Vùng than Cẩm Phả ngày nay đã đổi thay nhiều sau Ngày giải phóng vùng mỏ năm 1955, nhưng vẫn còn đó những địa danh, điểm, mốc số sau lịch sử của những ngày tháng đấu tranh không nghỉ trên đất mỏ trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Trong số đó, khu lưu niệm vùng than Cẩm Phả là công trình kiến trúc có giá trị văn hóa lịch sử, mang dấu ấn riêng của vùng mỏ Cẩm Phả.
Được coi là cửa ngõ án ngữ vùng biển phía đông Bắc Tổ quốc, có vị trí chiến lược quan trọng, trải qua 2 cuộc kháng chiến, quân và dân xã Ngọc Vừng (huyện Vân Đồn) đã một lòng kiên định bám đất, bám làng chống lại càn quét của địch, xây dựng căn cứ địa kháng chiến, lập trận địa phòng không bắn rơi hàng chục máy bay các loại. Trong đó có chiếc máy bay thứ 200 trên bầu trời Quảng Ninh, Ngọc Vừng trở thành số ít xã được phong Anh hùng LLVTND.
Âm nhạc Quảng Ninh đã khắc họa đậm nét hình ảnh người thợ mỏ - một biểu tượng văn hóa xuyên suốt các thời kỳ lao động, chiến đấu và dựng xây của Vùng mỏ. Những giai điệu, từ kháng chiến đến hiện đại, không chỉ là chứng nhân lịch sử mà còn là cầu nối sống động giữa quá khứ và hiện tại, giữa giá trị truyền thống và tinh thần đổi mới, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa độc đáo của địa phương.
70 năm kể từ khi tiếp quản, ngành Than Việt Nam và các thế hệ thợ mỏ đã có những đóng góp quan trọng, ghi nhiều dấu ấn trong quá trình phát triển. Sự nỗ lực và cống hiến của đội ngũ cán bộ, công nhân mỏ qua nhiều thập kỷ đã tạo dựng nền tảng vững chắc, đưa ngành Than đạt được những bước tiến vượt bậc như ngày hôm nay.
Gần 90 năm đã trôi qua kể từ cuộc tổng bãi công long trời lở đất của hơn 3 vạn thợ mỏ giành thắng lợi. Khẩu hiệu “Kỷ luật và Đồng tâm - Chúng ta nhất định thắng!” đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong bản sắc văn hóa người thợ mỏ, người dân Đất Mỏ.
Cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, miền Đông Quảng Ninh (thuộc tỉnh Hải Ninh cũ) còn rất nghèo nàn, hạ tầng giao thông yếu kém, đời sống người dân nhiều khó khăn. Trải qua chiến tranh, các huyện miền Đông cũng phải hứng chịu nhiều thiệt hại về cơ sở hạ tầng, suy giảm nghiêm trọng sản xuất nông nghiệp. Từ sau kháng chiến chống Pháp đến nay, tỉnh Quảng Ninh tập trung khôi phục, phát triển sản xuất, đẩy mạnh xây dựng hạ tầng, đưa khu vực miền Đông của tỉnh phát triển ngày càng sầm uất…
Đối với mỗi người dân vùng mỏ Quảng Ninh, ngày 25/4 là một ngày có ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Cách đây 70 năm, ngày 25/4/1955, Vùng mỏ hoàn toàn được giải phóng khỏi ách thống trị của thực dân Pháp, trở thành mốc son chói lọi trong sự nghiệp đấu tranh gian khổ, hào hùng vì khát vọng độc lập, tự do của quân và dân Vùng mỏ. Phát huy truyền thống anh hùng, Quảng Ninh hôm nay đã đổi thay cả tầm vóc và diện mạo, bứt phá vươn mình trở thành tỉnh năng động, sáng tạo, đi đầu cả nước trên nhiều lĩnh vực.
1. TÔI LÀ NGƯỜI THỢ LÒ; 2. ĐẢNG LÀ MÙA XUÂN NGƯỜI THỢ; 3. ĐẤT MỎ ANH HÙNG; 4. TÌNH CA THỢ MỎ; 5. ĐƯỜNG ĐI LÊN MỎ; 6. HÒ BIỂN; 7. TA TỰ HÀO ĐI LÊN, ÔI VIỆT NAM; 8. TIẾN VỀ SÀI GÒN; 9. BÀI CA THỐNG NHẤT - NHƯ CÓ BÁC HỒ TRONG NGÀY VUI ĐẠI THẮNG; 10. AI VỀ QUÊ HƯƠNG TÔI QUẢNG NINH; 11. QUẢNG NINH RẠNG RỠ NHỮNG GẤM HOA; 12. ÁNH BÌNH MINH RỰC RỠ - KHÁT VỌNG HÙNG CƯỜNG;
Giữa những cánh rừng trung du Bắc Bộ, mùa xuân năm 1951 chứng kiến một trong những chiến dịch quan trọng nhất của cuộc kháng chiến chống Pháp - Chiến dịch Hoàng Hoa Thám hay còn gọi là Chiến dịch đường số 18. Trong vòng hơn một tháng, quân và dân ta đã kiên cường chiến đấu, giáng những đòn mạnh vào hệ thống phòng thủ của thực dân Pháp, tạo tiền đề cho những thắng lợi lớn sau này.
