Trong hơn 1 năm qua cuộc chiến chống than lậu đã được tỉnh chỉ đạo ngăn chặn từ gốc. Theo đó, các cơ quan chức năng đã duy trì kiểm tra ráo riết trên cả tuyến thuỷ và tuyến bộ. Các lực lượng chủ đạo trong cuộc chiến chống vận chuyển than lậu trên tuyến biển đã vào cuộc hết sức nghiêm túc, tích cực và quyết liệt.
Công an tỉnh huy động tối đa lực lượng lập các chốt kiểm tra, xử lý đối với phương tiện vận chuyển than. Bộ đội Biên phòng chủ động nắm tình hình, phương thức hoạt động của các loại đối tượng, vận dụng sáng tạo các biện pháp nghiệp vụ đấu tranh có hiệu quả đối với các đối tượng buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép. Sử dụng lực lượng linh hoạt, tăng cường tuần tra kiểm soát, tập trung vào thời gian, địa bàn trọng điểm, kịp thời phát hiện, ngăn chặn bắt giữ có hiệu quả các trường hợp buôn lậu, vận chuyển than trái phép qua biên giới. Cục Hải quan tỉnh xác định rõ việc đấu tranh chống xuất lậu than, quặng và gian lận thương mại trong xuất khẩu than trên tuyến đường biển là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Định kỳ hàng tháng Cục Hải quan tỉnh đều tổ chức kiểm điểm, đánh giá kết quả thực hiện và chỉ đạo các đơn vị tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại đối với hoạt động xuất khẩu khoáng sản.
 Bóc xúc đất đá trên khai trường Công ty CP Than Cọc Sáu. ảnh: V.C.T |
Để dễ kiểm soát các phương tiện chở than xuất khẩu, Cục Hải quan tỉnh đã chỉ đạo Chi cục Hải quan Vạn Gia làm việc với Cảng vụ Vạn Gia xây dựng quy định các phương tiện đã làm xong thủ tục hải quan chờ xuất cảnh và các phương tiện chở than xuất khẩu chưa làm thủ tục hải quan thành 2 khu vực riêng biệt. Có biện pháp kiểm tra, giám sát chặt chẽ nhằm phát hiện các doanh nghiệp lợi dụng luồng xanh (miễn kiểm tra) để gian lận thương mại về lượng, phẩm chất, chất lượng than xuất khẩu.
Xác định khu chuyển tải Vạn Gia là địa bàn trọng điểm trong công tác chống xuất lậu than trên biển nên Cục Hải quan đã tăng cường lực lượng, phương tiện hỗ trợ cho Chi cục Hải quan Vạn Gia, định kỳ hoặc đột xuất kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở. Từ tháng 4-2009, thực hiện chỉ đạo của Tỉnh uỷ về tiếp tục tăng cường xử lý vi phạm trong khai thác, vận chuyển, kinh doanh than và Quy chế xuất khẩu than chất lượng thấp qua khu chuyển tải Vạn Gia, Cục Hải quan đã chỉ đạo các đơn vị liên quan triển khai thực hiện, tăng cường phối hợp với các lực lượng hữu quan và TKV để quản lý, giám sát việc xuất khẩu than. Qua đó đấu tranh ngăn chặn tình trạng lợi dụng chính sách thông thoáng trong quy trình thủ tục hải quan đối với hàng xuất khẩu để gian lận số lượng, chủng loại, nguồn gốc than xuất khẩu của các doanh nghiệp làm xuất khẩu than. Tính đến ngày 30-6, Chi cục Hải quan Vạn Gia đã mở 148 tài khoản làm thủ tục xuất khẩu được 250.501 tấn than chất lượng thấp, trị giá gần 10 triệu USD.
Tại hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện Chỉ thị 11 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ về “tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý các hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến tiêu thụ than” đã nhận định: Đã cơ bản lập lại trật tự trong sản xuất, vận chuyển, kinh doanh và tiêu thụ than; an ninh trật tự được đảm bảo; môi trường từng bước được cải thiện rõ rệt. Công tác quản lý Nhà nước được chấn chỉnh, công tác quản lý cán bộ, đảng viên được tăng cường. Tuy nhiên, thời gian gần đây các hành vi vi phạm về than trên địa bàn tỉnh có dấu hiệu tái diễn, tình trạng xuất lậu than đi Trung Quốc trên tuyến biển vẫn còn xảy ra, việc hoàn nguyên môi trường chưa đạt được yêu cầu đề ra. Nhận định này hoàn toàn đúng với tình hình thực tế thời gian gần đây khi tình trạng buôn lậu, vận chuyển trái phép than trên tuyến biển đi ngoài địa bàn Quảng Ninh có dấu hiệu hoạt động trở lại. Với phương thức thủ đoạn hoạt động chủ yếu là: Một số đối tượng lợi dụng đêm tối tập kết than đến các bến bãi giáp ranh giữa Quảng Ninh và các tỉnh, thành phố lân cận để chuyển than lên tàu có trọng tải từ 700- 1.500 tấn. Các tàu này dùng hoá đơn, chứng từ vận chuyển hàng nội địa vào miền Trung và miền Nam nhưng khi đi qua khu vực đảo Bạch Long Vỹ thì chuyển hướng đi thẳng sang Trung Quốc xuất lậu hàng nhằm trốn tránh sự kiểm soát của các cơ quan chức năng.
Theo nhận định của các cơ quan chức năng sau khi kinh tế thế giới đi qua giai đoạn khủng hoảng nhu cầu sử dụng nhiên liệu của các nước sẽ tăng trở lại, nhất là các cường quốc kinh tế nhu cầu sử dụng nguồn năng lượng lớn như Trung Quốc. Và chắc chắn sẽ lại tái xuất hiện tình trạng xuất lậu than trên tuyến biển. Vì vậy, theo kiến nghị của các lực lượng Công an, Biên phòng, Hải quan để ngăn chặn sự tái xuất của “con rắn trăm đầu”, nhiệm vụ trọng tâm trong công tác chống buôn lậu xuất khẩu than trong thời gian tới là chống thông đồng, móc ngoặc đưa than từ trong các mỏ ra bên ngoài. Tăng cường xử lý các phương tiện vận chuyển trái phép trên tuyến thuỷ, bộ. Sửa đổi, bổ sung các quy định về thành lập doanh nghiệp và quản lý việc đăng ký mua ấn chỉ thuế nhằm ngăn chặn tình trạng thành lập doanh nghiệp ma để hoạt động mua bán hoá đơn giá trị gia tăng để hợp pháp hoá nguồn than trái phép. Thời gian gần đây, các đối tượng đã chuyển địa bàn tập kết, chế biến tiêu thụ than từ vùng biển, khu vực sông thuộc tỉnh Quảng Ninh sang các địa bàn giáp ranh. Do vậy, Chính phủ và các ngành, địa phương cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý các hoạt động lập bến bãi, cảng thu mua, tập kết, tiêu thụ than trái phép tại các khu vực, địa bàn giáp ranh với Quảng Ninh như Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Ninh.
