“Không thể nói việc chậm tiến độ đối với gói thầu số 1 thuộc Dự án đầu tư xây dựng công trình hồ điều hòa và hệ thống tiêu thoát nước phường Yết Kiêu (Hạ Long) lỗi do năng lực nhà thầu bị hạn chế.
Nhà thầu chúng tôi có đủ nhân lực, thiết bị máy móc và có thể hoàn thành công trình trước thời hạn nếu mặt bằng được bàn giao kịp thời”. Đó là lời quả quyết của ông Tiên Văn Nho, Giám đốc Công ty CP Xây dựng thủy lợi miền Đông khi làm việc với phóng viên Báo Quảng Ninh.
Toàn cảnh hồ điều hoà tại phường Yết Kiêu.
Dự án đầu tư xây dựng công trình hồ điều hòa và hệ thống tiêu thoát nước phường Yết Kiêu (TP Hạ Long) được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 1100 ngày 15-4-2009. Dự án được chia thành nhiều gói thầu trong đó gói thầu số 1 bao gồm việc nạo vét lòng hồ, xây dựng các tuyến cống và trạm bơm cưỡng bức. Gói thầu này do Công ty CP Xây dựng thủy lợi miền Đông thi công với giá trị khoảng 24 tỷ đồng. Thời gian thi công theo cam kết là 350 ngày và được lấy mốc kể từ ngày 9-6-2009. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, phần nhiều thời gian đã hết nhưng khối lượng thi công mới chỉ đạt trên 30% so với tổng khối lượng công trình.
Ông Tiên Văn Nho, Giám đốc Công ty CP Xây dựng thủy lợi miền Đông giải thích: “Công trình hồ điều hòa và hệ thống tiêu thoát nước phường Yết Kiêu (Hạ Long) là công trình có địa chất nền móng rất phức tạp, túi bùn có độ sâu trên 10m; khối lượng thi công lớn. Mặt khác công trình yêu cầu vừa thi công vừa đảm bảo phục vụ tiêu thoát nước và phải hoàn thành trước mùa mưa bão. Trong khi đó công tác GPMB không được quan tâm một cách cụ thể mặc dù Công ty đã nhiều lần đề nghị với chủ đầu tư về vấn đề này”. Tuy nhiên, trong cuộc kiểm tra của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Vũ Đức Đam, đại diện chủ đầu tư dự án lại cho rằng, sự chậm trễ trên là do năng lực của nhà thầu còn hạn chế và phần khác là do ảnh hưởng của thời tiết trong những tháng đầu năm 2010.
Như vậy, sự chậm trễ trong thi công đối với công trình này xem ra chưa có bên nào đứng ra chịu trách nhiệm? Vậy đâu là nguyên nhân?
Để làm sáng tỏ nguyên nhân sự việc, chúng tôi đã có cuộc làm việc với lãnh đạo Ban Quản lý dự án công trình TP Hạ Long và đại diện đơn vị thi công. Qua những tài liệu có được cho thấy, nguyên nhân đầu tiên và có tính chất quyết định ảnh hưởng tới tiến độ thi công dự án đó là công tác giải phóng mặt bằng. Mặc dù công trình được khởi công xây dựng từ ngày 9-6-2009 thế nhưng phải đến ngày 20-11-2009 TP Hạ Long mới tiến hành xong công tác giải phóng mặt bằng phần lòng hồ B1 giao mặt bằng cho đơn vị thi công. Bà Phạm Thị Chanh, Phó Giám đốc Ban quản lý Dự án công trình TP Hạ Long cũng thừa nhận: “Việc giao mặt bằng cho đơn vị thi công chậm mất khoảng 6 tháng do vấn đề phức tạp trong quá trình giải phóng mặt bằng. Dự án có phần lớn diện tích đất nằm trong quỹ đất của HTX Nông nghiệp Hồng Tiến và được thị xã Hồng Gai (cũ) giao từ năm 1960 với mục đích sử dụng là để nuôi trồng thủy sản và trồng rau. Theo quy định tại khoản 2, Điều 7, Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 3-12-2004 của Chính phủ thì diện tích đất trên khi thu hồi không được bồi thường và hỗ trợ. Tuy nhiên, nhiều bà con xã viên không hiểu và yêu cầu được bồi thường nên không chịu bàn giao mặt bằng. Sau nhiều tháng vận động, tuyên truyền và dùng cả đến biện pháp cưỡng chế chúng tôi mới có được mặt bằng giao cho đơn vị thi công”.
