Là người lính từ chiến trường trở về, nhìn đầm nước mênh mang ở quê nhà Liên Vị, ông Đỗ Hữu Tờ luôn trăn trở ý nghĩ làm giàu. Song những năm đó, các vùng nuôi trồng thủy sản chủ yếu là thu hái tự nhiên nên năng suất thấp.
Cơ sở nuôi trồng tu hài của Công ty TNHH Đỗ Tờ trên hòn Bánh Sữa.
Ảnh: T.K
Từ “Vua tôm”...
Là người lính từ chiến trường trở về, nhìn đầm nước mênh mang ở quê nhà Liên Vị, ông Đỗ Hữu Tờ luôn trăn trở ý nghĩ làm giàu. Song những năm đó, các vùng nuôi trồng thủy sản chủ yếu là thu hái tự nhiên nên năng suất thấp. Do địa phương vẫn áp dụng sản xuất đầm cá bằng hình thức khoán quản nên nhiều lao động làm nghề này thu nhập thấp, thậm chí bị thua lỗ. Cuối năm 1995, địa phương mua lại đầm tôm của một xí nghiệp làm ăn không hiệu quả. Mỗi năm xí nghiệp này phải nộp cho ngân sách huyện 30 triệu đồng mà năm có, năm không. Ông Tờ trúng thầu với mức 300 triệu đồng/năm và đặt cọc trước 10%. Những ngày đầu, nhìn khung cảnh tan hoang, bờ bao đầm vỡ lở, cống máng không đủ, chủ đầm phải tự làm vì địa phương không đầu tư bất cứ khoản gì nên nhiều người thân lo tiền của anh Tờ sẽ thành “nước lã ra sông”!. Do có tín nhiệm, Giám đốc Công ty chế biến xuất khẩu thủy sản Hải Phòng cho vay 200 triệu đồng, nên ông Tờ đã hoàn chỉnh điều kiện nuôi trồng và đến miền Trung học tập để đưa con tôm sú vào nuôi quảng canh cải tiến.
Thật bất ngờ, ngay vụ đầu tiên, chỉ với 24 vạn con tôm giống, chi phí 30 triệu đồng ông Tờ đã thu được trên 6 tấn tôm. Với giá bán 140.000 đồng/kg, trừ hết mọi chi phí, vụ đầu ông đã có lãi trên 800 triệu đồng. Thành công của ông đã làm dấy lên cơn sốt nuôi tôm của huyện Yên Hưng. Thế là đến cuối năm 1996 toàn bộ diện tích đầm trên vùng đất Hà Nam đều được đấu thầu để nuôi tôm theo hướng dẫn kỹ thuật của ông Tờ. Từ đó, sản lượng và giá trị thu nhập thủy sản toàn vùng tăng từ 3 đến 5 lần, thậm chí có nơi tăng đến 10 lần so với trước. Liên tục trong 8 năm sau đó, gia đình ông đều thu lãi từ nuôi tôm hàng tỷ đồng. Ông đã cho bạn bè vay hơn 5 tỷ đồng không lấy lãi để phát triển con tôm sú. Ông trở thành điển hình nuôi tôm toàn miền Bắc. Ngày ấy, Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn đã đến thăm đầm tôm và cho lời khuyên nên chuyển nhanh hình thức nuôi trồng để tránh thiệt hại do ô nhiễm môi trường.
Đến tỷ phú tu hài
Có hai cơ duyên đưa ông Tờ đến với con tu hài. Năm 2003 Tổ chức hợp phần SUMA đưa ra khuyến cáo, tu hài có nguy cơ bị hủy diệt ở biển Vân Đồn nên huyện có chính sách tích cực để bảo vệ nguồn lợi này. Nhà báo Huy Tỵ chuyên trách về nuôi trồng thủy sản có nhiều điều kiện khảo sát đã chọn và khuyến khích ông Tờ nuôi tu hài trên vùng biển lý tưởng nhất. Đó là khu vực hòn Bánh Sữa thuộc xã Bản Sen. Song nuôi tu hài ban đầu không dễ, đã có vài hộ dân được Tổ chức hợp phần SUMA hỗ trợ cho thực hiện nhưng không hiệu quả. Ông Tờ đã mạnh dạn đầu tư và thực nghiệm nuôi tu hài từ đầu năm 2005. Lúc đó, vì nguồn giống chưa có nên phải bỏ ra 300 triệu đồng mua giống từ Trung Quốc nhưng không phù hợp nên bị chết hết.
