Từ tháng 3-2006, Bộ Y tế ra Quyết định ban hành quy chế cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến (SXKDCB) thực phẩm có nguy cơ cao.
Theo Quyết định các cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm do T.Ư và tỉnh cấp giấy phép kinh doanh; các nhà hàng, bếp ăn quy mô từ 200 người ăn trở lên, dịch vụ ăn uống khu công nghiệp, siêu thị, chợ, khách sạn 1 sao trở lên... giao cho Sở Y tế cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP. UBND cấp huyện (có thể uỷ quyền cho Phòng Y tế, Trung tâm Y tế huyện) cấp giấy cho các cơ sở không thuộc Sở Y tế cấp giấy chứng nhận và các bếp ăn trường học phổ thông cơ sở; lễ hội, hội nghị... do cấp huyện tổ chức. UBND cấp xã cấp giấy chứng nhận cho các cơ sở SXKDCB thực phẩm không thuộc diện phải đăng ký kinh doanh (nếu UBND huyện uỷ quyền). Mặc dù đã có quy định cụ thể, song việc cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP hiện nay vẫn là bài toán khó, nhất là đối với cấp huyện và cấp xã.
Cảnh chế biến, làm bún của một hộ gia đình ở thôn 5, xã Hiệp Hoà (Yên Hưng).
Theo thống kê của Chi cục VSATTP, hiện toàn tỉnh có 10.520 cơ sở SXKDCB thực phẩm, tuy nhiên, đến hết 6 tháng đầu năm nay, mới chỉ có 1.702 cơ sở được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP, chiếm gần 16,2%. Trong số những cơ sở được cấp giấy này, thì 589 cơ sở thuộc cấp tỉnh quản lý, cấp giấy; 878 cơ sở do cấp huyện cấp. Trong khi phần lớn các cơ sở CBKDTP trên địa bàn tỉnh do cấp xã quản lý, nhưng số được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP lại rất ít, chỉ 235 giấy; 6 tháng đầu năm nay, cấp xã không cấp được giấy chứng nhận nào. Mặc dù vậy, các địa phương đều cẩn trọng trong việc cấp giấy chứng nhận, bởi quy định điều kiện được cấp giấy khá phức tạp, như: Phải có giấy phép kinh doanh; có bản thuyết minh về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo VSATTP (Bản vẽ sơ đồ mặt bằng cơ sở và các khu vực xung quanh, bản mô tả quy trình chế biến cho nhóm sản phẩm đặc thù); giấy chứng nhận đủ điều kiện sức khoẻ và chứng nhận đã được tập huấn kiến thức VSATTP của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Ở các trung tâm lớn như: Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí... việc cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP thuận hơn do có nhiều nhà hàng, cơ sở SXKDCB thực phẩm và bếp ăn tập thể lớn. Tuy nhiên, nơi đây cũng gặp khó khăn trong quản lý, tập huấn VSATTP cho đội ngũ bán hàng rong, thức ăn đường phố.
Cơ sở SXKDCB thực phẩm do tuyến huyện, tuyến xã quản lý, hầu hết nhỏ lẻ, manh mún.... chủ cơ sở không quan tâm đến việc xin cấp giấy, mặc dù mỗi đợt kiểm tra, đoàn liên ngành của các địa phương vẫn thường xuyên nhắc nhở. Trong khi đó, vốn đầu tư của các hộ này không nhiều, nên họ khó có thể bỏ số tiền lớn ra để thuê lập bản thuyết minh. Chưa kể muốn xin cấp giấy chứng nhận phải khám sức khoẻ, làm xét nghiệm người lành mang trùng... với chi phí khá tốn kém. Riêng xét nghiệm người lành mang trùng, chỉ Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh mới đủ thẩm quyền làm; do đó, các địa phương khó khăn trong việc tập hợp cơ sở lại để mời Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh về khám, nhất là với đội ngũ bán thức ăn đường phố. Nhiều cơ sở không đảm bảo đủ điều kiện VSATTP theo yêu cầu để được cấp giấy, bởi phần lớn trong số này là những quán, lều dựng lên tạm bợ, điều kiện không gian nhỏ hẹp... Điều nữa khiến các cơ sở không thiết tha, mặn mà với việc cấp giấy đủ điều kiện VSATTP, là do việc xử phạt của các địa phương chưa nghiêm, chưa kiên quyết, chủ yếu dừng ở mức nhắc nhở.
Việc cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP là rất cần thiết, giúp kiểm soát các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, góp phần khống chế ngộ độc thực phẩm và các bệnh lây truyền qua thực phẩm. Tuy nhiên, các cấp, các ngành cũng cần có những biện pháp tháo gỡ phù hợp để đảm bảo đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP ở tuyến huyện, tuyến xã. Bên cạnh đó, cần tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, kiểm soát VSATTP nhất là ở tuyến huyện, tuyến xã, có chế độ xử phạt cứng rắn hơn, nhằm nâng cao nhận thức cho chủ cơ sở SXKDCB thực phẩm, và người tiêu dùng an tâm hơn khi sử dụng thực phẩm tại các cơ sở này.