu (Cẩm Phả). Giếng này có công suất khai thác từ 1.500-2.000m3/ngày đêm đã tạm dừng khai thác từ năm 1998 nay. Đồng thời, cho thổi rửa, lắp máy bơm, đường ống công nghệ, máy biến áp và đường điện cao thế với tổng mức đầu tư 2,2 tỷ đồng. Do không phải thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng, chi phí thấp, thời gian thi công khoảng 30 ngày có thể bổ sung kịp thời nguồn nước cho khu vực Cọc Sáu.
