Chậm bàn giao hơn 2 năm do sự cố kỹ thuật

Chậm so với tiến độ đã hơn 2 năm thế nhưng hiện tại, dự án Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí mở rộng giai đoạn 1 vẫn chưa thể hoàn thiện để bàn giao cho chủ đầu tư và đơn vị quản lý vận hành. Nhiều sự cố xảy ra trong quá trình thí nghiệm, hiệu chỉnh, vận hành thử và rất có thể sẽ phải cần nhiều tháng nữa để khắc phục. Trong khi đó hơn 300 công nhân vận hành và bảo dưỡng được Công ty Nhiệt điện Uông Bí chuẩn bị để phục vụ cho Nhà máy này vẫn đang phải “ăn chực nằm chờ” ngày lò hơi chính thức “nổi lửa”.

Theo hợp đồng tổng thầu được ký kết giữa chủ đầu tư EVN và tổng thầu EPC, dự án Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí mở rộng giai đoạn 1 sẽ hoàn thành, bàn giao và đưa vào vận hành ngày 19-6-2006. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, tổng thầu LILAMA cùng các nhà thầu phụ đã gặp không ít khó khăn: Mặt bằng nhà máy quá hẹp, chỉ có 5 ha; một số hạng mục công trình do chủ đầu tư bàn giao mặt bằng chậm như: Trạm bơm nước tuần hoàn, tuyến ống, hồ thải xỉ... Bên cạnh đó, hệ thống tuần hoàn làm mát bình ngưng từ sông Bạch Đằng về được thiết kế chạy dọc theo sông Uông, song hàng loạt hộ gia đình dọc bờ sông không chịu chấp nhận đền bù giải phóng mặt bằng của chủ đầu tư, đã cản trở thi công hạng mục này (kéo dài mất hơn 3 tháng). Một số khó khăn khác thuộc về năng lực của nhà thầu phụ, như: Power Machines thiết kế chậm và có nhiều sai lệch, cung cấp thiết bị chậm, gây mất thời gian hiệu chỉnh gần 3 tháng... Do đó đến tận tháng 4-2006, LILAMA mới hoàn thành xong việc lắp đặt 20 nghìn tấn thiết bị; lắp đặt máy phát điện 300MW và hoàn thành  8 nghìn mối hàn cao cấp để lò hơi có thể tiến hành thử áp và đốt bằng dầu. Đồng thời cũng trong thời gian này bắt đầu thí nghiệm hiệu chỉnh chạy thử đơn động và liên động; thực hiện quá trình vận hành thử áp lò hơi, xông điện trạm 110KV, đốt thử toàn bộ 16 vòi đốt... Ngày 18-12-2006,  Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí mở rộng giai đoạn 1 bắt đầu thực hiện hoà đồng bộ vào lưới điện quốc gia.

Như vậy, kể từ cuối năm 2006, công trình được hoàn thành việc lắp đặt hệ thống và thực hiện thí nghiệm hiệu chỉnh các thiết bị, phát điện hoà đồng bộ vào lưới điện quốc gia nhưng tại sao đến nay nhà thầu vẫn chưa thể bàn giao cho chủ đầu tư và đơn vị trực tiếp quản lý, trong khi đã chậm quá 2 năm so với thời gian thực hiện ký kết hợp đồng? Vào thời điểm chúng tôi đến (ngày 2-7-2008), Phòng điều khiển trung tâm Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí  mở rộng giai đoạn 1 chỉ có lác đác vài công nhân bên cạnh các thiết bị hiện đại nằm im với nhiều trục trặc chưa thể hoạt động được. Lý giải vấn đề này, ông Trương Văn Linh, Phó Giám đốc dự án, Ban Dự án điện Uông Bí, Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam LILAMA cho biết: “Nguyên nhân chủ quan là do lần đầu tiên LILAMA phải thực hiện một dự án quá lớn làm tổng thầu thiết kế, chế tạo, xây lắp đồng bộ (EPC) theo phương thức chìa khoá trao tay, với thời gian thực hiện trong 36 tháng kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực trong khi tiền của Dự án bị giới hạn nên đã phải lựa chọn các thiết bị của nhà thầu có rủi ro cao như: Lò hơi, tuốc-bin, máy phát của nhà thầu Tập đoàn Power Machines (Nga).Đây là gói thầu chiếm tới 1/3 giá trị công trình. Hiện tại mọi vướng mắc tập trung chủ yếu ở gói thầu này. Bên cạnh đó, còn có  vướng mắc trong việc điều hành và sự phối hợp giữa chủ đầu tư và tổng thầu. Trong quá trình thực hiện hoà lưới điện quốc gia chủ đầu tư không cho phép tiến hành các thí nghiệm hiệu chỉnh đối với các thiết bị. Nhiều hạng mục tổng thầu đã hoàn thiện và hoàn tất các thủ tục hồ sơ bàn giao nghiệm thu công trình cho chủ đầu tư nhưng ngược lại chủ đầu tư lại tỏ thái độ không tiếp nhận. Quan điểm của LILAMA cũng sẽ quyết tâm cùng với các nhà thầu phụ hoàn thiện Dự án trong thời gian sớm nhất và sẽ tự tiếp quản vận hành kinh doanh điện nếu EVN không  tiếp nhận”.

Về phần mình, đại diện lãnh đạo Công ty Nhiệt điện Uông Bí khẳng định thêm: “Nguyên nhân nhà thầu chậm bàn giao cho chủ đầu tư và đơn vị tiếp quản về cơ bản là do lỗi thiết bị. Trong quá trình hiệu chỉnh chạy thử các thiết bị của Nhà máy, một số thiết bị chính đã gặp sự cố như: Thiết bị lò hơi có nhiệt độ bề mặt kim loại tăng quá cao so với nhiệt độ cho phép dẫn đến việc thay đổi hệ thống ống sinh hơi; hiện tượng đóng xỉ lò hơi; độ rung gối trục tuabin vượt quá giới hạn cho phép, gây ảnh hưởng và mất cân bằng khi tuabin vận hành; đường ống chuyển tiếp hơi từ trung áp xuống hạ áp bị xì tại khớp dãn nở... Do đó theo tinh thần chung, chủ đầu tư sẽ không tiếp nhận và tiếp quản trong giai đoạn này”.

Thêm một trục trặc bất khả kháng nữa đó là ngày 28-5-2008, thiết bị cách điện cuộn dây pha C máy biến áp chính đã bị sét đánh hỏng. Đây là thiết bị có trọng lượng  270 tấn, do hãng Sumitomo (Nhật Bản) cung cấp. Hiện tại, Ban dự án điện Uông Bí đã phối hợp với nhà thầu phụ Sumitomo thực hiện phương án, tiến hành cuốn lại tại Nhật sau đó đưa về lắp ráp tại công trường. Dự kiến thời gian khắc phục mất khoảng 3-4 tháng. Theo thông tin từ phía nhà thầu và đơn vị cung cấp thiết bị, sau khi máy biến áp chính được khắc phục cũng còn phải mất thêm thời gian 2-3 tháng nữa để hiệu chỉnh các chế độ cháy của lò hơi, cải tiến hệ thống thải xỉ đáy lò, khắc phục các khiếm khuyết sau đó mới có thể tiến hành bàn giao cho chủ đầu tư và đơn vị tiếp quản.

Với số vốn đầu tư trên 300 triệu USD, việc quá chậm trễ bàn giao dự án Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí mở rộng giai đoạn 1 của chủ đầu tư và nhà thầu đang gây nhiều lãng phí và những thiệt hại kinh tế, nhất là trong bối cảnh cả nước đang thiếu điện trầm trọng như hiện nay.