(Đồng chí Nguyễn Đình Tuấn, Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội, Phó Ban chỉ đạo Chương trình giảm nghèo tỉnh trả lời phỏng vấn PV Báo Quảng Ninh).
Đồng chí NĐT: Chương trình mục tiêu giảm nghèo đã được thực hiện gần 2 năm, tính từ thời điểm UBND tỉnh ra quyết định phê duyệt chương trình giảm nghèo giai đoạn 2006-2010 vào tháng 10-2006. Lúc đó, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh đã giảm xuống còn 8,95%, tính đến tháng 9 năm nay đã giảm còn 7,97%.
Năm 2006 đã có 23.201 hộ được vay vốn tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách với tổng số tiền là 162,198 triệu đồng (bình quân gần 7 triệu đồng/hộ). 9 tháng đầu năm 2007 có thêm 14.957 hộ được vay với số tiền là 134,484 triệu đồng (bình quân 8,99 triệu đồng/hộ). Số vốn này đã tập trung cho vay vùng khó khăn, giúp các hộ nghèo đầu tư trồng rừng, trồng cây công nghiệp, phát triển trang trại, nuôi trâu, bò, nuôi trồng thuỷ hải sản, sản xuất kinh doanh nhỏ... Đây động lực khuyến khích các hộ vươn lên thoát nghèo, góp phần tạo ra các vùng sản xuất hàng hoá nơi đồng bào thiểu số, vùng cao, hải đảo.
Tính đến 30-9-2007, đã cấp được 127.065 thẻ bảo hiểm y tế người nghèo; khám chữa bệnh miễn phí cho 191.457 lượt người nghèo; trợ cấp học phí gần 300 triệu đồng cho học sinh mồ côi, tàn tật, dân tộc thiểu số nghèo.
Việc hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở đã được hoàn thành từ giai đoạn 2001-2005. Hiện có 1.533 hộ nghèo có nhu cầu cần hỗ trợ tiếp về nhà ở đang được tỉnh xem xét.
Đến nay, Sở Lao động Thương binh và Xã hội đã nhận được báo cáo về kế hoạch trợ giúp cụ thể và một số năm tới của các cụm trợ giúp xã nghèo với tổng số tiền hơn 2,574 tỷ đồng. Số tiền này dành để hỗ trợ các xã nghèo kéo điện sinh hoạt, xây nhà, tặng quà dịp lễ tết...
Có thể nói, với những kết quả đạt được trong gần 2 năm thực hiện Chương trình giảm nghèo của tỉnh, tôi tin tưởng đến năm 2010 sẽ tiếp tục hoàn thành kế hoạch mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, việc thực hiện Chương trình thời gian qua cũng gặp hàng loạt khó khăn, vướng mắc cần phải điều chỉnh mới có thể đạt được mục tiêu giảm nghèo.
PV: Những khó khăn đó là gì, thưa đồng chí?
Đồng chí NĐT: Thứ nhất, về chính sách hỗ trợ y tế cho người nghèo, thời hạn sử dụng thẻ BHYT quy định 1 năm là quá ngắn, gây tốn kém thời gian trong việc lập danh sách và kinh phí in cấp thẻ, nên tăng thời hạn sử dụng thẻ là 2 năm. Nguồn quỹ do ngân sách tỉnh cấp cho chi phí khám và điều trị bệnh nhân nghèo thấp hơn số tiền chi thực tế, vì người nghèo dễ mắc các bệnh nan y như: Suy thận, ung thư máu...dẫn đến chi phí khám và điều trị rất tốn kém. Thứ hai, chưa có sự gắn kết chặt chẽ giữa cho vay tín dụng người nghèo với các hoạt động dạy nghề, phát triển kinh tế hộ gia đình; dự án hướng dẫn người nghèo làm khuyến nông, khuyến ngư còn gặp nhiều khó khăn do nhu cầu lớn, trong khi nguồn vốn lại hạn hẹp; một số hộ mới thoát nghèo nhưng chưa được các địa phương xem xét hỗ trợ lãi xuất tiếp 1 năm như Chương trình của tỉnh đã nêu; bên cạnh đó, việc cho vay với lãi suất ưu đãi và hỗ trợ vật chất đôi khi tạo tâm lý trông chờ, ỷ lại của người nghèo. Thứ ba, nguồn lực đầu tư và hỗ trợ cho Chương trình còn thấp. Chương trình thực hiện đã được gần 2 năm, song so với mục tiêu và các chỉ tiêu đề ra thì nguồn vốn đầu tư từ ngân sách trung ương bố trí còn rất hạn hẹp, ảnh hưởng đến kết quả thực hiện Chương trình.
