Có lẽ ít chợ tạm nào lâu như chợ tạm Cột 5 (TP Hạ Long), kéo dài 17 năm nay.
Ban đầu chợ chỉ khoảng vài chục người kinh doanh chủ yếu các loại thực phẩm thiết yếu hàng ngày, không bao lâu chợ đã phát triển như một chợ truyền thống, kinh doanh hàng nghìn mặt hàng. Từ sự phát triển nhanh như vậy, chợ đã nảy sinh nhiều vấn đề bất cập về trật tự giao thông, môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm, mỹ quan đô thị.
Chợ tạm Cột 5 nhìn từ bên ngoài.
Từ chợ “chui” thành chợ tạm
Chợ Cột 5 trước kia cũng bám mặt đường Nguyễn Văn Cừ (TP Hạ Long), nằm tại vị trí chếch thẳng chợ tạm hiện nay lên phía đồi. Chợ ngày ấy nhỏ, nên rất hạn chế về giao thương; vệ sinh môi trường không đảm bảo, lại nằm sát đường 18A ảnh hưởng không nhỏ tới đảm bảo trật tự an toàn giao thông... Từ bất cập này, thành phố quyết định “xoá” chợ, cấp đất cho các hộ dân xây nhà kiên cố nhằm cải thiện môi trường, phát triển đô thị.
Chợ cũ bị phá, chợ mới chưa có, tạm thời một số hộ kinh doanh ào sang khu đất trống đối diện (chợ tạm hiện nay) “xí” chỗ bán hàng. Ít lâu sau, khu vực này lại được cấp đất cho các hộ dân xây nhà. Nhưng hầu hết các hộ dân được cấp đất làm nhà là dân nghèo, vì thế họ cho thuê luôn phần đất trước cửa nhà để bán hàng. Ban đầu chỉ có ít người kinh doanh từ chợ cũ chuyển xuống, dần dà lều quán mọc lên ngày một nhiều. Thế là thành chợ, cho dù không được quy hoạch, chẳng ai cấp phép, quản lý. Bây giờ thì người ta gọi là chợ tạm, người kinh doanh không chỉ trên địa bàn, mà có cả các phường: Hà Lầm, Hà Trung, Cao Thắng, thậm chí không ít nông dân từ Quảng Yên, Đông Triều, tỉnh Hải Dương… cũng đến chợ này bán buôn nông sản, thực phẩm. Một trong những nguyên nhân chợ ngày càng thu hút khá đông người nội trợ, đó là ngoài cung cấp các loại rau, củ, quả từ các vùng, miền đưa đến khá đa dạng, chợ còn có tiếng về mặt hàng thuỷ, hải sản tươi sống khá dễ mua từ bến cá gần chợ cung cấp… Mấy năm qua, chợ tạm phát triển như một chợ truyền thống thực thụ với hàng nghìn mặt hàng, hàng trăm hộ kinh doanh.
Và những hệ lụy Khoảng 10 năm trước, TP Hạ Long đã cho di chuyển chợ tạm này đến nơi mới thuộc phường Hồng Hải. Ngay ban đầu, các hộ kinh doanh cũng không mấy mặn mà trong việc chuyển chợ, bởi hạ tầng chợ mới cũng chẳng khác gì như chợ tạm. Nhưng rồi việc kinh doanh không hiệu quả, hàng hoá ế ẩm do có rất ít người đến chợ mua bán hàng, nên họ lại quay về chợ cũ dựng lều quán kinh doanh. Là chợ tự phát, nên không ai quản lý, mạnh ai nấy ngồi, chen chúc nhau từng mét đất bán hàng, không quy định khu vực kinh doanh ngành hàng. Thế nên xảy ra tình trạng hàng ăn sẵn, như chè giải khát, bánh mì chế biến, giò chả, nộm… xen với hàng bán thịt lợn, tôm cá sống; thậm chí gà, vịt được giết tại chỗ, bán ngay sát hàng cơm. Vào tầm cuối buổi chiều chợ lại càng ô nhiễm, khắp chợ nồng nặc mùi khói than lẫn gia vị của món vịt quay, thịt nướng. Những đợt dịch lợn tai xanh, lở mồm long móng, dịch cúm gia cầm người tiêu dùng không khỏi lo ngại khi thịt lợn, thịt gà không được kiểm dịch bày bán la liệt. Mỗi ngày tại chợ tiêu thụ hàng tấn thịt, nhưng cũng không ai biết được nguồn gốc của nó, hay nơi giết mổ có đảm bảo? Đối với những người bán hàng trên vỉa hè khu vực chợ, rác họ đều thải xuống lòng đường. Hàng tháng để có chỗ bán hàng, cũng như những người ngồi trong chợ, họ chỉ phải đóng một khoản phí 1.000 - 2.000 đồng/ngày, gọi là tiền môi trường. Với số tiền này, ông tổ trưởng tổ dân chịu trách nhiệm thuê người quét dọn rác, tuy nhiên chỉ có vài người thu dọn rác, làm không xuể nên nguy cơ ô nhiễm trầm trọng ngày càng tăng trong khu dân cư. Trật tự an toàn giao thông cũng là vấn đề hết sức bất cập tại đây. Do chợ nằm sát đường Nguyễn Văn Cừ, trục giao thông chính của thành phố nên thường vào buổi chiều, lúc người mua bán tấp nập, đoạn đường khu vực chợ luôn xảy ra ách tắc. Xe ô tô con đưa các bà, các chị đi chợ đỗ hàng dài dưới lòng đường, xe máy dựng kín vỉa hè chiếm hết đường đi lối lại. Thêm vào đó, nhiều người dân phía bên kia đường mỗi khi sang chợ họ trèo hoặc chui qua giải phân cách gây nguy hiểm cho người và phương tiện giao thông lưu hành trên đường. Đã có không ít vụ tai nạn giao thông xảy ra khiến nhiều người cảm thấy bất an khi qua lại đoạn đường này. Đấy là chưa kể tình trạng nhiều hộ dân lạm dụng vỉa hè để kinh doanh, rửa ô tô, xe máy, xưởng mộc… làm ảnh hưởng lớn đến việc đi lại của người dân. Mặc dù chính quyền sở tại cũng thường xuyên dẹp, nhắc nhở, nhưng rồi một số hộ dân đâu vẫn hoàn đấy. 
Rất nhiều người cho rằng xoá chợ tạm Cột 5 là hết sức cần thiết.
Đã có người đặt câu hỏi: Bao giờ chợ tạm Cột 5 hết tạm? Rất nhiều người cho rằng “xoá” chợ tạm Cột 5 là hết sức cần thiết, bởi có như thế mới giải quyết được các bất cập tồn tại bấy lâu nay. Hơn nữa, TP Hạ Long đang hướng tới mục tiêu xây dựng một đô thị hiện đại, văn minh thì việc để một chợ tạm nhếch nhác như hiện nay thật khó chấp nhận.