Được sự hợp tác của Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1, ông bòn nhặt tu hài bố mẹ tại huyện và sản xuất được gần 20 vạn con giống. Đúc rút những kinh nghiệm thất bại của các hộ nuôi trước, đến cuối năm 2005 ông đã bắt đầu nuôi thành công. Ông tìm ra cách nuôi có hiệu quả cao như lồng nuôi đặt sát bãi, tra giống đúng mật độ; mức cát nuôi phù hợp; mặt lồng được chắn lưới để phòng cua cá vào ăn tu hài nên tỷ lệ sống trên 95%. Tu hài sau 16 tháng đạt trung bình từ 90 đến 100 gam/con. Trại nhân giống tu hài của ông mỗi năm sản xuất trên 5 triệu con giống. Trong 2 năm gần đây, ông đã bán rẻ hơn giá thị trường để hỗ trợ cho dân mỗi năm đều trên 500 triệu đồng. Từ thành công này đã mở ra một nghề nuôi mới cho cả một vùng hải đảo.
Ông cùng Phòng Kinh tế huyện Vân Đồn đã tổ chức nhiều hội nghị đầu bờ để nhân rộng cách nuôi cho các hộ dân. Đến nay đã chuyển giao kỹ thuật nuôi tu hài cho 420 gia đình trên địa bàn 6 xã của huyện Vân Đồn là Bản Sen; Thắng Lợi; Ngọc Vừng; Minh Châu; Quan Lạn; Hạ Long. Đến nay các hộ dân nuôi tu hài đều có thu nhập từ 20 đến 100 triệu đồng/năm, nên Vân Đồn đã cơ bản xóa được tình trạng khai thác thô sơ mang tính hủy hoại môi trường như những năm trước. Tu hài thu hoạch quanh năm khi đảm bảo thời gian nuôi đến 16 tháng. Hàng ngày tại cơ sở hòn Bánh Sữa của ông Tờ đều cung cấp theo hợp đồng cho các tàu thuyền đến lấy từ 5-7 tạ và có nhiều ngày bán được 1,2 đến 1,3 tấn. Trong năm 2009 ông đã thu hoạch được gần 300 tấn tu hài.
Trên hòn Bánh Sữa nhà cửa thật khang trang, trước kia chỉ có 1,8 ha nay đã lên đến hơn 2 ha do được bơm cát mở rộng diện tích để quy hoạch hoàn thiện và trồng rau sạch. Với 20 tỷ đồng đầu tư xây dựng, ở đây có nhà kính trên biển, các phòng khách cao cấp nền lát gỗ thật nền nã. Đi trong rặng phi lao râm mát nghe lảnh lót tiếng chim khiếu, họa my. Trên đảo có chim hồng hoàng với chiếc mỏ thật to. Khung cảnh lý tưởng với ưu đãi của khí hậu rừng và biển. Chúng tôi hỏi đây có phải là điểm du lịch sinh thái? Ông Tờ bảo: Đây chỉ là nơi sản xuất đảm bảo cho một trăm nhân công sống và làm việc. Còn điểm nghỉ dưỡng sinh thái để phục vụ du lịch, gia đình ông đã có dự án phát triển ở Hòn Soi Mui liền kề đây. Tháng 7-2009 dự án này đã được huyện Vân Đồn thông qua. Dự án rục rịch triển khai song không hiểu sao bỗng bị khựng lại. Anh Đỗ Đức Tâm năm nay 30 tuổi là con trai của ông Tờ, tâm huyết với nghề nuôi biển anh đã có nhiều sáng kiến mang lại hiệu quả cao. Anh là người đầu tiên nghĩ ra cách quy hoạch bãi nuôi nhân tạo bằng việc dựng hàng rào bê tông, tạo mặt bằng cho bãi và góp phần tích cực vào thành công kết quả nuôi 2 triệu con hàu Thái Bình Dương. Anh Tâm rút ra, phải lăn lộn với thực tế, không bám theo sách vở, việc nuôi biển mới có kết quả cao. Đến nay sản lượng thu hoạch tu hài hàng năm của Tâm đã ngang bằng với bố. Tuy đã được khẳng định song con đường làm giàu còn rất gập gềnh. Tâm có xin dự án đầu tư nuôi tu hài trên diện tích 17 ha, nhưng trong đó chỉ có 2 ha là nuôi được bởi phần còn lại là lạch chạy tàu và nền đáy biển quá nghiêng lệch. Anh Tâm cho biết khi xin duyệt dự án cũng gặp không ít khó khăn. Nhưng khi lãnh đạo huyện đi kiểm tra thực tế, đã chỉ đạo ngay cho các phòng ban chức năng cấp giấp phép đầu tư.
Trong công cuộc đổi mới và xây dựng quê hương, đất nước hôm nay, những đóng góp của cha con ông Đỗ Hữu Tờ thật đáng quý và rất cần được trân trọng. Vượt lên trên ý thức làm giàu cho bản thân, mong mỏi của cha con họ là sự đổi đời của cả một vùng đất giàu thế mạnh, tiềm năng.
