Một đầu sách giáo khoa in 1 lần, lời trên cả tỉ đồng. Thí dụ quyển Tiếng Việt lớp 2 đề giá 8.000đ, in 200 ngàn bản giá giấy và công in cỡ 1 ngàn đồng, trừ đi 25% phát hành phí, không lời trên 1 tỉ đồng thì Bì tôi chết liền tại chỗ!
Bởi có lời như rứa, cho nên ai nấy cũng muốn xin được làm tác giả soạn sách giáo khoa. Tiền tác quyền các loại sách thường là 12% x Giá bán x Số lượng in. Tôi cho sách giáo khoa chỉ cần trả tác quyền 3% thôi thì 1 quyển Tiếng Việt lớp 2 có số tiền tác quyền là 48 triệu đồng.
Mà nó cứ được tái bản dài dài, viết tầm bậy như nhóm của bà gì đó đề nghị bỏ bụng các chữ cũng được tái bản. Đã có nhà văn nào đem tim óc viết tiểu thuyết mà 1 lần in đạt được tiền tác quyền như vậy?
Cho nên người ta đè nhau mà viết sách giáo khoa, kể cả loại giáo khoa tào lao, lấy chữ E hay chữ A rồi “xin lỗi, cho em sửa lại” bằng... cải cách.
Không ai dám cãi
Cái khó chịu nhất của sách giáo khoa là câu: “Giáo khoa là pháp lệnh”. Pháp lệnh tức là mệnh lệnh mang tính bó buộc, tính luật pháp cao vòi vọi như nhà chọc trời. không một ai dám cãi lại sách giáo khoa dù sách giáo khoa viết sai! Thầy cứ nhắm mắt dạy theo cái sai, trò cứ học theo cái sai đó.
Các nhà soạn sách giáo khoa môn văn quan liêu hơn bất kỳ một cán bộ quan liêu nào khác. Một bài khóa dài 3 ngàn chữ, dạy và học trong vòng 2 tiết. Chỉ cần đọc bài khóa 2 lần, đã mất 30 phút; còn giờ đâu mà phân tích sâu vào nghệ thuật và nội dung? Thầy dạy như robot, trò học như máy cassette, riết rồi đâm ra tẩu hỏa nhập ma, chuyện Long Xuyên nói ra chuyện Long Thành. Cho nên mới có những bài thi trong đó thí sinh viết chị Dậu là vợ anh Trỗi, anh Trỗi đặt mìn ở cầu Chữ Y...
Nghịch lý tại sao chỉ một?
Khi học tiếng Anh, tôi có quyền chọn bất cứ giáo trình tiếng Anh nào mà tôi thích... Nhưng tại sao con tôi là dân miền Nam, gọi trái mãng cầu ta nhưng sách lại in là quả na? Cái thìa hay cái muỗng, bít-tất hay vớ... Những dị biệt ngôn ngữ đó có thể được giải quyết cho những bộ sách giáo khoa của từng vùng.
Nhớ lại khi xưa ta bé, ta đi học. Có tiền thì mua sách mới phù hợp túi tiền, phù hợp trình độ hoặc thích sách của nhà giáo nào biên soạn. Nếu không tiền có thể mượn sách của bạn, đi mua sách cũ. Học sinh có toàn quyền lựa chọn cho mình. Còn bây giờ thì không. Học sinh phải mua sách của Bộ, và duy nhất chỉ có 1 bộ.
Và hàng năm phải mua sách mới. Tại sao vậy thưa ông NXB Giáo Dục?
Vua độc quyền
Trước đây, ta thường nói đến các ngành độc quyền như điện, bưu chính viễn thông... nhưng còn một ông vua độc quyền nữa là NXB Bộ Giáo Dục - thống trị việc xuất bản toàn bộ sách giáo khoa hàng năm. Tại sao? - Vì doanh số chiếm khoảng 1.000 tỉ đồng mỗi năm. Dứt khoát không thể chia miếng bánh ngon này cho ai được. Mà tiền này từ đâu ra? Dạ xin thưa từ những gia đình có con đi học kiếm cái chữ sau này mần ăn.