PV: Trong thực tế, nhiều mô hình vay vốn tín dụng XĐGN mang lại hiệu quả rất tích cực. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, vẫn còn nhiều dẫn chứng về việc thực hiện giảm nghèo ở một số địa phương chưa bền vững; hiện tượng đói giáp hạt, tái nghèo và phát sinh nghèo vẫn tiếp tục xảy ra.Vậy theo đồng chí, đâu là nguyên nhân chính?
Đồng chí NĐT: Kinh nghiệm từ các mô hình XĐGN thành công là phải hướng dẫn, vận động cho chính hộ nghèo biết cách làm ăn. Người nghèo chỉ có thể thoát nghèo khi chính họ vừa được hỗ trợ, vừa được bàn bạc, thảo luận tìm cách thoát nghèo.
Ở một số nơi, cán bộ làm công tác XĐGN chỉ thực hiện chức năng thẩm định cho vay vốn, mà chưa hướng dẫn cho người nghèo biết cách làm ăn, sử dụng đồng vốn có hiệu quả.
Nhiều dự án hỗ trợ các hộ nghèo nhưng không phối hợp dưới nhiều hình thức như: Hỗ trợ giống, phân bón, kỹ thuật, chế biến, bao tiêu sản phẩm, hỗ trợ vốn nếu gặp rủi ro thiệt hại, tư vấn áp dụng biện pháp “lấy ngắn nuôi dài”... Điều này thể hiện sự thiếu tính quy hoạch trong chuyển đổi cơ cấu kinh tế, xoá đói giảm nghèo ở một số địa phương, dự án.
Theo tôi, điều quan trọng nữa là phải giúp bà con thay đổi nhận thức trong sản xuất, kế hoạch hoá gia đình để ổn định cuộc sống. Làm sao để người nghèo ý thức được rằng: Nhà nước trợ giúp cơ chế chính sách để họ vươn lên thoát nghèo, chứ không phải Nhà nước bao cấp cho họ giảm nghèo.
PV: Năm 2008, Chương trình giảm nghèo của tỉnh sẽ tập trung vào những vấn đề gì, thưa đồng chí?
Đồng chí NĐT: Dự kiến năm 2008, ngoài kinh phí hỗ trợ từ trung ương, Ban Chỉ đạo giảm nghèo của tỉnh sẽ đề nghị tỉnh bố trí 1% tổng ngân sách địa phương để đầu tư cho Chương trình giảm nghèo. Ngoài ra, sẽ huy động tối đa nguồn lực hỗ trợ từ các tổ chức, doanh nghiệp, các nhà đầu tư, xã hội hoá từ vận động ủng hộ Quĩ “vì người nghèo”...
Các hộ nghèo từ cơ sở thôn, bản, khu phố sẽ được rà soát, phân loại và quan tâm theo dõi chặt chẽ. Theo đó, ưu tiên nguồn lực cho các xã có tỷ lệ hộ nghèo cao; phát triển các dự án dạy nghề cho người nghèo và dự án xây dựng mô hình giảm nghèo. Lồng ghép các chương trình phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn hướng vào mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Phát triển các dịch vụ xã hội cơ bản cho người nghèo thông qua các chính sách, chương trình về y tế, giáo dục, nước sinh hoạt, nhà ở, đất canh tác, công trình phục vụ dân sinh.
Bên cạnh đó, tăng cường và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cấp xã, đặc biệt là các xã vùng sâu, vùng xa, hải đảo. Và điều quan trọng như tôi đã nói, các cán bộ này, những người tiếp cận trực tiếp với người nghèo phải giúp họ ý thức được rằng, họ mới chính là chủ thể thoát nghèo.
Xin cảm ơn đồng chí!
