Việt Nam là nước đông dân thứ 13 trên thế giới, nhưng chỉ số phát triển con người và các chỉ tiêu về chất lượng dân số chỉ xếp thứ 108/177 nước.
Theo báo cáo này, ngoài vấn đề dân số đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng, các "chỉ số phát triển con người" của nước ta tuy có cải thiện, nhưng vẫn thấp so với nhiều nước trong khu vực và thấp xa so với các nước công nghiệp, chỉ xếp thứ 108/177 nước. Tỷ lệ trẻ chết sau khi sinh và suy dinh dưỡng trẻ em còn cao; 1,5% dân số bị thiểu năng thể lực và trí tuệ…
TS. Nguyễn Quốc Anh, Giám đốc Trung tâm Thông tin và Tư liệu, Tổng cục Dân số - KHHGĐ cho biết: "Có 3 tiêu chí để xem xét chất lượng dân số: trình độ văn hóa, tuổi thọ trung bình và thu nhập bình quân đầu người. Ngoài ra còn một tiêu chí nữa là chất lượng sức khỏe trẻ sơ sinh".
Một điều đáng chú ý trong báo cáo lần này Bộ Y tế đưa ra là chỉ số "tuổi thọ khoẻ mạnh" thấp, nghĩa là tuổi thọ bình quân của ta khá cao: đạt 72 tuổi, nhưng số năm khoẻ mạnh thực sự chỉ kéo dài đến khoảng 61 tuổi. Như vậy người cao tuổi nước ta phải chịu nhiều bệnh tật, mệt mỏi kéo dài trong hơn 10 năm cuối đời.
TS. Hoàng Thị Kim Thanh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông, Viện Dinh dưỡng Quốc gia nói: "Dinh dưỡng cho người già phải là dinh dưỡng vòng đời, nghĩa là từ khi còn trong bào thai, đến khi sinh ra, lớn lên… thì cơ chế dinh dưỡng và tập luyện phải được duy trì mới mong có một tuổi già khoẻ mạnh. Chúng ta hiện chưa chú ý đến điều này".
Điều đáng cảnh báo nhất là "tỷ số giới tính" khi sinh ở nước ta có xu hướng mất cân bằng ngày một lớn. Hiện có 16 tỉnh, thành phố có tỷ số giới tính cao từ 115 nữ - 128 nam. Tỷ số giới tính này tương đương với Trung Quốc cách đây 20 năm và hiện nay nước này đang phải đối mặt với hệ quả của việc "thiếu" tới 20 triệu phụ nữ.
TS. Lê Hoài Chương - Trưởng phòng KHTH, Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết: "Ở đô thị, người dân nhận thức khá tốt vấn đề giới tính. Ở vùng nông thôn, vùng xa, điều này chưa được nhận thức đúng đắn. Hiện nay có một vấn đề liên quan đến chát lượng dân số đó là việc chẩn đoán trước sinh, chất lượng sơ sinh".
Chất lượng dân số thấp là yếu tố cản trở sự phát triển và đặt nước ta trước nguy cơ tụt hậu xa hơn. Giải pháp để giải quyết vấn đề trên đang đang là bài toán khó đối với các cơ quan chức năng.