Ngày 30/10/1963, tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khoá II, Quốc hội đã ra nghị quyết, quyết nghị phê chuẩn việc hợp nhất tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng thành tỉnh Quảng Ninh. Đánh dấu mốc rất quan trọng để giai cấp công nhân và nhân dân các dân tộc Quảng Ninh bước vào thời kỳ cách mạng mới.
Trong những ngày tháng Tư lịch sử, hòa trong niềm hân hoan của nhân dân cả nước hướng về kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tối ngày 25/4, tỉnh Quảng Ninh long trọng tổ chức Chương trình Kỷ niệm 70 năm Giải phóng Vùng mỏ 25/4 (1955-2025) với chủ đề “Vùng mỏ bất khuất - Khát vọng hùng cường”. Đây là mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh của nhân dân Vùng mỏ. Phóng viên Trung tâm Truyền thông tỉnh ghi lại cảm xúc của các cán bộ, đảng viên và nhân dân tỉnh Quảng Ninh
Tối 25/4, tại Quảng trường 12/11 (TP Cẩm Phả), tỉnh Quảng Ninh long trọng tổ chức Chương trình Kỷ niệm 70 năm Giải phóng Vùng mỏ 25/4 (1955-2025), với chủ đề “Vùng mỏ bất khuất - Khát vọng hùng cường”.
Sau Ngày Giải phóng khu mỏ năm 1955, từ những ngày đầu gian khó, cơ sở hạ tầng nghèo nàn, đời sống nhân dân còn nhiều thiếu thốn, đến nay sau 70 năm, Cẩm Phả đã khoác lên mình một diện mạo mới. Hệ thống giao thông hiện đại, các thiết chế văn hoá - y tế - giáo dục được đầu tư đồng bộ. Đặc biệt, với vai trò là một trong những trung tâm công nghiệp khai khoáng quan trọng của cả nước, Cẩm Phả đã và đang khẳng định vị thế của mình trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước.
Là trung tâm khai thác than lớn nhất của cả nước, sau khi tiếp quản Vùng mỏ, dưới sự lãnh đạo của Đảng, công nhân và nhân dân Vùng mỏ Cẩm Phả phát huy tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” nỗ lực vượt khó đạt thành quả to lớn.
Nhờ có chủ trương đúng đắn và sự chỉ đạo sâu sát của Đảng, tinh thần đấu tranh dũng cảm của nhân dân, công nhân mỏ, toàn bộ các hệ thống máy móc, thiết bị quan trọng trong khai thác và phục vụ khai thác than đã được bảo vệ, nhân dân ở lại gắn bó với quê hương. Đây là một thắng lợi có ý nghĩa chiến lược cho việc khôi phục và phát triển ngành sản xuất than sau này của Khu mỏ Quảng Ninh.
Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, ông Nguyễn Ngọc Đàm đã vinh dự nhiều lần được gặp Bác Hồ. Đó là những kỷ niệm sâu sắc, những bài học mà ông học được từ Bác. Đặc biệt, ông Đàm cũng là người lên Hà Nội báo cáo với Bác Hồ về cuộc đấu tranh chống di chuyển máy móc. Nhân kỷ niệm 70 năm tiếp quản Vùng mỏ (25/4/1955-25/4/2025), Báo Quảng Ninh giới thiệu bài viết của ông.
Tròn 70 năm ngày Giải phóng Vùng mỏ (25/4/1955 – 25/4/2025) – một dấu mốc lịch sử quan trọng, đánh dấu bước ngoặt trong hành trình phát triển của Vùng mỏ anh hùng. Cùng xem lại những hình ảnh đầy tự hào đã qua để thêm trân quý hiện tại, thêm yêu quê hương Vùng mỏ và nỗ lực cống hiến, dựng xây để Quảng Ninh ngày một phát triển bứt phá, xứng đáng với tầm vóc mới trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Ngày 24/4/1955, tên lính Pháp cuối cùng rút khỏi khu mỏ, chấm dứt 72 năm, quân Pháp xâm chiếm, vơ vét than ở Vùng mỏ Quảng Ninh. Ngày 25/4/1955, tại thị xã Hòn Gai, quân và dân Hồng Quảng đã mít tinh trọng thể mừng Khu mỏ được giải phóng, tại đây Ủy ban Quân chính Hồng Quảng ra mắt trước toàn thể nhân dân.
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ về đình chỉ chiến sự ở Đông Dương được ký kết vào tháng 7 năm 1954, miền Bắc bước vào giai đoạn chuyển giao lịch sử. Theo hiệp định, trong vòng 300 ngày, quân Pháp phải rút khỏi miền Bắc và chính quyền cách mạng sẽ tiếp quản các vùng tạm chiếm.
Ở vùng “Hành lang Mán” của thực dân Pháp trước đây, bọn phỉ nổi dậy. Được sự chỉ đạo của Tỉnh ủy Hải Ninh và Khu ủy Hồng Quảng, lực lượng vũ trang đã phối hợp với nhân dân địa phương ráo riết tiến hành tiễu phỉ.
Thực hiện Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký ngày 20/7/1954 về đình chỉ chiến tranh, khôi phục hòa bình, chính thức chấm dứt chế độ thực dân Pháp tại Đông Dương, đặc khu Hòn Gai, Cẩm Phả, tỉnh Quảng Yên cùng Hải Phòng nằm trong vùng tập kết 300 ngày của quân đội Pháp.
