Tính đến hết thời điểm này toàn tỉnh cấp được 136.537 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ) ở nông thôn cho các hộ dân, đạt 93,4%; đất ở đô thị 134.718 giấy, đạt 91% số giấy cần cấp. Tuy nhiên, đất nuôi trồng thủy sản và đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp lại đạt thấp.
Bộ phận đăng ký quyền sử dụng đất tại xã Bắc Sơn (TP Móng Cái).
Ảnh: Tạ Quân
Theo đánh giá của Sở Tài nguyên và Môi trường thì nguyên nhân của tình trạng này do yếu tố lịch sử để lại nên việc xác định nguồn gốc sử dụng đất, thời điểm sử dụng đất nhiều nơi còn gặp khó khăn, ranh giới thửa đất không rõ ràng. Bên cạnh đó, hiện nay trên địa bàn tỉnh mới đo vẽ bản đồ địa chính đối với đất sản xuất nông nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản và đất ở cho khoảng 50% số phường, thị trấn và đang thực hiện dự án đo vẽ bản đồ địa chính đất lâm nghiệp nên cũng làm chậm tiến độ cấp giấy CNQSDĐ. Đặc biệt đối với đất sản xuất nông nghiệp hiện nay nhiều diện tích lại thuộc diện phải giải phóng mặt bằng vì nằm trong quy hoạch thực hiện các dự án. Theo quy định người trực tiếp sản xuất nông nghiệp mới được cấp giấy CNQSDĐ, nếu không trực tiếp sản xuất phải chuyển sang thuê. Đây cũng là một khó khăn trong công tác cấp giấy, vì nhiều hộ dân trước đây sử dụng để sản xuất nông nghiệp, đến nay vẫn sử dụng nhưng lại chuyển đổi sang nghề khác.
Nhìn vào kết quả cấp giấy có thế thấy, hiện nay số giấy CNQSDĐ ở đã cấp trên địa bàn tỉnh đạt tỷ lệ tương đối cao (trên 91%) những trường hợp còn lại tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng lại là những trường hợp khó, còn nhiều vướng mắc. Đơn cử như trên địa bàn huyện Đông Triều khi thực hiện cấp giấy CNQSDĐ ở cho hộ gia đình, cá nhân theo Chỉ thị số 18 của Thủ tướng Chính phủ do địa bàn huyện rộng, yêu cầu tiến độ cấp giấy CNQSDĐ ngắn. Ngoài ra, một số văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Đất đai sửa đổi, bổ sung nhiều lần nên việc cập nhật, vận dụng của các đơn vị hành chính trong huyện chưa kịp thời. Đặc biệt, một số cán bộ địa chính xã không ổn định, một số cán bộ có liên quan đến cấp giấy CNQSDĐ còn thiếu trách nhiệm, chưa áp dụng các văn bản quy định về chế độ, chính sách, pháp luật về đất đai một cách chính xác dẫn đến nhiều giấy CNQSDĐ đã cấp vượt hạn mức đất ở không thu tiền sử dụng đất. Trường hợp khác, trên địa bàn huyện Hoành Bồ, trước đây (từ năm 1974 đến năm 1993), khi xét tạm cấp đất và duyệt cấp đất cho các hộ dân, UBND huyện đã duyệt trực tiếp vào đơn xin cấp của các hộ dân. Đến năm 1999, huyện triển khai cấp giấy CNQSDĐ và từ đó đến nay vẫn coi các loại giấy tờ là đơn xin cấp đất của các hộ dân có ý kiến của UBND huyện ghi trực tiếp vào đơn “duyệt cấp; duyệt tạm cấp” để cấp giấy quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở; cấp giấy CNQSDĐ và thực hiện công tác GPMB. Tuy nhiên, đến nay theo hướng dẫn của Tổng Cục Quản lý đất đai thì những giấy tờ trên không phải là giấy tờ theo khoản 1, Điều 50, Luật Đất đai 2003. Chính điều này đã dẫn đến việc không công nhận quyền sử dụng đất và GPMB đối với 431 hộ dân trên địa bàn huyện vì các hộ dân đã ổn định, một số hộ có thể đã chuyển nhượng đất đai đi nơi khác dẫn đến các hộ sẽ khiếu kiện phức tạp hoặc không cộng tác trong việc cấp giấy CNQSDĐ.
Trước những khó khăn trên, Sở Tài nguyên và Môi trường đã đưa ra một số những giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận nhất là đối với đất lâm nghiệp và đất nuôi trồng thuỷ sản. Đối với đất lâm nghiệp, để việc cấp và cấp đổi giấy CNQSDĐ lâm nghiệp theo đúng quy định của pháp luật đề nghị UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề xuất hướng xử lý trường hợp các hộ gia đình, cá nhân được UBND cấp huyện giao rừng tự nhiên hoặc rừng trồng bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước để khoanh nuôi bảo vệ đã tự ý thay thế rừng được giao bằng rừng trồng. Đất nuôi trồng thuỷ sản đề nghị UBND các địa phương chỉ đạo cơ quan chuyên môn vận động hộ gia đình, cá nhân lập hồ sơ xin cấp giấy CNQSDĐ theo kế hoạch đã xây dựng, khẩn trương giải quyết những hồ sơ xin cấp giấy đã nộp tại văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất cấp theo đúng thời gian quy định. Riêng đất an ninh, Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ phối hợp với Công an tỉnh hoàn thiện hồ sơ giao đất và cấp giấy CNQSDĐ cho các thửa đất công an tỉnh đang sử dụng mà chưa được cấp giấy.
