Từ nhiều tháng nay, hàng chục người dân khu 7, phường Cao Thắng (Hạ Long) thay phiên nhau “cắm trại”, lập rào chắn ngăn cản không cho các phương tiện vào thi công dự án đầu tư xây dựng kinh doanh hạ tầng khu dân cư đô thị Bãi Muối. Điều đó khiến chủ đầu tư và đơn vị thi công chỉ còn cách đứng nhìn và xót xa trước những thiệt hại về phần mình đang được tính từng ngày, từng giờ.
Dự án đầu tư xây dựng kinh doanh hạ tầng khu dân cư đô thị Bãi Muối do Chi nhánh Tổng Công ty xây dựng công trình giao thông 5 tại Quảng Ninh (Cenco 5) làm chủ đầu tư. Dự án được UBND tỉnh phê duyệt theo Quyết định 2278 (ngày 3-7-2007). Địa bàn triển khai dự án là 2 phường Cao Thắng và Hà Lầm. Dự án có mục đích xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật theo quy hoạch được duyệt đáp ứng nhu cầu đô thị hoá và tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương. Diện tích đất sử dụng là 214.443m2 trong đó chủ yếu là diện tích đất thuộc các nhóm đất nông nghiệp, phi nông nghiệp và chưa sử dụng do một số hộ dân, HTX rau Chiến Thắng, phường Cao Thắng và phường Hà Lầm đang quản lý sử dụng.
Kể từ tháng 9-2008, Cenco 5 đã cho tiến hành thi công dự án và đơn vị thi công là Công ty Xây dựng công trình 547. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện thi công phần san nền và các hạng mục thoát nước mưa cho toàn bộ khu dân cư cũ và khu đô thị mới thì gặp phải sự cản trở gay gắt của nhiều hộ dân phường Cao Thắng. Họ tự ý dựng lều, cắm trại án ngữ với khoảng hơn 10 người túc trực cả ngày lẫn đêm không cho thi công. Đồng thời, họ yêu cầu chủ đầu tư và chính quyền địa phương phải trả thêm tiền cho những diện tích trước đây họ đã nhận tiền đền bù GPMB. Lý do là họ không chấp nhận phương án bồi thường theo cách tính bình quân gia quyền giá đất ở của các thửa đất gần với thửa đất nông nghiệp đó. Họ khẳng định, nếu không đền bù đủ, họ sẽ tiếp tục cản trở thi công. Điều này đã và đang làm ảnh hưởng tới tiến độ thi công cũng như sinh hoạt của khu dân cư trong khu vực.
Tìm hiểu nguyên nhân vấn đề, chúng tôi được một số cơ quan chức năng của TP Hạ Long và chủ đầu tư cho biết: Dự án đầu tư xây dựng kinh doanh hạ tầng khu dân cư đô thị Bãi Muối đã được UBND tỉnh giao (đợt 1) 112.170,4m2 đất cho Chi nhánh Cenco 5 Quảng Ninh tại vị trí phường Cao Thắng; trong đó có khoảng trên 90.000m2 là đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư của HTX rau Chiến Thắng quản lý. Và số diện tích nói trên đã được 126 hộ gia đình, cá nhân phường Cao Thắng là xã viên nhận thầu.
Để tiến hành công tác giải phóng mặt bằng, bàn giao mặt bằng cho chủ dự án, TP Hạ Long đã tiến hành kiểm đếm và lập trên 100 phương án bồi thường cho các xã viên HTX rau Chiến Thắng trên cơ sở phương pháp tính trung bình cộng cho thửa đất có nhiều địa điểm tiếp giáp với các đường nhánh được thực hiện hỗ trợ đất nông nghiệp xen kẽ khu dân cư. Tuy nhiên phía người dân đã không đồng tình và cho rằng Ban Bồi thường đã xác định một số điểm liền kề không khách quan và đã đưa ra hình thức tính toán tương tự nhưng áp dụng đối với 10 điểm liền kề (đây là 10 điểm mà giá trị điểm áp giá cao nhất là 12 triệu đồng và thấp nhất là 1,2 triệu đồng). Do không thống nhất về các điểm liền kề của tấm ruộng với các đường nhánh và xét thấy cần thiết áp dụng theo nguyên tắc tính toán giá đất ở liền kề bình quân gia quyền trên cơ sở chia làm 7-8 thửa, vùng. Quyết định xây dựng phương án đền bù mới đã được thực hiện dựa trên nguyên tắc đó với các căn cứ của văn bản luật và các văn bản của tỉnh về quy định các loại giá đất và phương pháp xác định chiều rộng đường nhánh để xác định giá đất hỗ trợ đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư đối với riêng dự án khu đô thị Bãi Muối. Phương pháp tính toán bồi thường này đã được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 1881 (ngày 16-6-2008) và được Tổng cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng phù hợp với điều kiện và tình hình thực tế tại địa phương. Theo đó, tổng giá trị bồi thường tính cho diện tích kể trên vào khoảng 28,3 tỷ đồng.
Đến lúc này, người dân mà cụ thể là một số hộ xã viên HTX rau Chiến Thắng vẫn không đồng thuận. Họ vẫn cho rằng các phương án bồi thường cần phải dựa trên phương pháp tính trung bình cộng và áp dụng tại các điểm cao nhất bất luận sự giải thích và vận động của các tổ chức đoàn thể và chính quyền địa phương. Đây là lý do khiến họ có những hành động cản trở đơn vị thi công trong suốt thời gian qua. Ông Trần Văn Lân, Phó Giám đốc Công ty xây dựng công trình 547 bức xúc nói: Sự dây dưa, chây ỳ trong công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng đối với dự án này xuất phát từ sự nhận thức và hiểu biết của người dân về pháp luật đất đai. Trong khi đó, sự vào cuộc của chính quyền địa phương cũng như các ngành chức năng của thành phố lại thiếu quyết liệt. Lẽ ra đến lúc này, Công ty đã có thể thực hiện dự án một cách “trơn tru” và tránh được những thiệt hại không đáng có. Thế nhưng sự việc vẫn bùng nhùng khiến nhà đầu tư lo ngại. Một điều lạ ở đây đó là phần nhiều số hộ trong diện bồi thường đã ký cam kết sau khi nhận tiền bồi thường sẽ thực hiện bàn giao bằng cho chủ đầu tư để đơn vị thi công bốc đất hữu cơ, đổ đất san nền đường. Tuy nhiên, khi tiền đã nhận nhưng đất lại không bàn giao và còn gây cản trở cho việc thi công dự án, trong khi đó, biện pháp xử lý chưa thực sự kiên quyết.
Việc đúng hay sai và hợp lý hay chưa trong các phương án bồi thường ở dự án khu đô thị Bãi Muối cũng cần được các cơ quan chức năng và người dân xem xét hiệp thương. Nhưng điều cần khẳng định ở đây là việc người dân đã nhận tiền bồi thường nhưng không bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư, sau đó lại có hành động cản trở là không đúng pháp luật. Người dân có quyền tự bảo vệ mình nhưng phải thực hiện trong khuôn khổ pháp luật cho phép.
Sự việc xảy ra tại dự án khu đô thị Bãi Muối chỉ là một sự việc điển hình trong nhiều dự án đang thực hiện đầu tư trên địa bàn TP Hạ Long. Đây cũng là một vấn đề lớn mà các ngành chức năng của tỉnh cũng như TP Hạ Long cần sớm tìm ra căn nguyên của vấn đề và có giải pháp phù hợp để tránh gây thiệt hại về kinh tế cho các nhà thầu và chủ đầu tư, gây dư luận xấu về môi trường đầu tư của thành phố và của tỉnh.
