Ngày 18-5-2003, Cầu Bãi Cháy - cây cầu treo dây văng một mặt phẳng dây có khẩu độ nhịp lớn nhất thế giới, được phát lệnh khởi công. Khi hoàn thành (9-2006), nó không chỉ là một kỳ quan dựng giữa đất trời Hạ Long mà còn là biểu tượng của tình hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản.
Những ngày cuối tháng 8-2006, chúng tôi có mặt trên công trường thi công cầu Bãi Cháy (TP Hạ Long, Quảng Ninh), khi mà những người thợ cầu đang khẩn trương thực hiện công tác hoàn thiện những hạng mục phụ trợ để chuẩn bị tiến hành thử tải cầu vào tháng 9 này. Giống như mọi người, lần nào qua phà Bãi Cháy, tôi đều ngước mắt nhìn cây cầu Bãi Cháy khép đôi bờ eo biển Cửa Lục. Từ phà nhìn lên, cầu như một đường kẻ mảnh vắt ngang giữa trời và biển. Lên cầu, mới thấy cầu dài rộng và vững chãi. Là cầu dây văng một mặt phẳng dây, cầu Bãi Cháy có chiều dài toàn cầu 903m, trong đó: chiều dài nhịp chính 435m, chiều rộng toàn cầu 25,3m, bao gồm 4 làn xe cơ giới, 2 làn xe thô sơ và phần đường dành cho người đi bộ. Tĩnh không thông thuyền của cầu là 50m chiều cao và 130m chiều rộng, đảm bảo cho tàu trọng tải 50.000 tấn qua lại thuận tiện. Cầu có khả năng chịu động đất cấp 7 và trọng tải H30-XB80. Mố, trụ, tháp cầu bằng bê tông cốt thép... Riêng đường dẫn vào là đường đô thị cấp II, có 4 làn xe cơ giới với tốc độ thiết kế 80km/giờ; toàn tuyến dài 5km, có 8 cầu dẫn với tổng chiều dài các cầu 1,172km. Đường nhánh rẽ 2 đầu cầu dài 2,7km, cùng các công trình phụ trợ khác như: thang máy lên cầu phục vụ khách bộ hành và du lịch, thiết bị duy tu bảo dưỡng cầu... Tổng mức đầu tư xây dựng cầu là 2.160 tỷ đồng và thời gian thi công 40 tháng.
Anh Vũ Hữu Hoàng, Đồng Giám đốc dự án xây dựng cầu Bãi Cháy cho biết: Ưu việt của cầu dây văng bê tông cốt thép dự ứng lực một mặt phẳng dây là người trên cầu ít bị hạn chế tầm nhìn sang 2 bên do các bó cáp chịu lực được bố trí thành một dải chạy giữa mặt cầu. Đồng thời khoảng thông thuyền của cầu Bãi Cháy sẽ là 435m, vượt 35m so với kỷ lục thế giới mà cầu ELorn (Pháp) xác lập cách đây 12 năm.
