Do phải đầu tư kinh phí lớn nhưng lợi nhuận thấp, công tác quản lý gặp nhiều khó khăn... nên nhiều doanh nghiệp không mặn mà trong việc chăm lo chỗ ở cho công nhân. Thế nhưng, với cách làm đồng bộ, quyết liệt, Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã khẳng định là một đơn vị thực hiện khá tốt vấn đề trên.
* Thực trạng và nhu cầu nhà ở của công nhân ngành Than Khu nhà ở khang trang cho công nhân của Công ty than Hà Lầm- TKV
TKV là một đơn vị lớn có lực lượng lao động đông đảo với trên 120 ngàn người, tập trung chủ yếu tại Quảng Ninh. Với đặc thù môi trường lao động khó khăn, nặng nhọc nên để đội ngũ công nhân đảm bảo về số lượng, chất lượng, ngoài việc tuyển chọn lực lượng tại chỗ, TKV phần lớn phải tuyển chọn công nhân từ nhiều địa phương khác. Lực lượng lao động trong ngành phần lớn phải xa gia đình, thiếu thốn về tình cảm, chi phí nhiều khoản cho các nhu cầu sinh hoạt, ăn, ở… Thu nhập thực tế của người lao sau khi trừ các chi phí không còn nhiều. Thế nên ngoài vấn đề đảm bảo thu nhập cho người lao động, các doanh nghiệp thuộc TKV đã rất chú trọng thực hiện các giải pháp ổn định nơi ăn chốn ở, để người lao động “an cư lạc nghiệp”
Trên thực tế, ngành Than cũng có những khu tập thể cho công nhân ở TP Hạ Long, TX Uông Bí và đặc biệt là ở TX Cẩm Phả. Tuy nhiên, đa số các công trình này được xây dựng từ những năm 1980, 1990, nay đã xuống cấp, lại không được bảo trì thường xuyên nên khó có thể đáp ứng tốt nhu cầu nhà ở của người lao động. Trong khi đó, phần nhiều người lao động khó có điều kiện sơ hữu nhà riêng tại các khu chung cư, khu đô thị mới... Thống kê sơ bộ cho thấy, nhu cầu chỗ ở của người lao động trong ngành liên tục tăng nhanh. Năm 2007 có 22.824 lao động có nhu cầu nhà ở tập thể, tới năm 2008 con số đó là: 26.531 và tăng lên 28.657 người vào năm 2009. Cho tới nay, có trên 1/3 nhu cầu nhà ở của công nhân trong ngành chưa được đáp ứng. Trong khi đó, tương lai ngành Than đạt sản lượng theo kế hoạch tới 80 triệu tấn/năm thì nhu cầu về nhà ở sẽ còn cao hơn nữa.
* Kết quả và kinh nghiệm từ sự đồng thuận trong ngành
Xác định tầm quan trọng của vấn đề trên, những năm qua, các doanh nghiệp thành viên TKV đã nỗ lực chăm lo cho đời sống công nhân, đặc biệt là chỗ ở. TKV cũng đã huy động, tạo được sự đồng thuận từ cấp cơ sở, tổ chức Công đoàn, Đoàn Thanh niên... Từ năm 2005 cho tới năm 2008, Tổng Giám đốc, Chủ tịch Công đoàn và Đảng ủy TKV đã liên tục ra các nghị quyết liên tịch thống nhất việc xây nhà cho công nhân. Tháng 7-2009, Tổng Giám đốc và Chủ tịch Công đoàn TKV đã ban hành Nghị quyết liên tịch số 72/NQ-TGĐ-CTCĐTKS xác định rõ việc lo chỗ ở cho công nhân là "quan trọng cấp bách", "là nhiệm vụ chính trị" và "là trách nhiệm" của các cấp trong Tập đoàn. Nghị quyết cũng phân rõ trách nhiệm cho các đơn vị thành viên, bởi đó là một phần không thể thiếu trong chiến lược hiện đại hóa sản xuất kinh doanh, là "thước đo hoàn thành nhiệm vụ chính trị"...
TKV đã chỉ đạo tập trung, có quy hoạch định hướng trong việc phát triển nhà ở. TKV đã ban hành văn bản chỉ đạo, đề nghị cấp ủy, Ban Chấp hành Công đoàn phổ biến chủ trương trên tới cấp ủy, công đoàn cấp cơ sở để huy động sức mạnh cả hệ thống chính trị trong Tập đoàn cùng vào cuộc thực hiện. Để có quỹ đất, TKV đã làm việc với tỉnh Quảng Ninh, đề nghị đưa việc xây dựng nhà cho công nhân mỏ vào quy hoạch chung của địa phương, xác định rõ tỷ lệ đất xây nhà cho công nhân... Cụ thể, TKV sẽ xây dựng thí điểm 2 khu nhà ở cho công nhân tại Hà Khánh và khu dân cư lấn biển phường Hồng Hà. Đồng thời, TKV cũng có văn bản đề nghị Chính phủ và các bộ để các dự án nhà ở trên được hưởng chính sách hỗ trợ theo chủ trương của Chính phủ.
Để xây dựng, phát triển nhà ở cho công nhân theo hướng chuyên nghiệp hóa, TKV đã thành lập và giao nhiệm vụ cho các bộ phận chuyên trách. Năm 2005, Tập đoàn thành lập Ban Hạ tầng và Bất động sản TKV giúp TKV thẩm định các dự án được giao đất ở địa phương, kiểm soát tiến độ các dự án ở các đơn vị thành viên... Đồng thời, giao Công ty Kinh doanh bất động sản TKV triển khai điều tra xã hội học ở toàn bộ các công ty thành viên về nhu cầu, tình trạng nhà ở... làm cơ sở xây dựng đề án chi tiết. Công ty này sẽ làm chủ đầu tư hoặc phối kết hợp thực hiện dự án, quản lý các dịch vụ theo hướng xã hội hóa...
Trong tương lai sẽ có nhiều khu nhà ở cho công nhân được mọc lên. (Ảnh: Lễ khởi công xây nhà chung cư cho công nhân mỏ của Công ty Than Nam Mẫu- TKV vào tháng 9-2010)
Thực hiện đồng bộ quy hoạch, TKV cũng đề nghị các Công ty thành viên dừng ngay việc xây dựng nhà ở trong khu vực khai trường (trừ Tổng Công ty Than Đông Bắc và một số đơn vị thi công xây lắp ngắn hạn...). TKV cũng tiến hành rà soát, điều chỉnh lại các dự án đang được thực hiện bởi các doanh nghiệp thành viên trong TKV theo hướng đưa vào danh mục dự án của TKV hoặc phối hợp với các đơn vị có chức năng điều hành...
Kết quả là với sự điều hành thống nhất, sự đồng thuận từ các cấp, các đơn vị thành viên, cho tới nay việc chăm lo chỗ ở cho công nhân trong TKV đã có những bước chuyển biến đáng kể. Và điển hình là việc Công ty than Hà Lầm- TKV vừa khánh thành ngôi nhà 11 tầng, 2 cầu thang máy, tổng diện tích sàn là 6.775m2 phục vụ cho 340 công nhân. Và trong tương lai không xa, người lao động ngành Than cũng sẽ được hưởng niềm vui khi những khu chung cư mới khác được hoàn thành trong nay mai như: Khu Trung tâm Thương mại và Dịch vụ Cầu Sến, Khu đô thị ngành Than tại phường Hà Khánh (TP Hạ Long), khu chung cư và các căn hộ liền kề tại khu dân cư cột 5 phường Hồng Hải (TP Hạ Long)...