Bên cạnh đó, khu vực mặt bằng trạm bơm cưỡng bức, một trong những hạng mục chính của dự án, công tác GPMB cũng dây dưa phức tạp. Trong cuộc họp của UBND thành phố với chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án; đơn vị thi công và đại diện lãnh đạo phường Yết Kiêu ngày 5-5-2010, đã dành nhiều thời gian bàn đến biện pháp giải quyết GPMB đối với khu vực trạm bơm cưỡng bức. Đồng thời lãnh đạo thành phố cũng đã yêu cầu Ban Quản lý dự án công trình thành phố hoàn thành công tác GPMB để bàn giao cho nhà thầu thi công trạm bơm cưỡng bức thời gian xong trước ngày 30-5-2010. Tuy nhiên, đến tận bây giờ, cũng chưa thể có mặt bằng để giao đơn vị thi công với lý do công tác phối hợp với phường Yết Kiên để xác minh nguồn gốc đất còn nhiều khó khăn.
Một nguyên nhân khác là do có sự thay đổi vị trí tuyến cống tiêu thoát nước và điều chỉnh quy hoạch tuyến đường giao thông, tuyến kè, đường dạo về phía lòng hồ để đảm bảo đủ quỹ đất dân cư theo quy hoạch. Theo đó, đến tận ngày 25-4, đơn vị thi công mới nhận được bản quy hoạch nhưng không có con dấu chữ ký. Như vậy một lần nữa đơn vị thi công lại tiêu tốn thời gian “chết” cho việc chờ điều chỉnh quy hoạch, mới có thể tiếp tục thi công những phần tiếp theo. Ngoài ra, việc chậm tiến độ dự án còn là do điều kiện thi công chật hẹp cộng với lớp bùn của hồ tích tụ từ nhiều năm quá dày nên quá trình thi công phải thực hiện nhiều biện pháp xử lý kỹ thuật…
Có thể nói, công tác GPMB chậm của chủ đầu tư dự án đã trở thành lý do cho nhà thầu thi công kéo dài thời gian thực hiện dự án. Bản thân nhà thầu cùng một lúc thực hiện nhiều dự án và ở nhiều địa bàn khác nhau, do đó việc phân tán nhân lực, thiết bị máy móc và năng lực tài chính trong quá trình thi công đối với dự án kể trên cũng không nằm ngoại lệ. Thêm vào đó, trong quá trình thực hiện dự án đơn vị thầu thi công đã không tận dụng triệt để quỹ thời gian và chia sẻ khó khăn với chủ đầu tư trong công tác GPMB. Không thực hiện việc lập kế hoạch thi công và bảng tiến độ thi công chi tiết cho từng hạng mục… Vào thời điểm phóng viên có mặt tại hiện trường thi công gói thầu 1 (ngày 21 và 22-5), hơn 10 công nhân lao động của Công ty CP Thủy lợi miền Đông phần lớn là lao động phổ thông, không có trình độ chuyên môn về xây dựng. Thiết bị máy móc cũng chỉ vẻn vẹn vài ba cái. Khi được hỏi, ông Nguyễn Văn Nhan, cán bộ phụ trách công trình cho hay: “Có những lúc chúng tôi đã huy động cả trăm công nhân, 3 máy xúc, 7 xe chạy bùn nhưng vào thời điểm này việc ít do đó chúng tôi đã cho công nhân nghỉ hoặc chuyển tới công trình khác. Nếu không sẽ tốn kém cả trăm đường”.
Để cải thiện tiến độ và tránh những ảnh hưởng ngập lụt trong mùa mưa bão sắp tới, UBND TP Hạ Long đã tăng cường thêm một nhà thầu thi công cho dự án đó là Công ty CP Đầu tư xây dựng Thành Thắng. Đơn vị này thực hiện thi công phần hồ B2 và trạm bơm tiêu úng thuộc hồ B2.
Việc chậm tiến độ dự án, có thể gây thiệt hại lớn đối với ngân sách Nhà nước, làm tăng chi phí xã hội và ảnh hưởng đến lợi ích cộng đồng. Quyền lợi, uy tín của doanh nghiệp cũng có nguy cơ giảm sút. Vậy tại sao tình trạng trên vẫn là căn bệnh phổ biến và chưa thể có lời giải hữu hiệu?