Còn nhớ cách đây 4 tháng, vào ngày 30-4, khi Bộ Giao thông Vận tải cùng UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức hợp long cầu, mặc dù trời nắng gay gắt, nhưng những người có mặt vẫn cố len chân chứng kiến thời khắc thiêng liêng - nối cầu: Mẻ bê tông cuối cùng đổ xuống ghép liền mạch mọi người đồng loạt reo lên: xong cầu rồi! Nhưng với những người thợ cầu, đây đánh dấu một mốc rất quan trọng trong quá trình xây dựng cầu. Bởi khoang dầm hợp long là nơi đánh giá trình độ, tay nghề đội ngũ cán bộ kỹ thuật, công nhân trên công trường, phản ánh đầy đủ và sinh động nhất cả quá trình thi công: từ buổi đầu tiên đào móng, san nền và định vị vị trí kết cấu phần dưới cho mố, trụ tháp theo tọa độ thiết kế... những công việc này phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định và được giám sát chặt chẽ về các thông số. “Cứ hình dung như thế này, trung bình 10 ngày sẽ “mọc thêm” 2 đốt dầm có diện tích bằng 2 sân tennis chênh vênh giữa cao trình 50m. Để đạt chiều dài, chiều dài 903m, cầu có 130 “sân tennis) như vậy được treo lơ lửng giữa tầng không. Các khối dầm được thi công bằng phương pháp đúc hẫng cân bằng, với chiều dài quá khổ của nhịp chính công tác chuẩn bị, thi công phải đảm bảo một yêu cầu kỹ thuật là tại điểm hợp long hai khối dầm được kết nối mà độ sai số chỉ được tính bằng milimét và phải giảm tối thiểu độ vồng của 2 khối dầm trước những biến động của thời tiết cũng như sự co ngót từ biến thường thấy ở các khối bê tông”. Sau ngày hợp long, trên 2.000 chuyên gia, kỹ sư, công nhân lành nghề của Công ty Cầu 14, Bê tông Hoàng Mai, Công ty 121, Công ty Vinaconex, Công ty Freysnet, Công ty 565 - Trường Sơn... chia làm gần 50 mũi thi công 3 ca liên tục trên toàn tuyến, trải dài gần 10 km từ đầu tuyến (gần khu công nghiệp Cái Lân) phía đường dẫn Bãi Cháy đến ngã 5 Kênh Liêm đường dẫn phía Hòn Gai. Tính đến cuối tháng 8-2006, gói thầu BC2, xây dựng cầu chính và cầu dẫn số 5 khối lượng hoàn thành 99%, giá trị giải ngân đạt 88%, các hạng mục phụ trợ như: khe co dãn, lan can, dải phân cách giữa hệ thống chống rung cho tháp và dây văng, hệ thống điện chiếu sáng và thẩm mỹ... đã cơ bản hoàn thành đến 90% và đầu tháng 9 này sẽ tiến hành thử tải cầu và cuối tháng 9-2006 đưa công trình vào sử dụng.
2 gói thầu BC1 và BC3 xây dựng các cầu dẫn, đường dẫn và đường nhánh khối lượng hoàn thành đạt khoảng 95%, giá trị giải ngân của BC1 đạt 70% và BC3 đạt 80%. Anh Hà Trọng Chuyển, công nhân Vinaconex đang thi công cầu cho biết: công nhân chúng em ai cũng khẩn trương, tận tâm, tận lực vào công việc hoàn thiện nốt các phần phụ trợ để hoàn thành tiến độ đặt ra.
Ngoài những yêu cầu về kỹ thuật, cảnh đẹp tuyệt vời của Vịnh Hạ Long buộc cầu phải có một tầm vóc tương xứng. Với độ dài 903m, chiều cao cột tháp khi hoàn thành tới 145m, cầu Bãi Cháy sẽ là một vật thể nhân tạo lớn nhất, cao nhất tại Hạ Long. Việc các sợi cáp chịu lực được sơn phản quang đa màu và bố trị hệ thống đèn có thể thay đổi cường độ, màu sắc, ánh sáng khiến cho cây cầu thực sự trở thành một cầu vồng khổng lồ mọc trên mặt nước xanh thẳm của Vịnh Hạ Long.
Chia tay với những người thợ cầu Bãi Cháy, đứng trên chuyến phà chậm rãi vốn có của nó trở về bên kia Cửa Lục, nhìn cây cầu hiện đại vắt mình qua dòng sông Cửa Lục, tôi thật khó có thể tách bạch là nhờ có Vịnh Hạ Long mà cây cầu Bãi Cháy trở nên lộng lẫy hơn hay chính kỳ quan nhân tạo này tô điểm thêm cho kỳ quan thiên nhiên. Thế nhưng với tôi cũng như mọi người dân thành phố Hạ Long, cầu Bãi Cháy không chỉ là cây cầu giữ kỷ lục là cầu dây văng một mặt phẳng có nhịp dài nhất thế giới, mà mãi mãi còn là biểu tượng của tình hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản.
