Những năm gần đây, đặc biệt từ cuối năm 2007, đầu năm 2008 tình trạng khai thác, chế biến và tiêu thụ than trái phép diễn ra hết sức phức tạp, làm thất thoát tài nguyên quốc gia, phát sinh nhiều tiêu cực gây bức xúc trong dư luận xã hội.
Ngày 9-4-2008, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ ra Chỉ thị 11/CT-TU về “Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý các hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến và tiêu thụ than trên địa bàn tỉnh”. Qua hơn 1 năm thực hiện với sự chỉ đạo tích cực, đồng bộ của tỉnh, sự ra quân quyết liệt của các cấp, các ngành, trong đó có lực lượng BĐBP, các hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến và tiêu thụ than trái phép trên địa bàn tỉnh đã cơ bản được kiểm soát, an ninh trật tự trên địa bàn được đảm bảo, môi trường từng bước được cải thiện, tình hình buôn lậu than trên biển đã được đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả cao. Tuy nhiên, thời gian gần đây, hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến, kinh doanh, tiêu thụ than trái phép có dấu hiệu tái diễn trở lại ở một số nơi, tình trạng xuất lậu than đi Trung Quốc trên tuyến biển có lúc, có nơi vẫn xảy ra... ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển KTXH trên địa bàn và chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.
Để giữ vững và duy trì kỷ cương ở khu vực biên giới, vùng biển, thời gian qua Đảng uỷ, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 11/CT-TU của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ. Trên cơ sở đánh giá thực trạng tình hình hoạt động vận chuyển, tiêu thụ than trái phép trên vùng biển tỉnh, sự phối hợp của các lực lượng địa phương trong công tác đấu tranh phòng ngừa, Đảng uỷ, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh đã ra Nghị quyết “Về tăng cường lãnh đạo, nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại; ổn định tư tưởng, xây dựng đơn vị VMTD”; Chỉ thị “Về tăng cường công tác quản lý bảo vệ biên giới, nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và làm tốt công tác bảo vệ nội bộ”.
Cấp uỷ, chỉ huy các cấp đã làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ nâng cao nhận thức tình hình, âm mưu, phương thức, thủ đoạn hoạt động buôn lậu, nhất là buôn bán, vận chuyển, tiêu thụ than qua biên giới vùng biển, quyết tâm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và tội phạm, chấp hành nghiêm kỷ luật, pháp luật, các quy chế, quy định; kiên quyết không để xảy ra tình trạng bao che, tiếp tay cho buôn lậu than qua vùng biển quản lý. Cùng với đó BCH BĐBP tỉnh đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia phong trào “Tự quản ngư trường, bến bãi, giữ gìn an ninh trật tự khu vực biển đảo”; chủ động nắm chắc tình hình, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các loại đối tượng; vận dụng sáng tạo các biện pháp nghiệp vụ, sử dụng lực lượng linh hoạt, tăng cường tuần tra kiểm soát, tập trung vào thời gian, địa bàn trọng điểm, kịp thời phát hiện, ngăn chặn; bắt giữ có hiệu quả các trường hợp buôn lậu, vận chuyển than trái phép qua biên giới; phối hợp các lực lượng nghiệp vụ và các ngành chức năng trong quản lý, giám sát, phát hiện, ngăn chặn, bắt giữ; mở các đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn buôn lậu than trên biển. Bằng các biện pháp tích cực trên, hơn một năm qua, BĐBP tỉnh đã tổ chức được 785 lượt với 5.412 lượt cán bộ, chiến sĩ tuần tra, kiểm soát trên biển, bắt 234 vụ với 1.124 đối tượng; tịch thu 132 ngàn tấn than, trị giá trên 61 tỷ đồng; xử lý hình sự 12 vụ hành chính 120 vụ, bàn giao cho Công an tỉnh 102 vụ. Đặc biệt, từ tháng 3-2009 đến nay các đơn vị tuyến biển đã bắt giữ 13 tàu chở trên 10.600 tấn than ra nước ngoài tiêu thụ, góp phần lập lại trật tự hoạt động kinh doanh than trên địa bàn tỉnh.
Tuy nhiên, trong công tác chống buôn lậu, vận chuyển than trái phép qua biên giới, BĐBP tỉnh còn bộc lộ một số tồn tại. Đó là: Công tác phối hợp, hiệp đồng với địa phương, các lực lượng trong đấu tranh ngăn chặn, bắt giữ hoạt động buôn lậu, vận chuyển than trái phép qua biên giới có thời điểm chưa chặt chẽ, hiệu quả chưa cao; trang bị phương tiện, kinh phí phục vụ cho hoạt động quản lý bảo vệ biên giới của đơn vị còn thiếu, yếu, chưa đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ.
Cuốc chiến chống “than lậu” ở Quảng Ninh được xác định vẫn còn gay go, quyết liệt, phức tạp và lâu dài. Đồng chí Nguyễn Duy Hưng, Bí thư Tỉnh uỷ cho rằng: “Nếu không chống được than lậu, thì chúng ta sẽ có bốn cái mất: Mất tài nguyên, mất môi trường sống, mất trật tự xã hội và mất cán bộ!”.
BĐBP Quảng Ninh cần có các biện pháp tích cực, đồng bộ và quyết liệt hơn, kết hợp chặt chẽ giữa công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sỹ, với làm tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ, không để xảy ra tình trạng bao che, tiếp tay cho hoạt động buôn lậu than qua biên giới, vùng biển. Bên cạnh đó cần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác nắm tình hình, tham mưu cho Bộ Tư lệnh BĐBP, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, vùng biển, giữ gìn tài nguyên biển; đề cao vai trò, trách nhiệm của cấp uỷ, chỉ huy các đơn vị tuyến biển đảo, Hải đội 2 trong công tác tuần tra, kiểm soát, phối hợp hiệp đồng chặt chẽ với các lực lượng phát hiện, ngăn chặn, kiên quyết bắt giữ các trường hợp buôn lậu, vận chuyển than trái phép qua biên giới, vùng biển...
